«کلنل» بالاخره مجاز شد

روزنامه شرق: رمان «زوال کلنلِ» محمود دولت‌آبادی، مجوز گرفت. این اتفاقی است که جامعه ادبی سال‌ها در انتظار رخ‌دادن آن بوده است.

و گویا در روزهایی که دولتِ اعتدال، سیاست‌های تازه‌ای را در حوزه فرهنگ پیش‌گرفته و بحث‌های مهم و بنیادینی چون سانسور را بار دیگر مطرح کرده، ماجرای انتشار «کلنل» به سرانجام رسید. گفته می‌شود سیدعباس صالحی، معاون فرهنگی ارشاد از مجوز گرفتن «کلنل» خبر داده است.

رمان اخیر دولت‌آبادی، نویسنده مطرح ما پیش از این از سوی «نشر چشمه» برای دریافت مجوز به ارشاد فرستاده شده و البته در ارشاد، شامل اصلاحاتی هم شده بود و گویا این اصلاحات نیز از سوی نشر و نویسنده، پذیرفته و اعمال شد، اما تا امروز امکان انتشار پیدا نکرده بود. و حالا به این دلیل که «نشر چشمه» از ۲۴ اسفند اجازه ازسرگیری فعالیت خود را دارد، «کلنل» گویا در نشر تازه‌تاسیسِ «چرخ» - که گویا زیرمجموعه‌ «نشر چشمه» است- منتشر می‌شود.

محمود دولت‌آبادی با خرسندی می‌گوید: «من هم خبر را شنیده‌ام و امیدوارم این خبر واقعی باشد.» اما می‌افزاید: «تا وقتی «کلنل» منتشر نشود، به هیچ خبری اطمینان قطعی ندارم، پس فعلا حرف چندانی در این‌باره نمی‌زنم.» محمدعلی سپانلو، ‌شاعر- روشنفکر معاصر نیز درباره این خبر می‌گوید: ‌«رمان «کلیدر» و «سلوچِ» محمود دولت‌آبادی، دو شاهراه بزرگ در کویر ادبیات ما بودند و امیدواریم «کلنل» نیز خیابان دیگری را روشن کند. به‌هرحال این کتاب به حقش رسید.»

«کلنل» که تاکنون به چند زبان ترجمه شده، امسال جایزه «یان میخالسکی» سوییس را برای دولت‌آبادی به ارمغان آورد و این در حالی بود که پیش از این نیز ترجمه انگلیسی این رمان، نامزد جایزه «بوکر» آسیایی شده و نامزد جایزه بهترین کتاب ترجمه در آمریکا نیز شده بود. ضمن اینکه ترجمه آلمانی این رمان هم جایزه ادبیات بین‌المللی خانه فرهنگ جهان در برلین را گرفت. با این همه چاپ کلنل به زبان فارسی، در وزارت ارشاد دولت‌های نهم و دهم با کش و قوس‌های فراوان رو‌به‌رو شد و سرانجام هم در آن دوران به نتیجه نرسید.

این رمان که در سال‌های ۶۲ تا ۶۴ نوشته و درطول دو دهه در آن بازنگری شده، روایت زندگی یک سرهنگ وطن‎دوست است که پنج فرزند دارد و هر پنج فرزندش در جریان انقلاب ایران به یک حزب و یک گروه سیاسی می‎پیوندند. این رمان که به نوعی روایتی است از مقاطعی از تاریخ معاصر ایران، به‌لحاظ تکنیک و داستان نیز از آثار متفاوت دولت‌آبادی است. یکی از ایرادهایی که در وزارت ارشاد دولت دهم به «کلنل» گرفته شد نوع نگاه دولت‌آبادی به تاریخ و نحوه روایت او از تاریخ بود.

دولت‌آبادی خود در این‌باره گفت: «گفته‌اند نویسنده «کلنل» روایت دیگری از قبل و بعد از انقلاب دارد. من این گفته را تصدیق می‌کنم با این همه دولت‌آبادی هرگز حاضر به چاپ متن فارسی «کلنل» در خارج از کشور نشد و در این‌باره گفت: « فلسفه من، روش کار من، مقابله نیست. می‌خواهم به نوشتن ادامه دهم و همچنان رمان‌نویسی باشم که در اینجا در وطن زندگی می‌کند و می‌نویسد...» «کلنل» اولین‌بار در حوالی سال ۸۷ به ارشاد رفت و مجوز نگرفت و حالا با فاصله‌ای چندساله در آستانه انتشار است.