اعتماد: آقای مطهری، نقد شما درباره تیم ملی فرانسه تنگ نظرانه است

محسن آزموده در روزنامه اعتماد نوشت:

به اين جملات علي مطهري، نماينده مردم تهران در مجلس شوراي اسلامي دقت كنيد: «فيفا بايد اين نقص و بي‌عدالتي را برطرف كند به طوري كه تيم ملي هر كشوري فقط از همان مليت تشكيل شده باشد و حتي شامل بازيكنان دو‌رگه نيز نباشد.»

اين جمله كه مي‌گويد «تيم ملي هر كشوري فقط از همان مليت تشكيل شود» را اگر تحت‌اللفظي و بدون در نظر گرفتن پس و پيش آن بخوانيم با يك همان‌گويي (توتولوژي) مواجهيم؛ چرا كه از عنوان «تيم ملي» بر مي‌آيد كه چه كساني بايد در آن بازي كنند. اما جمله بعدي به وضوح نشان‌دهنده برداشت گوينده از ناسيوناليسم و ملي‌گرايي است. او مي‌گويد تيم ملي يك كشور نبايد «شامل بازيكنان دو رگه» باشد.

پرسشي كه پديد مي‌آيد اين است كه بازيكن دو رگه يعني چه؟ آيا كسي كه در فرانسه به دنيا آمده و رنگ پوستش سياه است، دو رگه است و در نتيجه از ملت فرانسه نيست؟ آيا كسي كه از هندوستان به فرانسه سفر كرده و تابعيت آن كشور را پذيرفته نيز به دليل اينكه «دو‌رگه» (و يا نمي‌دانيم شايد چند‌رگه) است، چنين حقي را ندارد؟ اصلا رگ و ريشه، يعني چه؟ آيا به معناي خون و نژاد است؟ آيا نمي‌دانيم كه بعد از اتفاقات مهمي كه در سده بيستم بر سر همين مفاهيم رگ و ريشه رخ داد، امروز حتي متخصصان ژنتيك نيز از به كار بردن مفاهيمي مثل نژاد براي تمايزگذاري ميان آدميان پرهيز مي‌كنند؟

واقعيت اين است كه امروز حتي سرسخت‎ترين مخالفين وطني ناسيوناليسم نيز دريافته‌اند كه در تنگناهاي سياسي و اجتماعي دست يازيدن به آن از موثرترين ابزار براي ايجاد همبستگي اجتماعي و تقويت اميد اجتماعي است. اما مساله اين است كه درك و دريافت‌مان از ناسيوناليسم را ارتقا بخشيم و آن را به مضامين تنگ‌نظرانه و افتراق‌زايي چون رگ و ريشه و نژاد و دين و مذهب و قوميت خاص پيوند نزنيم.

همه كساني كه در چارچوب‌هاي يك مرز ملي زندگي مي‌كنند و به قوانين و آداب و رسوم و فرهنگ آن احترام مي‌گذارند، فارغ از رنگ پوست، دين و مذهب، زبان و قوميت و فرهنگ و پيشينه‌شان يك ملت هستند و بايد به آنها به يك چشم نگريست و آنها را در غم و شادي كل ملت شريك دانست. به عبارت ديگر مليت يك انتخاب آگاهانه و آزادانه بر مبناي در نظر گرفتن اميدها و آرزوها و آمال و خواسته‌هاست، نه چيزي كه با فرد ‌زاده شود و نتواند آن را كنار بگذارد.