سبد کالا توهین به مردم یا حمایت از مردم؟!

برترین ها - بهنام منقولی*: سال های گذشته بعضی از مردم عزیزمان مشکلات اجتماعی مانند آلودگی هوا و ترافیک و ... را به عملکرد احمدی نژاد و دولتش ربط می‌دادند و دولت، مسئول و مقصر در تمام اتفاقات در مرزهای جغرافیایی ایران بود. اکنون منتقدان معزز دولت حسن روحانی با استفاده از این روش به دنبال یافتن مقصر رفتارهای مردم و پایین بودن فرهنگ عمومی ما ایرانیان میگردند. روشی استدلالی( اگر بشود اسمش را استدلال گذاشت!) که در طول تاریخ ما همواره در بین مردم رایج بوده است، اینکه حاکم یا دولت مقصر همه چیز است حتی تصادف جلوی منزل ما!

توزیع سبد کالا با همه مخالفانش به نظر نگارنده فواید بزرگی برای جامعه امروز ایرانی دارد.اولین مزیت صف های طولانی توزیع سبد کالا و درگیری و حاشیه های مردم در ازدحام ناشی از آن، نمایش غیرقابل انکار فقر و محرومیت اقشار گسترده ای از مردم بود که پیشتر توسط مسئولین دولت قبل و منتقدان دولت روحانی انکار میشد و می شود، توسط اقتصادانان اثبات میشد و توجهی به آن نمیشد، محسن رضایی در تبلیغات انتخاباتی به خوبی آن را بیان کرد و بعضا سانسور شد! و حسن روحانی در گزارش ۱۰۰ روزه اش به آن اشاره کرد ولی باز هم بعضی از نمایندگان مجلس و روزنامه های کثیرالانتشار! آن را تکذیب کردند. اما با نمایش این عکس ها و فیلم ها،گستردگی محرومیت و فقر در کشور را دیگر نمیتوان تکذیب کرد.

مساله دوم این است که سالهاست بدون هیچ نوع استدلال و سند و برسرسی علمی ادعای بافرهنگ بودن خود و همه رفتارهایمان را داشته ایم و چشم خود را به روی حقایق بسته ایم. حمله به صفحه شخصی لیونل مسی را توطئه دشمنان پنداشتیم و ... واین نگرش باعث شده است که از هرگونه بی فرهنگی به راحتی بگذریم و خیلی مسائل و کمبود ها را نادیده بگیریم. فایده دیگر این عکس ها و گزارش ها این است که مسئولان فرهنگی و به خصوص شورای عالی انقلاب فرهنگی شاید به خود آیند و در سیاست گذاری هایشان تجدیدنظری کنند و به جای طرح مسائل صرفا ایدئولوژیک، اندکی هم به فکر افزایش سطح فرهنگ عمومی، خرد جمعی و رفتارهای گروهی باشند.

به قول علی مطهری " ما مردم خود را می‌شناسیم اگر الان بگوییم که فلان جا جارو توزیع می‌شود همه می‌آیند و صف می‌بندند . " دولت یک بازه تقریبا ۵۰ روزه را برای دریافت سبد کالا مشخص کرده است که منطقی به نظر میرسد اما نمیتوان مردم را به زور مجبور کرد که روزهای انتهایی برای دریافت اقلام خود مراجعه نمایند. این دیگر به رفتار ما باز می گردد نه به دولت. پس لازم است که در ابتدا وجود این رفتار را قبول نماییم و سپس به دنبال سیاستگذاری برای رفع رفتارهای این چنینی باشیم.

توزیع سبد کالا حقایق دیگری را هم از نظر سیاسی - اقتصادی مشهود تر کرد. نکته اول اینکه بسیاری از منتقدان اقتصادی این طرح که اکنون داعیه حفظ کرامت مردم را دارند و دولت روحانی را به خاطر زیرپاگذاشتن کرامت و عزت ایرانیان آن محکوم می کنند، خود کسانی اند که ۸ سال در برابر رفتارهای و گفتار پوپولیستی دولت سابق سکوت کرده بودند. دوگانگی موضع گیری های آنان این روزها مردم را به تامل بیشتری وا می دارد به خصوص درباره برخی نمایندگان مجلس.

از سوی دیگر بعضی دوستان که پرداخت یارانه نقدی را اوجب واجبات و از افتخارات دولت قبل می دانند (با وجود وابسته کردن اقشار ضعیف به دولت و از آن مهم تر تورم زا بودن) چگونه و با چه استدلالی با توزیع سبد کالا در میان مردم مخالفند؟ در حالی که این کار از لحاظ اقتصادی نه بار مالی برای دولت دارد، نه الزام و تعهدی برای پرداخت همیشگی آن وجود دارد و نه تورم زا ست. منتقدانی که دولت را به گداپروری محکوم میکنند، حداقل دو گام از دولت عقب ترند. زیرا دولت به آسیب پذیر بودن برخی اقشار واقف است و سعی در کمک ولو اندک به آنها دارد ولی این منتقدان که اوضاع اقتصادی کشور را گل و بلبل می دانند حتی وجود این قشرهای ضعیف را هم زیر سوال می برند.

از سوی دیگر بنا به گزارش ها همه مردم از دریافت آن رضایت دارند (ازدحام خود گویای تقاضای زیاد مردم است) می‌توان گفت که ترکیب اقلام این سبد مناسب و کافی نیست یا بعضی چیزها را باید به آن اضافه کرد، این حرف دیگری است. اما بی انصافی و غیرمنطقی است که ذات این کار را زیر سوال بریم. کمک دولت به صورت غیر نقدی به اقشار پایین جامعه در هر زمان و دوره ای از لحاظ اقتصادی و اجتماعی امری مطلوب است.

مشکل جدی دیگر شناسایی نیازمندان واقعی و ارائه هدفمند سبد کالا به اقشار آسیب پذیر است که با راهکارهای ساده ای نظیر ثبت نام و داوطلبانه کردن دریافت سبد کالا قابل حل است. واضح است کسی که نیازمند سبد کالا باشد در اولین فرصت ثبت نام میکند و سبد کالا را دریافت میکند و دیگر کسانی را نخواهیم داشت که ناخواسته مشمول دریافت شوند و یا خود ندانند یا تمایلی به دریافت نداشته باشند.

در نهایت امیدواریم آسیب های این طرح روز به روز کاهش یابد و هدفمند تر شود و مخالفان دولت هم مقداری منصف تر.

* سردبیر برترین ها