انتقاد از حجاریان به خاطر «دختران افاده‌ای»

روزنامه اعتماد: آذر منصوری؛ فعال سیاسی اصلاح طلب از به کاربردن اصطلاح «دختران افاده ای» توسط حجاریان انتقاد کرد.

او نوشت:

«مثلا دختر یا خانواده‌اش برای خواستگار افاده می‌کنند، عیب و ایراد می‌گیرند و شروط عجیب می‌گذارند تا اینکه دختر ازدواج نمی‌کند، پیر می‌شود و در خانه می‌ماند. تصمیم‌های سیاسی ما از این جهت مانند مواجهه با خواستگار است؛ اگر به وقتش کار به سرانجام نرسید، دیگر فایده‌ای ندارد.»

این جملات را برادر عزیزمان جناب آقای سعید حجاریان در مصاحبه‌ای که روز گذشته منتشر شد، به‌کار برده‌اند. محور اصلی مصاحبه انتقادی ایشان وضعیت تعلیق در تعلیق تصمیم‌گیری‌ها در کشور است و نقدی که به دولت وارد دانسته‌اند.

صرف‌نظر از بحث اصلی این گفتگو، این نوشتار در نقد ادبیاتی است که ایشان در تشریح وضعیت تعلیق در تعلیق تصمیم‌گیری‌های دولت استفاده کرده‌اند. دختری که آنقدر تعلل می‌کند و خواستگاران متعدد را رد می‌کند تا پیر می‌شود و فرصت ازدواج را از دست می‌دهد!

روان‌شناسان در تحلیل رفتار انسان‌ها از چرخه‌ای به نام چرخه افکار نام می‌برند. به این معنی که رفتار انسان در چرخه‌ای شکل می‌گیرد که نقطه آغاز آن افکار و باور‌های فرد است. افکار و باور‌هایی که تحت‌تاثیر مجموعه آموزش‌هایی است که انسان فرا‌می‌گیرد. چه آموزش‌های رسمی و چه آموزش‌هایی که نتیجه حضور فرد در محیط‌های متفاوت است. این آموزش‌ها باور فرد را می‌سازد، این باور تبدیل به احساس می‌شود و این احساس در نهایت در رفتار اجتماعی، فرهنگی، سیاسی و اقتصادی انسان خود را نشان می‌دهد.

با این توضیح مجموعه رفتار‌هایی که از ما سر می‌زند و مجموعه ادبیاتی که در ارتباطات خود به کار می‌بریم، تحت تاثیر این آموزه‌هاست.

فرق هم نمی‌کند که فرد در جایگاه یک روشنفکر نو‌گرا و پست مدرنیزم منتقد سنت مسائل را تجزیه و تحلیل کند و یا فردی که سنت گراست و اساسا باوری به مدرنیزم ندارد.

این باور‌ها در ضمیر نا خودآکاه افراد شکل گرفته که در مواقع مختلف خود را نشان می‌دهد. این باور ساخته و‌پرداخته یک روز و دو روز نیست. این باور ریشه تاریخی دارد و تغییر و اصلاح آن نیز با یک مقاله و یک نوشته امکان‌پذیر نخواهد بود. به بیان دیگر تغییر نگاه جنس دومی به زنان، نیاز به تغییر آموزش‌های ما دارد و‌این آموزش‌ها باید مجموعه رسانه‌های دیداری و شنیداری ما را در بر‌گیرد.

ادبیات جنسیتی بخش اثرگذار کلیشه‌های جنسیتی را شامل می‌شود. اگر دقت کنیم، کلمات و جملاتی مشابه آنچه آقای حجاریان به‌کار برده‌اند، بی‌شمار در گفتگو‌های روزمره ممکن است تکرار شود و این تکرار‌ها در چرخه‌ای ناخواسته بازتولید می‌شود.

فارغ از تفسیر جمله‌ای که آقای حجاریان به‌کار برده‌اند، باید دید چگونه می‌توان این آموزه‌ها و باور‌های ذهنی که تبعیض علیه زنان را بازتولید می‌کند تغییر داد.