تحریم احتمالی سپاه؛ یک تصمیم خطرناک

ایرنا: چه قراردادن سپاه در لیست تروریستی و پیامدهای متعاقب آن را اجرا کردن و چه اینکه ما بخواهیم نیروهای آمریکایی را در گروه‌های تروریستی و همتراز با داعش قرار دهیم و رفتاری که با داعش داشتیم علیه آنها انجام دهیم، عملا دو کشور را به سمت رویارویی حرکت خواهد داد و به همین دلیل گفته می‌شود که تصمیم آمریکا، تصمیم خطرناکی خواهد بود.

نوذر شفیعی استاد دانشگاه در یادداشتی در روزنامه آرمان، نوشته است: کشوری که یک گروه را به عنوان گروه تروریستی اعلام می‌کند -صرف‌ نظر از ابعاد حقوقی- اعلام می‌کند که تمام رفتاریی که با یک گروه تروریستی خواهد داشت در مورد گروه جدید هم اعمال خواهد کرد. در حقیقت به عنوان یک فرد تروریست می‌تواند برخورد فیزیکی، نظامی، دستگیری یا تحریم باشد و انواع و اقسام محرومیت‌ها را شامل می‌شود. حالا اگر قرار است آمریکا، سپاه را جزو یک گروه تروریستی قلمداد کند و این پیامدها و محدودیت‌ها را برای سپاه قائل شود، امروزه واکنش متقابل بخشی از رفتار کشورها را در عرصه بین‌المللی تشکیل می‌دهد. یعنی ایران هم می‌تواند حداقل بخشی از نیروهای آمریکا را به عنوان نیروهای تروریستی قلمداد کند و همان محدودیت‌هایی که آمریکایی‌ها علیه سپاه اعمال می‌کنند، سپاه هم این اقدام را علیه نیروهای آمریکایی انجام دهد.

اما در واقع هر دو خطرناک است؛ یعنی چه قراردادن سپاه در لیست تروریستی و پیامدهای متعاقب آن را اجرا کردن و چه اینکه ما بخواهیم نیروهای آمریکایی را در گروه‌های تروریستی و همتراز با داعش قرار دهیم و رفتاری که با داعش داشتیم علیه آنها انجام دهیم، عملا دو کشور را به سمت رویارویی حرکت خواهد داد و به همین دلیل گفته می‌شود که تصمیم آمریکا، تصمیم خطرناکی خواهد بود. جمع‌بندی این خواهد بود که وقتی بخشی از نیروهای نظامی یک کشور را تروریست قلمداد کنید، اصلا عاقلانه نیست و با هیچ مواضع حقوقی نیز سازگار نیست.

نکته دوم این است که پیامد این کار می‌تواند به واکنش متقابل ایران منجر شود که امری طبیعی است. چون یک رویه رفتاری در سطح بین‌الملل است. نکته سوم اینکه اگر قرار است این تصمیمات اعلامی به عمل تبدیل شود در حقیقت منطقه و حتی فراتر از منطقه، دچار یک بحران حاد امنیتی خواهد شد، که می‌تواند برای منطقه بسیار خطرناک باشد. واقعیت این است که آمریکا تقریبا کارهای اساسی که باید انجام می‌داد، انجام داده. یعنی شاید از مجموعه گزینه‌هایی که روی میز آمریکایی‌هاست فقط گزینه نظامی علیه ایران اعمال نشده والا تمام گزینه‌ها در بالاترین حد علیه ایران اعمال می‌شود. وقتی صحبت از فشار حداکثری است، بر روی نفت، بانک‌ها و اشخاص ایرانی اعمال و وارد شده و این دیگر نهایت یک رفتار خصمانه غیرنظامی بود که یک کشور می‌تواند علیه کشور دیگری اعمال کند.

بنابراین به نظر می‌رسد ممکن است ترامپ تحریم‌ها را از این هم شدیدتر کند ولی واقعیت این است که اگر فقط مسأله تحریم در مورد ایران مطرح باشد عملا در حال دور زدن تحریم‌ها هستیم. به عبارت دیگر ایران راه‌های فرار از این معضل را پیدا کرده است. بنابراین هرچه تحریم‌ها تشدید شود، با توجه به روزنه‌هایی که برای ایران وجود دارد، عملا تحریم به‌رغم فشارهایی که حتما روی ایران وارد می‌کند، نمی‌تواند اهدافی را که آمریکایی‌ها در ذهن دارند، تحقق ببخشد.

اما گزینه نظامی بدترین نوع رفتاری است که معمولا کشورها در پیش می‌گیرند و طبیعی است که خطرناک‌ترین و پرهزینه‌ترین گزینه است. یکی از مشکلات تصمیم‌گیری در حوزه نظامی این است که تمام شرایط و متغیرها نمی‌تواند به خوبی سنجیده شود و همیشه یک خلأ اطلاعاتی وجود دارد که ممکن است پس از اینکه یک کشور تصمیمی را اتخاد می‌کند و آن را درعرصه نظامی به مرحله اجرا می‌گذارد، باعث عواقب غیر پیش‌بینی برای آن کشور شود. بنابراین شاید به خاطر همین ملاحظه است که آمریکایی‌ها از کاربرد گزینه نظامی علیه ایران پرهیز کرده‌اند ولی به هرحال خود این که سپاه را در لیست گروه‌های تروریستی قرار دهند، می‌تواند منشأ یک برخورد نظامی باشد.

تحریم‌های شدیدتر علیه ایران نیز می‌تواند منشأ برخورد نظامی باشد. رفتار اسرائیل علیه ایران در سوریه می‌تواند منشأ ورود به یک برخورد نظامی باشد. تحریک متحدین منطقه‌ای آمریکا علیه ایران در حوزه نظامی می‌تواند منشأ یک برخورد نظامی باشد و همه اینها به عنوان یک سناریو محتمل است. ولی همان‌طور که اشاره شد، بدترین و خطرناک‌ترین سناریوست. همه بازیگران منطقه‌ای به احتمال زیاد به دلیل پیامد پیش‌بینی ناپذیر آن احتمالا تلاش خواهند کرد که از توسل به این گزینه اجتناب کنند.