تغییر کابینه دوازدهم اوضاع را بهتر می‌کند؟

داریوش قنبری در روزنامه آرمان نوشت: مسائل روزهای اخیر رگ و ریشه سیاسی دارد و با تغییر وزرا این مسائل و مشکلات قابل حل نیست. شاید حتی تغییر وزرا یک مقدار سیگنال‌های منفی هم به بازار بدهد و باعث بدتر شدن اوضاع هم بشود. واقعیت موجود حاکی از یک متغیر در حوزه سیاست خارجی است که همه در جریان هستند.

مسأله‌ای که دونالد ترامپ برای برجام پیش آورده و مسائل روانی خاصی که در حوزه اقتصاد به این وضعیت برمی‌گردد. بنابراین موضوع کاملا ریشه سیاسی دارد. البته به این معنا نیست که هیچ چاره‌ای نداشته باشد و قطعا راهکار خاص خود را دارد و با تدبیر و مقاومت می‌توان از این بحران عبور کرد. با اطمینان دادن به بازار، افزایش سود سپرده‌های بانکی و هدایت نقدینگی از بازارهای کاذبی مثل سکه و ارز که باعث ایجاد این نابسامانی‌ها شده، می‌توان نقدینگی را دوباره به سمت بانک‌ها هدایت کرد.

حداقل بخش‌هایی ‌که قابل مدیریت است را می‌توان مدیریت کرد. اما بازگشت همه چیز به وضعیت قبل از خروج آمریکا از برجام به این سادگی امکانپذیر نیست و قاعدتا شرایطی که امروز پیش آمده، فشارهایی را متوجه ما می‌کند. باید مردم را آگاه کرد و دولتمردان، مسئولان کشور و نظام باید با مردم صحبت کنند تا در جریان مسائل کشور باشند. همان‌طور که دکتر روحانی هم اشاره کردند، درست است که آمریکایی‌ها یکسری مسائل را مطرح کرده‌اند اما ما همچنان نفت‌مان را می‌فروشیم و جریان مبادله آزاد تجاری را داریم و گرچه محدودیت‌هایی وجود دارد ولی همه چیز متوقف نشده و در شرایطی نیستیم که قبل از دولت آقای روحانی و برجام بودیم که کشور با تحریم‌های شورای امنیت مواجه باشد.

درواقع یک کشور از برجام خارج شده و ما هم اتفاقا مراوده اقتصادی چندانی با کشوری که خارج شده نداریم. لذا با بقیه فعلا کار می‌کنیم و بقیه هم از برجام حمایت می‌کنند و التهابات به این شکل نباید پدید بیاید. عوامل زیرزمینی که منافعشان در تقویت بخش‌های زیرزمینی و پنهان اقتصاد است، باید شناسایی و با آنها برخورد شود و حتما از حوزه غیررسمی اقتصاد مراقبت جدی شود و اجازه داده نشود که سیاست‌ها در حوزه غیررسمی تبیین شود. باید بخش غیررسمی را وادار به تمکین از سیاست‌های دولت کرد و بیش از این نباید مجال داده شود که این حوزه بیش از حد تقویت شود. البته منافع برخی هم در تقویت بخش زیرزمینی اقتصاد است که باید با درایت با این حوزه برخورد شود. قطعا با مشارکت مردم می‌توان سودجویان را هم مهار کرد.

کمپین‌هایی که مردم قبلا به صورت خودجوش تشکیل می‌دادند باید دوباره شکل گرفته و تقویت شوند. لزومی ندارد که مردم به خرید سکه روی بیاورند و این تب و تابی که برای خرید سکه شکل گرفته، کاذب بوده و بد نیست که از طرف مردم «کمپین نه به خرید سکه» راه بیفتد و از این طریق کنترل شود. به هرحال مجموعه‌ای از روش‌ها و سیاست‌ها را باید به کار گرفت تا وضعیت فعلی مدیریت شود.

در کوتاه مدت با به راه انداختن کمپین‌هایی از این قبیل و با نظارت بر بخش زیرزمینی که روزبه‌روز تقویت می‌شود و با محدود کردن آن و از بین بردن باندهایی که دنبال سودجویی هستند، می‌توان این وضعیت را کنترل کرد و در عین حال دولت باید برای بلندمدت تدابیری بیندیشد. تشویق مردم به مقاومت و همراهی با دولت و مشارکت و راه اندازی کمپین‌ها و اقتدار دولت در برخورد با بخش زیرزمینی اقتصاد از یک طرف می‌تواند در کوتاه مدت مشکل را حل کند و از طرف دیگر هم برای بلندمدت دولت باید سعی کند که آمریکا را خنثی کند تا ما بتوانیم از این بحران عبور کنیم. البته یکسری اشتباهات را سال گذشته داشتیم. یعنی همزمان که بحث روی کارآمدن ترامپ و فشار بر کشور مطرح بود، تصمیمات اشتباهی هم به لحاظ اقتصادی گرفته شد که این وضعیت فعلی را ایجاد کرد. همان تصمیمی که به کاهش نرخ سود بانکی انجامید به نوعی اوضاع را بدتر کرد و باعث شد که در کنار مسائل روانی که بعدها با خروج آمریکا از برجام شکل گرفت، مردم را به سمت اینکه سپرده‌های خود را از بانک‌ها خارج کرده و به سمت بازارهای ارز و سکه ببرند، تشویق کرد.

این در کشور ما همیشه یک رویه بوده و هر وقت که سود بانکی کاهش یافته، مردم برای حفظ دارایی خود سعی کرده‌اند پول‌های خود را به ارزهای معتبر و سکه تبدیل کنند تا از سقوط ارزش پول خود جلوگیری کنند؛ تصمیم اشتباهی که سال گذشته با توجه به قابل پیش‌بینی بودن بحث خروج آمریکا از برجام نباید گرفته می‌شد که نرخ سود بانکی کاهش یابد. این یک سیاست اشتباه بود که می‌تواند اصلاح شود و مجددا به همان رویه گذشته برگردیم. با سیاست‌های تشویقی برای سپرده‌گذاری در بانک‌ها می‌توان جذابیت حوزه ارز و سکه را هم کاهش داد. فراموش نکنیم که‌ نگهداری دلار و سکه در منازل هم ریسک خاص خود را دارد و اگر نرخ سود سپرده‌ها افزایش یابد، قطعا مشوقی برای مردم ایجاد می‌شود که به آن سمت بروند و از تب و تابی که در حوزه ارز و طلا ایجاد شده تا حدود زیادی جلوگیری به عمل بیاید.

به هر حال مجموعه‌ای از سیاست‌های اقتصادی، اقدامات سیاسی در حوزه دیپلماتیک، ارتباط آفرینی از جنبه‌های فرهنگی و مشارکت دادن مردم از جمله اقداماتی است که بتوانیم از بحرانی که با آن مواجهیم، عبور کنیم. آنچه از طرف دشمنان ما طراحی شده سوق دادن مردم به سمت نارضایتی است تا بدین طریق مشکلاتی برایمان ایجاد کنند. باید حواسمان را جمع کنیم و اجازه ندهیم که خواست دشمنان محقق شود.