چمران: هیچ مدیری به فکر بعد از خودش نیست

مهدی چمران در گفت‌وگو با روزنامه اعتماد:

قانون منع به كارگيری بازنشستگان اخيرا تصويب و با استقبال بسياری مواجه شده است. به نظر شما آثار مثبت و منفی اجرای اين مصوبه چيست؟

استقبالی كه مي‌گوييد به اين خاطر است كه هميشه بعد از تصويب هر طرحي در مجلس روی نكات مثبت آن تاكيد مي‌شود در حالی كه ممكن است نكات منفی نيز داشته باشد. وجه مثبت قانون منع به‌كارگيري بازنشستگان نيز اين است كه مي‌تواند موجب جوان‌گرايی در پيكر دولت شود به خصوص اينكه گفته شد اين قانون بايد در مشاغل سطح بالا نيز رعايت شود. البته من از اين بابت احساس خطر نيز میكنم.

چه خطری در اين جوانگرايی وجود دارد؟

احتمالا اجراي اين طرح موجب افزايش تعداد كارمندان دولت نخواهد شد. اين فكر وجود ندارد كه به ازاي تعداد بازنشستگان بايد نيروی جديد وارد شود. قاعدتا همان نيروهايی كه در دولت هستند، جابه‌جا خواهند شد. مشكل ديگر اين است كه جوانان فارغ‌التحصيل در جامعه به خاطر نداشتن سرمايه و مشكلات ديگر به دنبال مشاغل دولتي هستند. اين روحيه خطر بزرگی است كه موجب فربه شدن دولت مي‌شود.

دولت از اول انقلاب تاكنون حدود پنج برابر شده است. آفت ديگر اين روحيه اين است كه ابتكار جوانان در كارهاي توليد را مي‌خشكاند. به نظر من بايد متوجه اين خطر باشيم. منظورم اين نيست كه براي اين جوانان كار ايجاد نكنيم بلكه معتقد هستم بايد براي آنان كار خلاقانه و توليدزا ايجاد كنيم تا به كار دولتی روي نياورند.

با توجه به اينكه قانون اخير چندان در افزايش سطح اشتغال كارايی نخواهد داشت و موجب جابه‌جايي‌های درون سازمانی مي‌شود، بفرماييد به نظر شما مديران و كارمندان جوان در سطح ميانی، تجربه و مهارت كافی براي قرار گرفتن در سطوح عالی را دارند؟ اين كادرسازی طي ساليان گذشته انجام شده است؟

مشكل اصلی ما اين است كه كادرسازي نمي‌كنيم. هر فردی در مسووليتي كه قرار دارد كار خود را انجام مي‌دهد و به فكر اين نيست كه بعد از او چه كسي بايد آنجا را اداره كند. فكر می كنند هميشه بايد خودشان سركار باشند در حالي كه ما بايد يك يا دو نسل بعد از خود را تربيت كنيم تا قابليت جايگزينی را داشته باشند. تجربه دوران جنگ نشان مي‌دهد كه جوانان بعد از ورود به صحنه توانستند كارهای جهادی كه انتظار نمي‌رفت را انجام دهند. البته مشكلات و ايراداتي نيز وجود داشت اما به هرحال در كنار مردان باتجربه قرار گرفته و آموختند.

با كنار گذاشتن مديران بازنشسته از مشاغل دولتی يك خلأ مديريت ايجاد خواهد شد كه بايد با استفاده از ظرفيت نيروهای جوان رفع شود. فكر مي‌كنيد اين فرصت نصيب چه كسانی خواهد شد؟ امكان دارد كه اين خلأ موجب ايجاد يك فضاي رانت، فساد و پارتي‌بازی شود؟

قطعا امكان دارد. به هرحال يك مدير بازنشسته كنار مي‌رود و از سطح پايين‌تر بايد افرادي بالا بيايند. در اين موقعيت مسائل سياسي و جناحي خيلي دخيل است. متاسفانه شاهد رويكرد جناحی و سياسی در جابه‌جايی ها در دولت يا شهرداری ها هستيم. يكسری افراد جديد تحت عنوان جوانگرايی يا نيروهاي مطمئن وارد سيستم و دستگاه مي‌شوند و آنها نيز رسوب مي‌كنند و می مانند.

ابتداي صحبت كه به حجم دولت اشاره كردم منظورم همين بود نخواستم به مسائل سياسي و جناحي بپردازم. بله، اين خطر نيز وجود دارد كه با كنار رفتن يك مدير باتجربه و كارآمد فردی جای او را بگيرد كه كاملا سياسي و جناحي فكر مي‌كند نه تخصصی. اين رويكرد حتما مشكل‌آفرين خواهد بود.

روابط دوستانه و فاميلی نيز به اندازه نگاه‌هاي سياسی موثر است، نيست؟

حتما همين طور است. اين آفت را همين حالا هم شاهديم. من شاهدم برخي علنا مي‌گويند بلافاصله بعد از اينكه آمديم بايد پشت خود را ببنديم. اين يعنی تا هميشه در اين سازمان خواهيم ماند. يكي از مشكلات عمده، سيستم اداري ما است. همه مشكلات به مديران فرسوده و قديمی مربوط نيست.

بسياري از مشكلات نيز ناشي از عملكرد همين مديران جوان است. به عنوان مثال يك مشكل مالي بزرگ در كشور را يك جوان سي‌ساله به وجود آورد. بر همين اساس معتقدم كه نبايد صرفا بر جوان بودن تكيه كرد. بايد كارآمدي و به خصوص علايق ذاتي و دروني به انقلاب، مكتب و ايدئولوژیي را نيز در نظر داشت. حتي خارجی ها كه ايدئولوژی ما را ندارند علاقه و توجه به كشور را جايگزين مي‌كنند و براي همين هم پيشرفت مي‌كنند.

با توجه به آفت‌های احتمالی كه در مورد آن صحبت كرديم، به ثمربخش بودن و موثر واقع شدن اين مصوبه خوشبين هستيد؟

بله، من خوشبين هستم. ان‌شاءالله كه در اجرا درست عمل شود. اميدوارم كه مديران بخواهند كار كنند و دنبال مسائل جناحی نباشند زيرا اين رويكرد در شرايط فعلی خيانت به كشور است.