مغایرت‌ جدی گزارش روحانی با اقتصاد ایران

تابناک: فرشاد مؤمنی در انتقاد از نحوه تبیین گزارش صد روزه دکتر روحانی‌ گفت: به گمان من، فرم ورود و خروجی که رئیس‌جمهور محترم درباره تحلیل چرایی و چگونگی دور باطل رکود تورمی داشتند، ‌بنیه کار‌شناسی کافی نداشت.

برخوردهای بیش از حد بزرگ کننده سهم مسکن مهر در شکل‌گیری این دور باطل، این نگرانی را پدید می‌آورد که گویی در سطوحی از مدیریت اقتصادی کشور، کسانی درصدد انداختن دولت در مسیر ادامه دادن راه احمدی‌نژاد باشند.

این استاد اقتصاد دانشگاه‌ در تشریح دلایل نگرانی خود‌ گفت: دلیل این نگرانی این است که آقای رئیس‌جمهور ادعایی در ‌نقدینگی و نقش غیرمتعارفی که بدهی بانک مسکن به بانک مرکزی دارد، مطرح کردند که به هیچ وجه با واقعیت‌های ۲۵ ساله اخیر سازگاری کافی ندارد و گویا کسانی در ‌دولت می‌خواهند کاری کنند که از دور باطل ایجاد شده توسط برنامه شکست خورده تعدیل ساختاری بیرون نرویم.

این تحلیلگر ارشد اقتصادی با تردید در کار‌شناسان اقتصادی اطرافیان دکتر روحانی گفت: من درباره نیت آن‌ها چیزی نمی‌گویم؛ اما درباره صلاحیت‌های کار‌شناسی آن‌ها توصیه می‌کنم که آقای رئیس‌جمهور، تیم بی‌طرفی را مأمور کند که دست‌کم اظهار‌نظر‌ها و مقاله‌های نوشته شده این گروه افراد را بخوانند تا درباره سطح صلاحیت کار‌شناسی آن‌ها در شناخت واقعیت‌های اقتصادی ایران واقع بینانه‌تر عمل کنند.

مؤمنی ‌از تئورسین‌های سر‌شناس اقتصادی جریانات اصلاح‌طلب، تأکید کرد: برجسته کردن غیرعادی سهم مسکن مهر در رشد غیر عادی نقدینگی طی ربع قرن اخیر، نسبتی با واقعیت‌های تجربه شده در این اقتصاد ندارد و گویی کسانی در‌صدد هستند ‌با ‌نادیده گرفتن یا بی‌مقدار نشان دادن نقش تعیین کننده دستکاری قیمت‌های کلیدی یعنی نرخ ارز و قیمت حامل‌های انرژی، زمینه‌ای فراهم کنند تا این دور باطل از راه آزمون دوباره آزموده‌های پیشین، خودش را بازتولید کند.

وی در بخش دیگری از نقدهای کار‌شناسی خود، با اشاره به حضور کمرنگ بخش خصوصی در اقتصاد ایران، اظهار داشت: اینکه ما از زبان رئیس‌جمهور محترم سخنانی با این مضامین بشنویم که پس از انعقاد قرارداد ژنو، سیاسیون کار خود را کرده‌اند و اکنون توپ در زمین فعالان اقتصادی است، نمونه دیگری است از این تحلیل‌های سطحی از واقعیت‌های اقتصاد سیاسی ایران. اگر منظور ایشان از فعالان اقتصادی، غیر مولدهاست که آن‌ها طی ربع قرن اخیر هرگز صحنه اقتصادی را ترک نکرده‌اند و اگر منظور مولدهاست، آقای رئیس‌جمهور حتما می‌دانند که در شرایط کنونی، دولت و نظامی‌ها، سهم به طور غیر متعارف بزرگی در اقتصاد ایران را در اختیار دارند و بنابر‌این تا هنگامی که این فضا اصلاح نشود، نباید کسانی به هر دلیل و انگیزه رئیس‌جمهور را از واقعیت‌های اقتصاد سیاسی ایران دور نگاه دارند.

مؤمنی که از جمله منتقدان سیاست‌های اقتصادی دولت احمدی‌نژاد بود، گفت: در تئوری گفته می‌شود که در یک اقتصاد رانتی وقتی ‌دولت با سیاست‌گذاری‌ها‌ سهل‌انگارانه رفتار می‌کند، یکی از بد‌ترین حالت‌های پر خسارتی که ایجاد می‌شود، این است که مولد‌ها مقهور غیرمولد‌ها می‌شوند و این گونه است که از زبان رئیس‌جمهور می‌شنویم، در حالی که در بخش صنعت، رشد سرمایه‌گذاری نزدیک به منهای ۵.‌۹ درصد بوده، در میان تاجران پول و بانک‌های خصوصی و تجاری که در زمره این گونه افراد غیر مولد هستند، شاهد سودهای بالای ۶۰ درصد در سال‌های اخیر بوده‌ایم. در شرایطی که گرایش به سرمایه‌داری مولد در بخش صنعت تا این اندازه منفی شده، تراز تجاری منفی بخش کشاورزی ما هم ‌در دوران احمدی‌نژاد هشت برابر شده؛ در واقع نمادی است که چگونه مولد‌ها مقهور غیر مولد‌ها شده‌اند.

مدیر مؤسسه پژوهشی دین و اقتصاد در ادامه اظهار داشت: در سطح نظری مطرح می‌شود که آیا شرایط بد‌تر از این را هم می‌توان باشد که پاسخ داده می‌شود ‌شرایط بد‌تر آن است که تجارت پول و ربا‌خواری، موتور اصلی خلق ارزش افزوده در اقتصاد ملی شود.

به گمان من، آقای رئیس‌جمهور به مشاوران امینی نیازمند است که از این ناحیه مثلا رفتارهای رئیس بانک مرکزی و جهت‌گیری‌های سیاستی ایشان را طی سه ماهه اخیر زیر ذره‌بین بگذارد تا مشخص شود ‌جهت سیاست‌گذاری‌های اقتصادی کشور چه حال و روزی دارند و اگر قرار باشد ‌راه احمدی‌نژاد ‌تلطیف شده‌تر‌‌‌ استمرار پیدا کند و زمینه فشارهای بزرگ و بحران‌های تحمیل‌کننده کمبود نقدینگی به تولید کننده‌ها ادامه داشته باشد و در عوض ربا‌خوران بیشترین رونق را داشته باشند، چگونه امکان برون رفت از دور باطل رکود تورمی را فراهم می‌کند؟

این استاد اقتصاد دانشگاه علامه طباطبایی با بیان اینکه در چنین شرایطی منظور رئیس‌جمهور از فعالان اقتصادی نیز باید شفاف شود، گفت: اگر منظور غیر مولد‌هاست که آن‌ها در دوره هشت ساله گذشته، همواره در جشن و سرور بودند و همین الان هم فعال هستند. پس ‌اصولا منظور ایشان مولد‌ها هستند و مولد‌ها تا زمانی که این سیطره غیرعادی نظامی‌ها و غیر دولتی‌ها راه تنفس را بسته و تا زمانی که کل ساختار نهاد‌ها و قاعده‌گذاری‌ها ‌علیه تولید و به نفع غیرمولد‌ها سامان پیدا کرده، امکان تنفس نخواهند داشت؛ بنابر‌این اکنون زمانی نیست که کسانی به آقای رئیس‌جمهور بگویند ‌دولت وظیفه خود را انجام داده و نوبت به ورود فعالان اقتصادی است. اگر کسانی به آقای رئیس‌جمهور این واقعیت‌ها را نگفته باشند، نه خدمتی به دولت و نه خدمتی به نظام جمهوری اسلامی کرده‌اند بلکه آگاهانه یا ناآگاهانه‌ از منافع غیرمولد‌ها حمایت می‌کنند و گویی تلاش دارند آزمندی بی‌مهار غیرمولد‌ها را دامن بزنند. اگر دولت صادقانه قصد خروج از دور باطل رکود تورمی دارد، باید کل سیاست‌های اقتصادی کشور در راستای اقتضائات بخش‌های مولد بازآرایی شود.

این منتقد سیاست‌های اقتصادی احمدی‌نژاد در ادامه تأکید کرد: من صمیمانه و مصرانه از رئیس محترم دولت می‌خواهم که مقامات مسئول اقتصادی را نسبت به این مسأله آگاه کند که تا ابد نمی‌شود در باد اشتباهات فاحش دولت احمدی‌نژاد، دولت کنونی را معطل نگه داشت. به طور مشخص این دولت ناگزیر خواهد بود ‌در چهارچوب سند لایحه بودجه سال ۹۳ جهت گیری‌های سیاستی خود را آشکار کند و از آنجا‌ که تاکنون ما از هیچ یک از مدیران اقتصادی تحلیلی درباره ریشه‌های اصلی این دور باطل رکود تورمی نشنیده‌ایم، این نگرانی هست که رویکرد در پیش گرفته شده در لایحه بودجه سال ۹۳ به گونه‌ای بازگشت تلطیف شده به سیاست‌های دوران احمدی‌نژاد باشد؛ بنابراین، با ‌‌‌نهایت احترام و خضوع هم به رئیس‌جمهور محترم و هم مدیران اقتصادی ایشان گوشزد می‌کنیم که اگر آن راه فرجامی داشت، آثار خود را در دولت قبلی به نمایش می‌گذاشت.