تاثیر طرح کاهش صفر‌های پولی ملی بر اقتصاد

خبرگزاری ایسنا: طرح حذف چهار صفر از پول ملی در شرایطی که حتی رئیس کل بانک مرکزی هم می‌گوید که «می‌دانیم حذف چهار صفر از پول ملی تاثیری در رشد و تورم ندارد»، احتمالا مقدمه‌ای برای طراحی دیگر سیاست‌های اقتصادی در جهت اصلاح نظام بانکی است.

مطرح شدن طرح حذف چهار صفر از پول ملی در شرایطی است که اقتصاد کشور درگیر مسائل بسیار مهمتری از تعداد صفرهای پول ملی است. تورم، رکود و حجم بالای نقدینگی در کنار مشکلات تولیدکنندگان از اهم مسائل اقتصادی این روزهای کشور هستند که به نظر نمی رسد بانک مرکزی و تیم اقتصادی دولت نسبت به آنها غافل باشد.

با شروع تغییر و تحولات در تیم اقتصادی دولت و تغییر و تحولات در دو وزارتخانه اقتصاد و صمت و همچنین آمدن مهره‌های کلیدی مانند طیب نیا به شورای پول و اعتبار بانک مرکزی، بلافاصله بحث اصلاح نظام بانکی هم مطرح شد. افزایش حجم نقدینگی در سال های گذشته و رسیدن آن به مرز ۱۷۰۰ هزار میلیارد تومان یکی از عمده ترین کج کارکردهای نظام بانکی در چند سال گذشته بوده است.

با روی کار آمدن فرهاد دژپسند به عنوان وزیر امور اقتصادی و دارایی، رئیس‌جمهور اصلاح نظام بانکی را مهمترین تکلیف او عنوان کرد و دژپسند هم این موضوع را نخستین هدف خود به عنوان وزیر اقتصاد اعلام کرد؛ از سوی دیگر بانک مرکزی هم امسال را سال اصلاح نظام بانکی توصیف کرده است.

اما نسبت طرح حذف چهار صفر از پول ملی با اصلاح نظام بانکی چیست؟ آن هم در شرایطی که رئیس کل بانک مرکزی با بیان این که می‌دانیم حذف چهار صفر از پول ملی تاثیری در رشد و تورم ندارد، گفته‌ که ادعا نکردیم حذف صفرها کاری حقیقی است، ‌بلکه یک کار ظاهری و اسمی است.

به نظر می‌رسد مطرح شدن حذف صفر از پول ملی مقدمه ای برای آغاز اصلاحات احتمالا پر سر و صدای بانک ها در آینده باشد، چرا که به گفته کارشناسان طرح حذف چهار صفر از پول ملی خود به تنهایی نمی تواند چاره ای برای حل مسائل اقتصادی باشد مگر این که این طرح با سایر سیاست های اقتصادی همراه شود.

حذف صفر از پول ملی نیازمند تغییرات گسترده در سیستم های کدگذاری مالی و همچنین چاپ اسکناس است. طرحی با چنین هزینه ها و بار مالی زیادی که دارد مطمئنا نمی تواند بدون اهداف اقتصادی طراحی شده باشد؛ جدیت در اجرای این طرح می تواند نشان از احتمال طراحی مجموعه ای از سیاست‌های اقتصادی در ماه‌های آینده داشته باشد که حذف صفر تنها بخش کوچکی از آن است.

از سوی دیگر بسیاری از کارشناسان اقتصادی معتقدند هرچند که کاهش صفرهای پول ملی نمی‌تواند به عنوان عاملی اقتصادی موجب کاهش تورم شود اما این مساله به لحاظ روانی می‌تواند باعث ایجاد جوی روانی شود تا از آن طریق شهروندان هراس کمتری از افزایش قیمت کالاها داشته باشند و از سوی دیگر نرخ پول ملی در قیاس با دلار هم تعدیل شود تلقی افت ارزش پول ملی نسبت به دلار هم از بین برود؛ امری که شاید در کوتاه مدت بتواند اینگونه هم بشود اما قطعا بعد از مدتی اگر تورم کنترل نشود دوباره صفرها به جای خود برمی‌گردند.

حذف صفر از پول ملی ایران در جمهوری اسلامی تاکنون چندین بار و در سال‌های ۱۳۷۲ و ۱۳۸۶ مطرح شده است، اما هیچ‌گاه اقدامات اجرایی به صورت جدی در راستای آن انجام نشد. در سال ۱۳۹۵ هم برای نخستین بار، حذف چهار صفر از پول ملی به طور جدی‌تری از سوی مسئولان وقت پیگیری شد تا جایی که در جلسه هیات وزیران، واحد پول ایران، تومان و برابر با ۱۰ ریال ‌تعیین شد.