نگاه مجدد به تربیت کودک، احقاق حقوق کودک

خبرگزاری ایسنا: اصفهان کودکی از مهم‌ترین و مؤثرترین دوره‌های زندگی به شمار می‌رود که در آن شخصیت فرد شکل می‌گیرد و این مهم نشان می‌دهد، کودکان تنها به توجه و مراقبت جسمانی نیاز ندارند، بلکه تمام ابعاد اجتماعی، عاطفی، شخصیتی و هوشی آنان به عنوان عوامل تعیین کننده و اساسی زندگی، نیازمند رشد و پرورش است.

مهرداد کلانتری، عضو هیئت علمی دانشگاه اصفهان در خصوص حقوق کودک و لازمه همکاری روانشناسان و حقوق‌دانان برای احقاق حقوق کودکان، گفت: برای اولین بار است که در کشور و اصفهان بحث پیوند روانشناسی و حقوق و تربیت کودک به عنوان حق آن مطرح می‌شود.

وی ادامه داد: این مسئله به عقیده بنده مهم است تا ایران برای این موضوع حرفی برای گفتن داشته باشد تا بتواند پیوندی ایجاد کند و رشته‌ای بین این دو رشته به وجود آید. حرکتی که هم به مسائل حقوقی توجه کند و هم به مسائل تربیت کودک.

کلانتری، تربیت کودک را معضل امروزی کشور دانست و گفت: هیچ کس نمی‌داند بچه خود را چگونه تربیت کند. اگر بتوانیم به این نیاز مهم جواب دهیم و به والدین آموزش دهیم که تربیت کودک حق او است و شما باید به تربیت آن بها دهید و برای او وقت صرف کنید، این معضل می‌تواند به مرور برطرف شود. والدین باید برای تربیت کودک خود از متخصصان کمک بگیرند.

این استاد دانشگاه اصفهان، افزود: طرح این مسئله در کارگاه‌های آموزشی بسیار می‌تواند به خانواده‌ها کمک کند. این مسئله اکنون در گام اولیه خود است و به شرط تداوم اهمیت به این موضوع مهم می‌تواند گامی مهم در این راستا برداشته شود.شهرداری می‌تواند در شهر به شعار "تربیت حق کودک است" بپردازد و در بحث آموزش والدین نیز ورود کند. همچنین این موضوع باید در مهدکودک‌ها رشد پیدا کند.

وی تصریح کرد: این موضوع بر اساس سن کودکان شرایط متفاوتی دارد و در دوره پیش دبستانی یا دبستان متفاوت است.

کلانتری مهم‌ترین مشکلات کودکان در دنیای امروز را تربیت آنان عنوان کرد و گفت: اکنون به تربیت کودک توجه نمی‌شود. دخالت‌های غیر مرتبط اطرافیان در این شهر زیاد است. رفتارهای سلیقه‌ای و غیرعلمی، زور و تحمیل به کودکان از جانب والدین، جامعه و مدارس متأسفانه حق کودکان را پایمال می‌کند. نیاز به قوانین جدید، سازمان‌ها و نهادهایی برای نظارت بر حق کودکان داریم.

آموزش کودک و والدین مورد غفلت قرار گرفته است

همچنین نرگس سلک، دکترای روانشناسی بالینی نیز در خصوص حقوق کودک و اهمیت پیوند روانشناسی و حقوق برای احقاق حقوق کودکان، اظهار کرد: حوزه روانشناسی فارغ از حقوق کودک نیست. مسئله مهمی که اکنون به وجود آمده، تعبیرهای نادرستی است که از رویکردهای روانشناسی شده است. این موضوع هم به دلیل آموزش‌های مقطعی و کم بوده است. در عوض آموزش‌های بلند مدت و سلسله گونه، همیشه آموزش‌های دو ساعته و کارگاهی بوده است.

سلک افزود: به همین دلیل ما بر اساس بخشی از یک دانش شروع به رفتار می‌کنیم. به عقیده بنده چیزی که امروزه مورد غفلت قرار گرفته است، آموزش است. به آموزش باید بیش از وضعیت کنونی بها داده شود.

وی تصریح کرد: حق کودک را کجا می‌شود به او ادا کرد زمانی که والدین از حقوق او ناآگاه هستند؟ مگر کودک حق خود را می‌داند؟ بنابراین والدین باید آموزش ببینند تا بدانند کودکان‌شان چه حقوقی دارند.

این روانشناس در خصوص اهمیت جامعه برای رسیدن به حقوق کودکان گفت: جامعه در این موضوع اهمیت بسزایی دارد. آموزش غیرمستقیم ما در مدارس، شهر و حتی قدم زدن در شهر است. پس جامعه باید به صورت کلی آموزش ببیند تا آموزش والدین بتواند مؤثر باشد.

بچه‌هایی لوس تربیت می‌کنیم

سلک گفت: بچه‌هایی لوس تربیت می‌کنیم و زمانی که وارد جامعه می‌شوند با تعارض مواجه می‌شوند. آیا جامعه به چنین موضوعاتی اهمیت می‌دهد؟ والدین باید آموزش ببینند. آموزش مهم‌ترین چیزی است که مورد غفلت قرار گرفته است.

وی افزود: در کنار این موضوع زمانی که ما حق را مطرح می‌کنیم، حقوق تنها به صورت فردی نیست و مسائل اجتماعی را نیز در خصوص حقوق داریم که نادیده گرفته شده است.

امروزه در تربیت کودک رویکرد رفتارگرایی است

نوید بابایی، دکترای حقوق بین‌الملل نیز در خصوص حقوق کودک در جامعه امروزی و لازمه پیوند روانشانسی و حقوق برای احقاق حقوق کودکان نیز، اظهار کرد: امروزه در تربیت کودک رویکرد رفتارگرایی است. رویکردی که کودک را توسط والدین کنترل می‌کند و فرزند آن‌ها وابسته شده و شخصیت کودک به این موضوع وابسته و عزت نفسش کاهش پیدا می‌کند.

وی ادامه داد: نتیجه چنین مدل تربیتی که رویکرد قالب خانواده‌ها است، کودکی با عزت نفس پایین است. انسانی که براساس قضاوت دیگران زندگی می‌کند. کودک بر اساس منفعت طلبی رشد می‌کند چون روش سود و زیان، تشویق و تنبیه بوده است.

بابایی تصریح کرد: در برابر این نوع تربیت، نگاه انسان مدارانه داریم تا عزت نفس و کرامت کودک در نظر گرفته شود. در این روش از کودک سؤال پرسیده می‌شود، به او محبت بدون قید و شرط داده و به کودک فرصت اشتباه کردن بدون تنبیه داده می‌شود.

وی گفت: نتیجه چنین مدل تربیتی این است که کودک احساس ارزشمند بودن می‌کند و زمانی که این اتفاق رخ می‌دهد، بسیاری از نگرانی‌هایی که والدین دارند خود به خود برطرف می‌شود.

مدیرعامل انجمن حمایت از کودکان چتر نیلی، افزود: پیش از آن‌که بخواهیم کودکی خوب تربیت کنیم ابتدا باید ارزش کودک را در نظر بگیریم و این موضوع اساس حقوق کودک است.

بابایی افزود: بعد از این موضوع از کودک می‌توانیم بخواهیم که درست زندگی کرده، به دیگران احترام بگذارد و به حقوق دیگران تجاوز نکند، بنابراین حقوق کودک نیازمند بررسی مجدد مدل‌های تربیتی کودک است.