محنت بیماران صعب‌ العلاج در دوران تحریم‌ها

فرارو: اگر چه دولت آمریکا ادعا می‌کند که تحریم‌هایش علیه ایران موارد انسانی، مانند داروها، را شامل نمی‌شود، اما مشکلات بانکی به تجارت دارویی ایران با سایر کشور‌ها آسیب زده است و برخی بیماران ایران را در موقعیت دشواری قرار داده است.

زینب، مادر یک دختر چهارساله مبتلا به سرطان خون، می‌گوید: «مینا تقریبا برای پنج ماه تحت درمان بوده است. اخیرا دکتر برای او قرص‌هایی را تجویز کرده و مینا باید برای سه سال پشت سر هم این قرص‌ها را هر شب مصرف کند.»

زینب افزود: «ما هم به لحاظ عاطفی و هم به لحاظ جسمی، واقعا روز‌های دشواری را پشت سر می‌گذاریم. اگر در خانه غذایی نداشته باشی، طوری نیست. اما در بیمارستان‌ها باید برای بیماران، برای کودکان دارو وجود داشته باشد. هر تحریمی بگذارید، اما دارو را محدود نکنید.»

محدودیت‌ها بر واردات ترکیبات دارویی، تولیدات دارویی ایران در آخرین دور تحریم‌ها در ۲۰۱۲ را کاهش داد. امیر ۲۹ ساله که در سال ۲۰۰۸ به بیماری کلانژیت اسکلروزان اولیه (PSC)، یک نوع بیماری کبدی، مبتلا شده است، گفت: «من بیماری PSC دارم و به طور روزانه به (داروهای) مسالازین و ارسوبیل نیاز دارم. در سال ۲۰۱۲، نتوانستم به اندازه کافی مسالازین پیدا کنم و کولیت من مجددا فعال شده است. این یک تجربه دردناک بود. دکتر‌ها به من گفتند بدون مصرف منظم داروها، کبد من در معرض آسیب جدی است که ممکن است به مرور زمان به سرطان روده بزرگ تبدیل شود.»

مقامات آمریکا مکررا گفته‌اند که تحریم‌ها برای هدف قرار دادن «رژیم» ایران طراحی شده‌اند و حتی کشورشان برای کالا‌های بشردوستانه معافیت صادر کرده است. اما در عمل، با اعمال تحریم بر تراکنش‌های بانکی ایران، آمریکا عملا تنها راه خرید دارو برای بیماران ایرانی را مسدود کرده است.

به گزارش لوبلاگ، یک مدیر بلندپایه در یک شرکت ایرانی واردکننده دارو، به شرط فاش نشدن نامش گفت: «وقتی که بانک‌ها از انجام تراکنش‌های مرتبط با ایران می‌ترسند، این بدین معناست که ما حتی دارو هم نمی‌توانیم بخریم و حتی اگر بخریم، نمی‌توانیم آن را به ایران منتقل کنیم. زیرا که خطوط هوایی محموله‌های به مقصد ایران را نمی‌پذیرند.»

ترس، سلاح عمده آمریکا در اجرای تحریم‌هایش علیه ایران است. جرارد آرود، سفیر فرانسه در سازمان ملل متحد به روزنامه نیویورک‌تامیز گفت: «حقیقت این است که بانک‌ها چنان از تحریم‌ها وحشت‌زده هستند که نمی‌خواهند هیچ کاری با ایران انجام دهند. بنابراین، این امر بدین معناست که ریسک بزرگی وجود دارد که ظرف چندماه واقعا در ایران کمبود دارو اتفاق بیافتد.»

در سوم اکتبر ۲۰۱۸، قضات دیوان دادگستری بین المللی حکم دادند که آمریکا باید «هرگونه موانع» صادرات کالا‌های بشردوستانه، از جمله غذا، دارو و قطعات یدکی، تجهیزات و خدمات مورد نیاز برای ایمنی پرواز‌های هواپیمایی غیرنظامی، را برطرف کند. مقامات آمریکا با بیان اینکه کشورشان به تراکنش‌های بشردوستانه اجازه داده است، مدعی شدند این حکم، «شکستی» برای ایران است.

حسن قاضی‌زاده هاشمی، وزیر بهداشت ایران، گفت: «مستثنی کردن دارو‌ها از تحریم‌ها فقط یک ادعای نادرست است. ما محموله‌های پزشکی بسیاری داریم که باید سریعا منتقل شود، اما به دلیل تحریم‌های آمریکا، هیچ کشتی یا هواپیمایی برای انتقال آن‌ها وجود ندارد.»

اکبر برندگی، مدیرکل امور دارویی سازمان عذا و داروی ایران، گفت: «اگر همین الآن واردات دارو متوقف شود. ما می‌توانیم ۵۰ درصد نیاز‌های دارویی کشور را تامین کنیم.»

بین سال‌های ۲۰۱۲-۲۰۱۳، به دلیل تحریم‌های آمریکا و اتحادیه اروپا، ایران با کمبود دارو‌های حساس مواجه شد. دارو‌ها از تحریم‌ها معاف بودند. با این حال، اروپایی‌ها اساسا به دلیل نگرانی‌های پرداخت، از تامین دارو خودداری کردند. زیرا بانک‌های غربی از انجام تراکنش‌های مالی با ایران نگران بودند.

در این شرایط، ایران برای تهیه دارو‌های ضروری برای زندگی، به هند روی آورد. صنعت دارویی هند به خاطر کیفیتش در جهان معروف است. شرکت‌های داروسازی بزرگ هند، نظیر سیپلا، رانباکسی و گلنمارک به ایران به طور انبوه دارو، ترکیبات دارویی فعال و فرمول‌های کلی دارویی دادند که در معالجه سرطان‌های ریه و سینه، تومور‌های مغزی، بیماری‌های قلبی و سایر امراض استفاده می‌شود. در موارد سیپلا و رانباکسی، آن‌ها با وجود اینکه در بازار آمریکا حضور بزرگی دارشتند، به ایران دارو دادند.

با توجه به بازگشت تحریم‌های آمریکا، موقعیت ایران متزلزل شده است، زیرا ممکن است در وارد کردن موارد اساسی مثل غذا و دارو با مشکلاتی مواجه شود. آجای ساهای، مدیر کل فدراسیون سازمان‌های واردات و صادرات، به طور محتاطانه‌ای امیدوار باقی مانده است. زیرا آمریکا هنوز درباره این مسئله توضیحاتی نداده است. علاوه بر این او اشاره کرد که اگر شرکت‌های اروپایی به فشار آمریکا تسلیم شوند، شرکت‌های داروسازی هندی، خصوصا شرکت‌های کوچک و متوسطی که در بازار آمریکا حضوری ندارند، ممکن است دوباره وارد ایران شوند. هند از قبل در زمینه واردات نفت از ایران معافیت تحریمی دریافت کرده و سازوکار پرداخت میان دو کشور حل شده است. سا‌های خاطرنشان کرد که در ازای بدهی‌های نفتی هند به ایران، ایرانیان برای واردات از هند مشتاق خواهند بود.

شرکت سنچری فارما، از جمله شرکت‌های هندی است که موقعیت خوبی برای کمک به ایران دارد. بنا به گفته، جاناک شت، مدیر عامل آن، در سه دهه گذشته، این شرکت درگیر تولید ترکیبات فعال دارویی بوده و مرتبا به ایران صادر می‌کرد. در حقیقت، سنچری فارما، در هفته گذشته، دو سفارش بزرگ از ایران دریافت کرد.

جواد امینیان، کارشناس روابط ایران با جنوب آسیا، گفت: «هر بار که ایران با تحریم‌های شدید کشور‌های غربی مواجه می‌شود. تجارتش با کشور‌های آسیایی، خصوصا کشور‌های جنوب شرق آسیا، بیشتر می‌شود.... بنابراین، پیش‌بینی می‌کنیم که طی دور جدید تحریم‌ها، تجارت ایران با آسیا مجددا بیشتر شود.»