پرونده خاشقجی دوقطبی میان عربستان و غرب

خبرگزاری ایلنا: چهره سیاسی و امنیتی عربستان پس از قتل روزنامه‌نگار منتقد سعودی به حدی متزلزل خواهد شد که سرمایه‌گذاران خارجی و داخلی وارد مناسبات اقتصادی با ریاض نخواهند شد.

«رضا میرابیان» کارشناس مسائل کشورهای حاشیه خلیج فارس در تشریح تاثیر پرونده قتل جمال خاشقجی بر روابط عربستان با کشورهای غربی و نهادهای بین‌المللی اظهار کرد: پرونده قتل «جمال خاشقجی» خبرنگار عربستانی هر روز وارد فاز جدیدی می‌شود و این روند باعث شده تا پیچیدگی‌های این پرونده زیاد شده و وارد لایه‌های مبهم و حتی خطرناک شود.

عده‌ای معتقدند که وسعت و عمقِ وخامت این پرونده برای ریاض به حدی است که در آینده نزدیک باید شاهد دو قطبی شدن روابط و شکاف جدی میان عربستان با اروپا و آمریکا باشیم، اما این تحلیل و برآورد تا حد زیادی نادرست است. باید توجه داشته باشیم که قواره و جایگاه عربستان در نظام بین‌الملل در اندازه‌ای نیست که بتواند به عنوان یک قطب جداگانه خود را در نظم کنونی جهانی مطرح کند.

وی ادامه داد: وجاهت سیاسی عربستان در جهان از گذشته تا به امروز تیره و تاریک بوده و پرونده خاشقجی باعث شد تا پرستیژ مخدوش سعودی‌ها بیش از حد مورد انتقاد قرار بگیرد. از این منظر عربستان ظرفیت تقابل و قطب‌بندی در مقابل اروپا و آمریکا را ندارد و تنها مولفه‌ای که باعث شده این کشور تا به امروز به حیات خود در مجامع جهانی ادامه دهد، باج‌دهی و هزینه میلیاردها پترو دلاری است که از سرمایه نفتی‌اش خرج می‌کند.

اگر به اظهارات اخیر ترامپ توجه کنیم به راحتی می‌بینیم او صراحتاً اعلام می‌کند که ایالات متحده نمی‌تواند از قراردادهای تسلیحاتی با عربستان صرف‌نظر کند. این دقیقاً همان نکته‌ای است که نمی‌گذارد حتی مخالفان (سناتورها) ظاهری موجود در آمریکا باعث وارد شدن خدشه به روابط ریاض و واشنگتن شود.

میرابیان تصریح کرد: اظهارات مقام‌های سیاسی و حتی برخی از نمایندگان و سناتورهای حاضر در قوه مقننه آمریکا بیش از آنکه بر روابط عربستان با یالات متحده تاثیر بگذارد، یک سناریو و بازی سیاسی است که در بطن آن باج‌گیری اقتصادی نهفته است. اینکه رسانه‌های آمریکایی به دقت و تا به این حد عربستان را مورد هجمه رسانه‌ای قرار می‌دهند دقیقاً نشان از آن دارد که آمریکای ترامپ به اخاذی خود از عربستان ادامه خواهد داد و حتی باید پرونده قتل خاشقجی را یک «نعمت استراتژیک» برای ترامپ و ایالات متحده بدانیم.

این تحلیلگر مسائل بین‌الملل با بیان اینکه پرونده خاشقجی باعث افول بطن و ماهیت سیاسی - اسلامی عربستان شده است، گفت: جایگاه عربستان سعودی پس از پرونده قتل خاشقجی نه تنها در اروپا و آمریکا بلکه در میان کشورهای منطقه‌، نهادهای بین‌المللی و حقوق بشری، محافل روشنفکری و حتی سازمان ملل به شدت مخدوش شده است.

چراکه این مساله تنها جنبه رسوایی برای سعودی‌ها نداشت بلکه داده‌ها و مستنداتی که در گذشته اثبات می‌کرد جریان‌های تروریستی مانند القاعده و داعش از سوی ریاض در سراسر دنیا تغذیه می‌شد را مهر تایید زد و این به معنای بر باد رفتن وجهه ساختگی آل سعود در گستره جهانی است. از سوی دیگر، موضوع خاشقجی باعث شده تا جوی پلیسی و امنیتی در عربستان تبعات داخلی و خارجی گسترده‌ای را برای شخص ولیعهد و دربار سعودی به وجو آورد.

وی در پایان تصریح کرد: پروژه نئوم که همان طرح بن سلمان برای سال ۲۰۳۰ بود تا حد زیادی از حیث اقتصادی تحت تاثیر پرونده خاشقجی قرار خواهد گرفت. به گونه‌ای که این قضیه باعث می‌شود تا سعودی‌ها برای جلب سرمایه‌های خارجی با مشکل روبه‌رو شوند و این به دلیل آن است که حس امنیت در میان خارجی‌ها متزلزل شده و اعتبار ریاض به زیر سوال برود.

این وضعیت در مورد سرمایه‌گذاران داخلی هم صدق می‌کند؛ آنها حیات خود را در خطر می‌بینند و از ترس جان خود کشورهای دیگری را برای سرمایه‌گذاری انتخاب می‌کنند. در این راستا بهره‌برداری ترکیه از پرونده خاشقجی بسیار مهم و حائز اهمیت است. باید توجه داشت باشیم که ترکیه منافع زیادی در عربستان دارد و در همین راستا سعودی‌ها هم سرمایه‌گذاری‌های کلان در ترکیه صورت داده‌اند. لذا ترکیه ضمن حفظ ظاهر حقوق بشری، تا حدی به عربستان فشار می‌آورد که بتواند امتیاز مورد نظرش را اخذ کند اما به هیچ وجه نباید منتظر قطع روابط میان ریاض و آنکارا باشیم.