سناریوهای مقابله با کرونا در آینده

خبرگزاری ایسنا: معاون کل وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، سناریوها و استراتژی‌های موجود برای مقابله با کروناویروس در کشور و جهان را تشریح کرد.

ایرج حریرچی در سی‌امین اجلاس عمومی شورای عالی استان‌ها که به صورت ویدئوکنفرانس برگزار می‌شد، به عنوان مهمان ویژه گفت: در تشریح وضعیت موجود و استراتژی مقابله با کروناویروس در آینده باید بگویم ایران بیست و یکمین کشوری بود که ویروس کرونا در آن به وجود آمد و شیوع پیدا کرد. ما در ابتدا زمانی که به لحاظ مبتلا پس از کشور چین بودیم مورد انتقاد قرار گرفتیم. اما در حال حاضر همه مشاهده کردند که کشورهای پرقدرتی همچون ایتالیا، فرانسه، انگلیس و آمریکا درگیر شیوع این بیماری شدند و وضعیت برای خارجی‌ها و داخلی‌ها مشخص شد.

به لحاظ رتبه مرگ و میر کرونا به ازای یک میلیون نفر ما در رتبه دهم قرار گرفته‌ایم

وی افزود: به لحاظ رتبه مرگ و میر به ازای یک میلیون نفر ما در رتبه دهم قرار گرفته‌ایم به شکلی که به ازای یک میلیون نفر ۵۷ نفر فوتی داشته‌ایم. در حقیقت کشورها چون به لحاظ جمعیت کلی در شرایط متفاوتی قرار گرفته‌اند برای رتبه‌بندی مرگ و میرها باید تعداد مرگ و میرها در یک میلیون نفر مورد مقایسه قرار گیرد که کشور ما با این ارزیابی در رتبه دهم قرار دارد. این در حالی است که تولید ناخالص ملی ما ۴۵۰ میلیارد دلار است و باید بر این اساس، سیاست‌های خود را تنظیم کنیم؛ اما کشورهای قدرتمندی همچون آمریکا با تولید ناخالص بسیار بالاتر، استراتژی و سیاست‌های خود را تنظیم می‌کنند.

حریرچی ادامه داد: از نخستین لحظه‌ای که تست اولیه کروناویروس در کشور مثبت شد بدون ملاحظات سیاسی این موضوع اعلام شد. البته باید به این نکته توجه کنیم که فردی که مبتلا شده بود در هنگام انجام تست خیلی قبل‌تر مبتلا شده و چون از چین نیامده بود پس از فرد دیگری گرفته است لذا این بیماری قبل‌تر از انجام این تست در کشور بوجود آمده است. در حال حاضر ۲۵ درصد استان‌ها کیس جدید بین صفر الی ۱۰ نفر دارند، ۲۵ درصد دیگر کیس جدید بین ۱۰ الی ۲۰ نفر دارند. در حدود شش استان روند صعودی اندک داریم و در شش استان نیز در یک سطح مسطح قرار گرفته‌ایم. ولی تا موقعی که در یک شهر و روستا، یک مملکت و حتی مملکت مجاور کیسی موجود باشد بیماری تمام نشده و قابلیت شعله‌ور شدن آن وجود دارد.

معاون کل وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی در بخش دیگری از صحبت‌های خود با تأکید بر اینکه به لحاظ تخت آی‌سی‌یو و تجهیزات مراقبت‌های ویژه، کمبودی نداریم، افزود: ۳۵ هزار تخت جدید به بخش دولتی اضافه کردیم و در حال حاضر با افتخار می‌توانیم بگوییم برخلاف کشورهایی همچون ایتالیا و انگلیس که بعضا اگر در آنِ واحد دو بیمار مبتلا به کرونا با سن ۶۵ سال و جوان داشته باشند، در این شرایط بیمار با سن ۶۵ سال را از دستگاه جدا می‌کنند؛ اما در کشور ما این گونه نیست. حتی در کشورهایی همچون ایتالیا افراد سالمندی که در خانه‌های سالمندان براثر ابتلا به کرونا فوت می‌کنند را جزو آمار نمی‌آورند.

از هفته چهارم اسفند بر اوضاع مسلط شدیم

وی افزود: ما در روزهای نخست همانند بسیاری کشورها غافلگیر شدیم و با کمبودهایی مواجه شدیم اما از هفته چهارم اسفند بر اوضاع مسلط شدیم و در حال حاضر کمبودی نیز نداریم. برای یک تخت بیمارستانی کرونایی روزانه ۷۰۰ هزار تومان وسایل حفاظتی هزینه می‌کنیم اما کمبودی وجود ندارد.

داروی اختصاصی برای کروناویروس وجود ندارد

حریرچی با تأکید بر اینکه داروی اختصاصی برای کروناویروس وجود ندارد، افزود: داروهایی که استفاده شده حدس زده می‌شود که موثر باشد. بهترین داروی ضدویروسی ۴۰ الی ۵۰ درصد بر روی ویروس اختصاصی خود اثرگذار است. ما در خصوص دارو با کمبودی مواجه نیستیم.

معاون کل وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی در تشریح وضعیت کروناویروس در آینده گفت:‌ هنگامی که ویروسی شیوع پیدا می‌کند برای مقابله با آن سه اتفاق می‌افتد، یکی ساخت واکسن موثر است، دومی ساخت داروی موثر است و در مرحله سوم یا ویروس تغییر وضعیت پیدا می‌کند و همانند سارس از بین می‌رود یا همه مردم به این ویروس در حالت ضعیف و یا شدید مبتلا می‌شوند و ایمن می‌شوند.

ساخت واکسن برای بیماری ۱۲ الی ۱۸ ماه طول می‌کشد

وی ادامه داد: ساخت واکسن برای بیماری ۱۲ الی ۱۸ ماه طول می‌کشد تا در دسترس قرار بگیرد علاوه بر آن ظرفیت تولید آن نیز در جهان باید مد نظر قرار گیرد. در مورد دارو نیز باید توجه داشته باشیم که داروهای ضد ویروسی حداکثر ۴۰ الی ۵۰ درصد تأثیرگذار هستند و علاوه بر آن عوارض جانبی نیز دارند. در حقیقت کشف یک دارو از مرحله ملکولی تا رسیدن آن به بازار صدها مرکز بر روی آن کار می‌کنند و بسیاری از آن‌ها نیز موفق نخواهند شد.

حریرچی تأکید کرد: در خصوص اتفاق سوم ان‌شاءالله خداوند کمک کند که این ویروس همانند سارس ضعیف شود و از بین برود. همچنین در خصوص از بین رفتن این ویروس در گرما نیز باید بدانیم دانش در خصوص این ویروس قدمت چهار ماهه دارد به شکلی که در روزهای اول اعلام می‌شد بیماری‌زایی کروناویروس کمتر از آنفلوآنزا است اما امروز همه معتقدند که بیماری‌زایی کرونا ۱۰ برابر بیشتر از آنفلوآنزا است و شیوع بسیار گسترده‌ای نیز دارد.

علم امروز حساسیت کروناویروس به گرما را ثابت نکرده

وی تصریح کرد: علم امروز حساسیت کروناویروس به گرما را ثابت نکرده اما نشانه‌ هایی هست که این ویروس در هوای معتدل با رطوبت رشد بیشتری می‌کند اما برای نتیجه‌گیری کلی باید منتظر بمانیم.

معاون کل وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی ادامه داد: در مورد ایمنی جمعیتی به معنی اینکه مردم یک کشور یا کل دنیا به ویروس آلوده شود و بعد ایمن شوند یا با واکسن ایمن شوند حالت دیگری است که برخی از کشورها همچون انگلیس و ترکیه در ابتدا این استراتژی را دنبال کردند، یعنی افرادی که بیشتر در معرض خطر مرگ و میر بودند همچون افراد سالمند و کودکان را جدا کردند اما جوانان بدون محدودیت در جمعیت حضور پیدا کردند که بعدها معلوم شد این استراتژی اشتباه است.در حال حاضر استراتژی ما و بسیاری کشورها این است که تا زمانی که واکسن ویروس و یا داروی موثر بر آن کشف نشده تعداد ابتلا و مرگ و میر را به حداقل برسانیم و ظرفیت بیمارستانی را بالاتر ببریم تا به کشف دارو و واکسن برسیم.

در پاییز بار دیگر کرونا اوج‌گیری خواهد داشت

وی تأکید کرد: در این راستا سه استراتژی اصلی در نظر گرفته شده که نخست استراتژی فاصله‌گذاری اجتماعی است، به این معنی که تماس افراد جامعه را تا اطلاع ثانوی به حداقل ممکن برسانیم. بی‌تردید این تصور اشتباه است که دو تا سه هفته همه چیز را تعطیل کنیم و بعد بیاییم به تولید مشغول شویم. با توجه به چیزی که تاکنون از ویروس می‌بینیم پیش‌بینی می‌کنیم در پاییز بار دیگر این ویروس اوج‌گیری خواهد داشت و همزمان با آن پیش‌بینی می‌کنیم پیک آنفلوآنزا در کشور را نیز مشاهده کنیم.

بیش از یک چهارم کل انتقال ویروس در حمل و نقل عمومی اتفاق می‌افتد

حریرچی با تأکید بر اینکه استراتژی اصلی فاصله‌گذاری اجتماعی است، افزود: البته باید ملاحظات اقتصادی نیز را در نظر بگیریم. ما هم با تحریم و هم با کروناویروس می‌جنگیم و ان‌شاءالله بر این دو فائق می‌آییم. باید در کشورمان به رانندگانی که به صورت اینترنتی کار می‌کنند و درآمد اصلی آن‌ها از حمل و نقل است توجه کنیم. همچنین ۶۰ درصد مغازه‌هایی که کسب و کار می‌کنند استیجاری است و درآمد آن‌ها وابسته به درآمدهای روزانه است. بخش خصوصی نیز وابسته به درآمدهای روزانه است، لذا این ملاحظات به طور دقیق باید مد نظر قرار گیرد؛ اما شوراها در حوزه حمل و نقل عمومی و تحقق فاصله‌گذاری اجتماعی می‌توانند کمک بسیار خوبی داشته باشند. بیش از یک چهارم کل انتقال ویروس در حمل و نقل عمومی اتفاق می‌افتد، این در حالی است که کل مدارس با حجم دانش‌آموزان و معلمان ۱۱ درصد، دانشگاه‌ها ۷ درصد و نماز جمعه ۲ درصد می‌تواند منتقل کننده ویروس باشد. لذا حمل و نقل عمومی از اهمیت بسزایی برخوردار است. بر همین اساس نیز حمل و نقل شخصی در این شرایط با توجه به احتمال افزایش آلودگی هوا بر حمل و نقل عمومی ارجحیت داده شده است.

معاون کل وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی تأکید کرد: بی‌تردید بازگشایی غیربرنامه‌ریزی شده برای کسب و کارها می‌تواند یک فاجعه به همراه داشته باشد و حضور این فعالیت‌ها بیشتر از ضرری که در بازگشایی دیرهنگام دارند می‌تواند خسارت در پی داشته باشد. این موضوع را همه اقتصاددان‌ها با اتفاق نظر اعلام کرده‌اند. ما مداخلات اجتماعی که انجام داده‌ایم در مقایسه با سایر کشورها خیلی وسیع نبوده اما مهم‌ترین اقدام انجام شده تغییر رفتار فردی در جامعه بوده است. اقدام دوم تعطیلی مدارس در اسفند بوده است اما کسبه بدون هیچ مانعی تا هشتم فروردین کار کردند. در سال‌های گذشته نیز کارخانجات حتی کارخانه‌های دارویی در ایام عید تعطیل می‌کردند؛ لذا تعطیلی ۱۵ روزه عید مربوط به کرونا نبوده است. اقدام بعدی کاهش سفرها بوده که با همکاری خوب مردم کمک بسیار موثری شد به شکلی که ۷۰ الی ۸۰ درصد سفرهای بین شهری نسبت به سال گذشته کاهش پیدا کرد.

اجازه نمی‌دهیم پاساژها باز شوند

وی ادامه داد:‌ در حال حاضر اجازه نمی‌دهیم پاساژها باز شوند. بی‌تردید پاساژها و بازارها سربسته تراکم جمعیتی زیادی دارند و انتقال ویروس در آن‌ها زیاد است.

عامل انتقال اصلی ویروس در جامعه افراد کم علامت و بی‌علامت هستند

حریرچی تأکید کرد: عامل انتقال اصلی ویروس در جامعه افراد کم علامت و بی‌علامت هستند؛ چرا که بیماری که علائم دارد و در بیمارستان بستری می‌شود ایزوله است. لذا افرادی که مبتلا شده‌اند و کم علامت هستند در جامعه حضور پیدا می‌کنند و بر شدت شیوع بیماری اثرگذار هستند. لذا یکی از استراتژی‌های ما ایزوله کردن بیماران مبتلا است که نمی‌دانند و علائمی ندارند که از طریق افزایش تست‌ها می‌توانیم این افراد را برای ۱۴ روز ایزوله کنیم. متأسفانه یکی از موضوعاتی که در جامعه بوجود آمده است انگ اجتماعی است و مردم حساسیت بی‌موردی برای کرونا پیدا کرده‌اند. لذا از قرنطینه‌های ما استقبال نکردند در حالی که می‌شود بیماران کم علامت و بی‌علامت را در این قرنطینه‌ها نگهداری کرد. البته ایزوله خانوادگی افراد را نیز به عنوان استراتژی دیگر دنبال می‌کنیم.

وی گفت: به این ترتیب سناریویی که ما پیش‌بینی کرده بودیم اگر اتفاق غیر مترقبه‌ای نیفتد فعلا بهتر از متوسط با این سناریو پیش رفته‌ایم و بر اساس پیش‌بینی تا آخر اردیبهشت‌ماه این بیماری به درصد کمی تقلیل پیدا می‌کند. در حال حاضر روزانه۱۵۰۰ نفر مبتلا و کمتر از ۱۰۰ مرگ و میر داریم. تصور می‌کنیم این ارقام پایین می‌آیند اما مطمئنا به صفر نخواهند رسید. بی‌تردید اقدام اجتماعی بازگشایی بدون ارزیابی، حتما ناعاقلانه است و نباید انجام شود. ولی باید به این نکته هم توجه داشته باشیم که اقتصاد هم کشش خاصی دارد و باید این ملاحظات نیز در نظر گرفته شود.