طبابت یا درآمد؛ پزشکانی که سوگندشان را از یاد برده‌اند

رویداد۲۴ : این روزها شاید بتوان از «اخلاق پزشکی» به عنوان یکی از حلقه‌های نظام سلامت یاد کرد؛ موضوع حائز اهمیتی که کمتر مورد توجه جامعه پزشکان قرار دارد. هرچند، هنوز هم هستند پزشکانی که بدون هیچ چشم‌داشتی خدمات رایگان درمانی را به بیماران نیازمند ارائه می‌کنند یا با حضور در مناطق محروم دست یاری به سمت محرومین دراز می‌کنند.

*نگاه کالا محور پزشکان به بیمار

یکی از مهم‌ترین مفاد تعهدات پزشکان در سوگندنامه این است که آنها قسم می‌خورند هنگام درمان بیماران به درآمد او توجه نکنند و در صورت مواجه شدن با بیمار نیازمند، بدون در نظر گرفتن منافع مادی خود، او را درمان کنند؛ اما نگاه مادی گرایانه تعداد معدودی از پزشکان این باور را در اذهان ایجاد کرده است پزشک معالج به بیمار نگاه کالا محور دارد و به بیمار به عنوان یک منبع درآمد نگاه می‌کند، به طوری که وقتی پای افزایش درآمد یا سلامت بیمار وسط باشد ترجیح می‌دهد درآمد را انتخاب کند.

*بیمارستان خصوصی نقطهٔ اوج بهره وری سرمایه دارانه از بیمار است

مزدک دانشور پزشک، انسان‌شناس پزشکی و عضو انجمن جامعه‌‍‌شناسی ایران اعتقاد دارد کالایی‌شدن در سیستم درمانی ایران نفوذ کرده است؛ مشکل بعدی مساله نفوذ کالایی شدگی در امر درمان است. پزشکان همچون دیگر اصناف در نظام تولید سرمایه داری باید به فکر بازگشت سرمایه و تأمین سودآوری خود باشند.

*پزشکی به سمت بی روح شدن پیش می‌رود

کارشناسان معتقدند ریشه این مشکلات و رعایت نشدن حقوق بیماران در تضارب منافع پزشکان بوده، به این صورت که همین افراد مدیریت سازمان‌هایی را در آن مشغول به فعالیت هستند را بر عهده داشته و کسی بر نحوه فعالیت آن‌ها نظارتی ندارد.

*زد و بند برخی پزشکان با داروخانه‌ها

این استاد دانشگاه تشریح کرد: در حال حاضر مشاهده می‌شود که برخی پزشکان یک زد و بندی با داروخانه‌ها دارند. مثلا می‌گویند داروهایی که تاریخ مصرف آن‌ها رو به اتمام است را تجویز کنید که زودتر تمام شود بعد هم به حساب پزشک از داروخانه پول واریز می‌­کنند. در صحبتی که با یکی از بیماران داشتم می­‌گفت به داروخانه‌ای مراجعه کرده و دیده‌است که تمام این داروهایی که تاریخ مصرفشان گذشته را به بیماران می‌فروشند که این موضع عین خیانت به مردم است.

*پاسکاری بیماران در مراکز ارائه خدمات

فیاض گفت: پزشک هیچ مشکلی برای تجویز رادیولوژی یا تصویربرداری و ام آر آی ندارد در صورتی که در هیچ کجای دنیا به دلیل نظان‌مند بودن سیستم ارایه خدمت اینگونه نیست؛ متاسفانه می‌بینیم که چون همکار او مرکز رادیوگرافی دارد بنابراین بیمار باید آن­جا برود یک عکس هم بگیرد و بیاید. یعنی به قدری بیمار را به هم پاس می­‌دهند که حتی حوصله­ فهمیدن مشکل مریض و نگاه کردن و هیچی را ندارند.

*ریشه مشکلات در کجاست؟

استاد جامعه شناسی دانشگاه تهران درباره ریشه این مشکلات و اینکه چرا سیستم درمانی کشور به این سمت و سو سوق داده شد توضیح داد: مشکل ما بحث مدیریت پزشک‌­ها است؛ قبل از انقلاب روند به این صورت نبود. یعنی مدیریت بیمارستان با پزشک نبود بلکه با کسی بود که مدیریت پزشکی داشت. پزشکان پس از انقلاب ریاست بیمارستان‌ها را بر عهده گرفتند، و همین موضوع باعث ایجاد مافیا می‌شود چون منافع وی در آن سیستم تامین می‌شود و نظارتی وجود ندارد.

*فاصله حقوق و دسمتزد عامل مخدوش شدن اخلاق حرفه‌ای

ارتباط مستقیم مالی بیمار با پزشک از جمله مواردی است که به عقیده برخی کارشناسان باعث بروز برخی تخلفات شده همچنین این افراد معتقدند فاصله درآمدی پزشکان در بخش دولتی و خصوصی می‌تواند عاملی برای دریافت هزینه‌های خارج از عرف باشد.

*حقوق بیمار کجاست؟!

موضوع رعایت حقوق بیمار و رعایت اخلاق پزشکی از جمله اقداماتی که سازمان نظام پزشکی بر رعایت آن باید نظارت کافی داشته باشد، مسائلی که طی سال‌های اخیر توجه زیادی به آن نشده است اما مسؤولان سازمان نظام پزشکی معتقدند این موضوعات درحال پیگیری بوده و نیازمند فرهنگ‌سازی است.

*برای تبیین اخلاق نباید سلبی حرکت کنیم

وی تصریح کرد: این منشور مبتنی بر اصول اخلاقی حرفه‌ای اسلامی تدوین شده و مباحث اخلاقی و از ابعاد مختلف در آن درنظر گرفته شده است و ما برای تدوین این موضوع تنها به چند محور کلی بسنده نکرده‌ایم.

*کلام آخر!

موضوع نگاه کالا محور به بیمار طی سال‌های اخیر بیش از پیش در جامعه پزشکی مشاهده می‌شود که بررسی ریشه‌‌ای این پدیده نیازمند مطالاعت بیشتری است اما آنچه نباید از آن غافل شد این نکته است که کار و اشتغال پزشکان ارتباط تنگاتنگی با سلامت و جان انسان‌ها دارد؛ کوچکترین خللی در فعالیت آنها باعث می‌شود تا زندگی یک فرد به خطر بیافتد حال آنکه این دسته از پزشکان نه تنها اعتماد بیماران را به جامعه پزشکی تضعیف می‌کنند بلکه بیمار را از دریافت خدمات درمان محروم خواهند کرد.