در دهه نود خودرو چند درصد گران شد؟

روزنامه فرهیختگان نوشت: طی روزهای اخیر گزارش نهایی عملکرد ۹ ماهه تولیدات بیش از ۴۰ صنعت مختلف کشور در بخش‌های صنعتی، معدنی و شیمیایی و... منتشر شد. بررسی‌ها نشان می‌دهد به‌جز خودروسازی و صنایع وابسته، تولیدات اغلب صنایع منتخب کشور روند مثبت و رو به رشدی را طی مدت مذکور تجربه کرده‌اند، به‌طوری‌که برخلاف رشد ۷ تا ۲۵ درصدی و حتی بیشتر محصولات منتخب در ۹ ماهه سال جاری نسبت به ۹ ماه ابتدایی سال ۹۷، محصولات خودروسازی در بخش سواری‌ها، اتوبوس‌ها و انواع کامیون‌ها به ترتیب با کاهش تولید ۲۶، ۵۲ و ۶۳ درصدی همراه بوده‌اند.

به‌جز عملکرد نامطلوب و کاهش تولید، سطح پایین کیفیت محصولات و قراردادهای بی‌پشتوانه ازجمله دیگر چالش‌هایی است که خودروسازی کشور با آن روبه‌رو است. اما در کنار این موارد، چالش و دغدغه اصلی مصرف‌کنندگان خودروهای تولیدی خودروسازان، تغییرات شدید قیمت‌ها در این بازار است.

در همین زمینه در گزارش پیش‌رو مقایسه‌ای بین قیمت برخی محصولات چهار خودروساز منتخب کشور طی دوره دولت روحانی انجام شده که نتایج نشان می‌دهد قیمت خودروهای پرتقاضای بازار ایران به‌طور میانگین طی دوره ۶ساله دولت روحانی رشد ۲۹۷ درصدی را تجربه کرده است. اما نتیجه جالب توجه دیگر، تفاوت ۵۰ تا ۶۰ درصدی قیمت خودرو در بازار و کارخانه در شرایط فعلی است. با توجه به اینکه قیمت کارخانه همواره از حاشیه سود بازار استخراج می‌شود، در این زمینه به‌نظر می‌رسد پروسه ثبت سفارش، فروش و تحویل خودرو به متقاضیان اهمیت و حساسیت دوچندانی پیدا کرده و پای سوءاستفاده‌کنندگان و رانت‌جویان را به آن باز می‌کند، به‌ویژه آنکه اخیرا نیز خودروسازان اظهار داشته‌اند برخی‌ با استفاده از ربات‌ها ثبت سفارش و خرید انجام می‌دهند.

افزایش 297 درصدی قیمت خودرو در شش سال اخیر

وضعیت و تغییرات شاخص‌های اقتصاد کلان (تورم، نقدینگی، رشد اقتصادی و...) ازجمله مواردی هستند که می‌توان با مقایسه دوره‌ای و روندی آنها، کارنامه دولت‌ها را ارزیابی کرد. در همین زمینه قیمت خودرو نیز از آن جمله شاخص‌هایی است که مستقیما با زندگی عمومی سروکار داشته و پیگیری تغییرات آن جزء دغدغه‌های افکارعمومی است. در همین زمینه مقایسه قیمت محصولات چهار شرکت خودروسازی کشور در خودروهای پرطرفدار و پرتقاضای بازار طی دوره روحانی (طی دوره ۱۴ مرداد سال ۹۲ تا ۱۸ بهمن ۹۸) به‌طور میانگین رشد ۲۹۷ درصدی را تجربه کرده است که بین این چهار خودروساز (ایران‌خودرو، سایپا، پارس‌خودرو و گروه بهمن) محصولات پارس‌خودرو با ۳۵۱ درصد، محصولات سایپا با ۳۲۳ درصد، محصولات گروه بهمن با ۲۶۵ درصد و محصولات ایران‌خودرو با ۲۵۰ درصد به ترتیب بیشترین افزایش قیمت را در دوره مذکور تجربه کرده‌اند.

در گروه خودروسازی ایران‌خودرو، قیمت محصولات این خودروسازی طی دوره دولت روحانی (از ۱۴ مرداد ۹۲ تا ۱۸ بهمن ۹۸) به‌طور میانگین رشد ۲۵۰ درصدی را تجربه کرده است. در این گروه طی مدت مذکور قیمت تندر ۹۰ E۲ حدود ۳۹۳ درصد، پژو ۴۰۵ SLX حدود ۲۹۱ درصد، سمند LX حدود ۲۷۰ درصد، پژو ۴۰۵ GLX حدود ۲۴۴ درصد، پژو پارس حدود ۲۴۳ درصد، ۲۰۶ تیپ ۵ حدود ۲۴۱ درصد، سورن ELX حدود ۲۲۲ درصد، رانا TU۵ حدود ۲۱۲ درصد، پژو پارس ELX حدود ۲۰۳ درصد و ۲۰۶ تیپ ۲ حدود ۱۸۱ درصد افزایش یافته است.

در گروه خودروسازی سایپا نیز طی دوره دولت روحانی (۱۴ مرداد تا ۱۸ بهمن ۹۸) قیمت محصولات این گروه به‌طور میانگین رشد ۳۲۲ درصدی را نشان می‌دهد. بر این اساس در نگاه اول مشخص می‌شود قیمت محصولات این گروه در مقایسه با رشد ۲۵۰ درصدی محصولات ایران‌خودرو، افزایش قابل‌توجهی را تجربه کرده است. در این زمینه به‌نظر می‌رسد با توجه به اینکه در گروه سایپا اغلب خودروها جزء پرمصرف‌های بازار خودرویی ایران (همچون پراید و وانت‌ها) هستند، این تفاوت قابل‌توجه قیمت در نتیجه کمبود عرضه و تقاضای بالا رخ داده است. در این گروه وانت زامیاد دیزلی با ۴۶۹ درصد، وانت زامیاد دوگانه‌سوز با ۳۳۳ درصد، وانت زامیاد بنزینی با ۳۲۷ درصد، پراید ۱۳۲ Sl با ۳۰۲ درصد، پراید ۱۳۱ SX با با ۲۸۱ درصد، پراید ۱۱۱ EX با ۲۷۵ درصد و تیبا SX با ۲۶۶ درصد محصولاتی هستند که بیشترین افزایش قیمت را در دوره دولت روحانی تجربه کرده‌اند.

سود 60 درصدی دلالان در بازار خودرو

یکی از ویژگی‌های اقتصاد ایران، فعالیت جذاب و پرسود دلالان و سفته‌بازاران در بازارهای غیرمولدی همچون بازار خودرو، مسکن، زمین، طلا، سکه و ارز است. بر این اساس قیمت‌ها در این بازارها آن چیزی نیست که ماحصل تعادل بین عرضه و تقاضا باشد، بلکه قیمت‌ها همواره با کنترل عرضه یا تقاضا از سوی دلالان شکل می‌گیرد. این موضوع در بازار خودرو به‌خوبی دیده می‌شود، به‌طوری‌که مقایسه قیمت خودروها در بازار و قیمت کارخانه نشان می‌دهد اختلاف قیمت بازار و کارخانه در اغلب خودرو‌های دو شرکت بزرگ خودروسازی ایران بین ۴۰ تا ۶۰ درصد است که همین امر شائبه وجود دست‌های پشت‌پرده را در بازار خودرو تقویت می‌کند. برای مثال در شرکت خودروسازی ایران‌خودرو تفاوت قیمت بازار و کارخانه خودرو هایما اس ۵ توربو (s۵) ۷۸ درصد، پژو GLX ۴۰۵ دوگانه‌سوز ۷۴ درصد، دنا (تیپ یک) ۷۲ درصد، پژو پارس دوگانه‌سوز ۷۲ درصد، پژو پارس اتوماتیک ۶۵ درصد، پژو پارس LX ۶۲ درصد، پژو SLX ۴۰۵ حدود ۵۸ درصد، پژو ۲۰۶ صندوقدار (فول) ۵۷ درصد، پژو ۲۰۷ دنده‌ای ۵۵ درصد، پژو پارس ۵۳ درصد، رانا LX حدود ۵۳ درصد و در بقیه محصولات نیز بین ۴۵ تا ۵۰ درصد است.

در خودروسازی سایپا نیز بالاترین تفاوت قیمت بازار و کارخانه مربوط به گروه پراید و تیپا و درنهایت وانت‌های زامیاد است، به‌طوری‌که بررسی‌ها نشان می‌دهد قیمت بازار و کارخانه خودروهای سایپا ۱۱۱ (تنوع رنگ) و سایپا ۱۵۱ حدود ۶۴ درصد، سایپا ۱۱۱ (سفید) و تیبا (رینگ فولادی) حدود ۶۳ درصد، سایپا ۱۳۱ (سفید) و سایپا ۱۳۱ (تنوع رنگ) حدود ۶۲ درصد، تیبا (رینگ آلومینیومی) حدود ۵۸ درصد، تیبا ۲ (سفید) و تیبا ۲ (تنوع رنگ) حدود ۴۸ درصد، وانت زامیاد با ۴۳ درصد و کوییک دنده‌ای حدود ۳۹ درصد و سایر محصولات این گروه به جز وانت زامیاد نیز بین ۳۰ تا ۳۷ درصد با هم اختلاف دارند.

در یک جمع‌بندی مختصر، خریداران خودرو از گروه خودروسازی ایران‌خودرو به‌واسطه تفاوت قیمت بین کارخانه و بازار در خرید هر دستگاه هایما اس ۵ توربو ۱۳۸ میلیون تومان، در خرید هر دستگاه پژو GLX ۴۰۵ دوگانه‌سوز ۴۸ میلیون تومان، در دنا (تیپ یک) نزدیک به ۶۰ میلیون تومان، در پژو پارس دوگانه‌سوز حدود ۵۸ میلیون تومان، در خرید پژو پارس اتوماتیک حدود ۶۴ میلیون تومان و در سایر خودروها نیزبه جز وانت آریسان بین ۳۰ تا ۵۰ میلیون تومان سود خواهند برد. اما خریداران خودرو از گروه سایپا نیز به‌واسطه تفاوت قیمت بین کارخانه و بازار در خرید سه محصول سایپا ۱۱۱ (تنوع رنگ)، سایپا ۱۵۱ و سایپا ۱۱۱ (سفید) نزدیک به ۲۶ میلیون تومان، در خرید تیبا (رینگ فولادی) ۲۷ میلیون تومان، در خرید سایپا ۱۳۱ (سفید) و سایپا ۱۳۱ (تنوع رنگ) حدود ۲۳ میلیون تومان و در خرید تیبا (رینگ آلومینیومی) نیز حدود ۲۷ میلیون تومان سود خواهند برد.