توﺻﻴﻪ‌ﻫﺎی ﺗﻐﺬﻳﻪ‌ای در ایام رمضان و کرونا

تسنیم نوشت: مدیرکل دفتر بهبود تغذیه جامعه وزارت بهداشت گفت: اﻧﺘﺨﺎب ﻣـﻮاد ﻏـﺬاﻳﻰ در ﻫـﺮ ﮔـﺮوه ﻏـﺬاﻳﻰ ﺑـﺮای ﺑـﺮ ﻃـﺮف کردن ﻧﻴﺎزﻫـﺎی ﺗﻐﺬﻳـﻪ‌ای ﺷـﺎﻣﻞ آب، اﻣـﻼح، وﻳﺘــﺎﻣﻴﻦ‌ﻫــﺎ، ﻣــﻮاد ﻣﻌــﺪﻧﻰ، ﭘــﺮوﺗﺌﻴﻦ و اﻧــﺮژی ﻣــﻮرد ﻧﻴــﺎز ﺑــﺪن اﻓــﺮاد روزه دار ضروری است.

زهرا عبداللهی در خصوص ﺗﻮﺻﻴﻪ‌ﻫﺎی ﺗﻐﺬﻳﻪ‌ای به منظور ﺗﻘﻮﻳﺖ ﺳﻴﺴﺘﻢ اﻳﻤﻨﻰ بدن در ماه مبارک رمضان، بیان کرد: ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﻧﻘـﺶ وﻳﺘـﺎﻣﻴﻦ A در ﺗﻘﻮﻳـﺖ ﺳﻴﺴـﺘﻢ اﻳﻤﻨـﻰ ﺑـﺪن ﺗﻮﺻـﻴﻪ ﻣـﻰ‌ﺷـﻮد، در وﻋـﺪه‌ﻫـﺎی ﺳـﺤﺮ و اﻓﻄـﺎر از ﻣﻨــﺎﺑﻊ ﻏــﺬاﻳﻰ وﻳﺘــﺎﻣﻴﻦ A (ﻣﻨــﺎﺑﻊ ﮔﻴــﺎﻫﻰ ﺷــﺎﻣﻞ، اﻧــﻮاع ﺳــﺒﺰی‌ﻫــﺎ و ﻣﻴــﻮه‌ﻫــﺎی زرد و ﻧــﺎرﻧ ﻰ ﻣﺎﻧﻨــﺪ ﻫــﻮﻳﺞ، ﻛﺪو ﺣ ﻮاﻳﻰ، ﻣﻮز و اﻧﻮاع ﻣﺮﻛﺒﺎت و ﻣﻨﺎﺑﻊ ﺣﻴﻮاﻧﻰ ﻣﺎﻧﻨﺪ زرده ﺗﺨﻢ ﻣﺮغ، ﺷﻴﺮ و ﻟﺒﻨﻴﺎت) اﺳﺘﻔﺎده ﺷﻮد.

وی افزود: همچنین، ﺳــﻌﻰ ﺷــﻮد ﻣﻨــﺎﺑﻊ ﻏــﺬاﻳﻰ وﻳﺘــﺎﻣﻴﻦ D (ﻣــﺎﻫﻰ‌ﻫــﺎی ﭼــﺮب، ﻟﺒﻨﻴﺎت و زرده ﺗﺨﻢ ﻣﺮغ) ﺑﺮای اﻓــﺰاﻳﺶ ﺳﻄﺢ اﻳﻤﻨﻰ ﺑﺪن ﻣﺼﺮف ﺷﻮد. ﺑﺮای ﺗﺎﻣﻴﻦ وﻳﺘﺎﻣﻴﻦ E ﺑـﻪ ﻋﻨـﻮان آﻧﺘـﻰ اﻛﺴـﻴﺪان و ﻛﻤـﻚ ﺑـﻪ ﻋﻤ ﻜـﺮد ﺳﻴﺴـﺘﻢ اﻳﻤﻨـﻰ ﺑـﺪن، ﻣـﻰ‌ﺗـﻮان از روﻏﻦ ﻫﺎی ﻣـﺎﻳﻊ ﻣﺎﻧﻨـﺪ، ﻛـﺎﻧﻮﻻ، آﻓﺘـﺎﺑﮕﺮدان و ذرت در ﻃـﺒﺦ ﻏـﺬا و ﺳـﺒﺰﻳ ﺎﺗﻰ ﻣﺎﻧﻨـﺪ، اﺳـﻔﻨﺎج، ﻛ ـﻢ ﭘـﻴﭻ، ﺳـﻮﻳﺎ، ﺳﻴﺐ زﻣﻴﻨـﻰ در وﻋـﺪه ﻫـﺎی ﻏـﺬاﻳﻰ ﺳـﺤﺮ و افطار ﻳـﺎ اﻧـﻮاع آﺟﻴـﻞ ﻣﺎﻧﻨـﺪ، ﻓﻨـﺪق، ﺑـﺎدام، ﮔـﺮدو در ﻓﺎﺻـ ﻪ وﻋـﺪه اﻓﻄﺎر ﺗﺎ ﺷﺎم، اﺳﺘﻔﺎده ﻛﺮد.

عبداللهی درخصوص تامین وﻳﺘـﺎﻣﻴﻦ C عنوان کرد: ﻣﺼﺮف ﻣﻨﺎﺑﻊ ﻏـﺬاﻳﻰ ﺣـﺎوی وﻳﺘـﺎﻣﻴﻦ C ﺷـﺎﻣﻞ اﻧـﻮاع ﻣﻴـﻮه‌ﻫـﺎ و ﺳـﺒﺰی‌ﻫـﺎ از ﺟﻤ ـﻪ ﺳـﺒﺰی‌ﻫـﺎی ﺑـﺮگ ﺳـﺒﺰ ﻣﺎﻧﻨــﺪ، ﺳــﺒﺰی ﺧــﻮردن و اﻧــﻮاع ﻛ ــﻢ و ﮔﻮﺟــﻪ ﻓﺮﻧﮕــﻰ، ﺟﻮاﻧــﻪ‌ﻫــﺎی ﮔﻨــﺪم، ﻣــﺎش و ﺷــﺒﺪر، اﻧــﻮاع ﻣﺮﻛﺒــﺎت ﻣﺎﻧﻨــﺪ ﻟﻴﻤﻮ ﺗﺮش، ﻟﻴﻤـﻮ ﺷـﻴﺮﻳﻦ، ﭘﺮﺗﻘـﺎل، ﻧـﺎرﻧﮕﻰ و ﻧـﺎرﻧﺞ و ﻛﻴـﻮی در ﻫـﺮ ﺳـﻪ وﻋـﺪه اﻓﻄـﺎر، ﺷـﺎم و ﺳـﺤﺮ ﺗﻮﺻـﻴﻪ ﻣـﻰ‌ﺷﻮد. همچنین، ﻣﺼﺮف ﻣﻨﺎﺑﻊ ﻏﺬاﻳﻰ وﻳﺘﺎﻣﻴﻦ‌ﻫﺎی ﮔـﺮوه B ﻣﺎﻧﻨـﺪ، اﻧـﻮاع ﺳـﺒﺰی‌ﻫـﺎی ﺑـﺮگ ﺳـﺒﺰ و ﻣﻴـﻮه‌ﻫـﺎ، ﺷـﻴﺮ و ﻟﺒﻨﻴـﺎت، اﻧــﻮاع ﮔﻮﺷــﺖ‌ﻫــﺎ، زرده ﺗﺨــﻢ ﻣــﺮغ، ﻏــﻼت ﺳــﺒﻮس دار، ﺣﺒﻮﺑــﺎت ﻣﺎﻧﻨــﺪ ﻧﺨــﻮد، اﻧــﻮاع ﻟﻮﺑﻴــﺎ، ﻋــﺪس، ﺑــﺎﻗﻼ، ﻟﭙــﻪ و ﻣﺎش، ﻣﻐﺰﻫﺎ (ﭘﺴﺘﻪ، ﮔﺮدو، ﺑﺎدام و ﻓﻨﺪق) ﺟﻬﺖ ارﺗﻘﺎی ﺳﻴﺴﺘﻢ اﻳﻤﻨﻰ ﺑﺪن در اﻳﻦ اﻳﺎم ﺗﻮﺻﻴﻪ ﻣﻰ‌ﺷﻮد.

مدیرکل دفتر بهبود تغذیه جامعه وزارت بهداشت تصریح کرد: ﺑـﺮای ﭘﻴﺸــﮕﻴﺮی از ﭘﻴﺸــﺮﻓﺖ ﺳــﺮﻳﻊ ﻋﻔﻮﻧﺖ‌ﻫـﺎی وﻳﺮوﺳﻰ و ﺗﺎﻣﻴﻦ وﻳﺘــﺎﻣﻴﻦ B ۱۲ ﺗﻮﺻــﻴﻪ ﻣــی‌ﺷــﻮد، ﻣﻨــﺎﺑﻊ ﭘﺮوتئین‌های ﺣﻴﻮاﻧﻰ از ﺟﻤ ﻪ ﮔﻮﺷﺖ ﻗﺮﻣﺰ، ﻣﺎﻫﻰ و ﻣﺎﻛﻴﺎن، ﺗﺨﻢ ﻣﺮغ و ﻟﺒﻨﻴﺎت ﺣﺘﻤﺎ ﻣﺼﺮف ﺷﻮد.

وی ادامه داد: درﻳﺎﻓـﺖ آﻫــﻦ ﻛﺎﻓﻰ از ﻣﻨﺎﺑﻊ ﻏــﺬاﻳﻰ ﺑـﺮای ﺗﻘﻮﻳــﺖ ﺳﻴﺴــﺘﻢ اﻳﻤﻨــﻰ ﺑـﺪن در اﻳــﺎم روزه داری، ﺗﻮﺻــﻴﻪ ﻣــﻰﺷــﻮد. آﻫﻦ در ﻣﻨـﺎﺑﻊ ﮔﻴـﺎﻫﻰ و ﻣﻨـﺎﺑﻊ ﺣﻴـﻮاﻧﻰ ﻳﺎﻓـﺖ ﻣـﻰﺷـﻮد، ﻣﻨـﺎﺑﻊ ﺣﻴـﻮاﻧﻰ ﻋﺒﺎرﺗﻨـﺪ از ﮔﻮﺷـﺖ ﻗﺮﻣـﺰ، ﻣـﺮغ و ﻣـﺎﻫﻰ ﺣﺎوی «آﻫـﻦ ﻫـﻢ» (آهن «هم» از قابلیت جذب بالایی برخوردار است و در حدود ۲۰ تا ۳۰ درصد آن جذب می‌شود ) اﺳـﺖ و ﻣﻨـﺎﺑﻊ ﮔﻴـﺎﻫﻰ ﺷـﺎﻣﻞ اﻧـﻮاع ﺳـﺒﺰی‌ﻫـﺎ، ﺣﺒﻮﺑـﺎت، ﻣﻴـﻮه‌ﻫـﺎی ﺗـﺎزه و ﺧﺸـﻚ ﺷـﺪه و ﻏﻼت ﻛﺎﻣﻞ «آﻫﻦ ﻏﻴﺮ ﻫﻢ» دارﻧـﺪ. اﮔـﺮﭼـﻪ ﺗﺨـﻢ ﻣـﺮغ از ﻣﻨـﺎﺑﻊ ﺣﻴـﻮاﻧﻰ آﻫـﻦ است، اﻣـﺎ آﻫـﻦ آن ﻏﻴـﺮﻫـﻢ اﺳﺖ. اﮔﺮ ﻣﻨﺎﺑﻊ ﻏﺬاﻳﻰ آﻫﻦ ﺑﻪ ﻫﻤﺮاه ﻏﺬاﻫﺎی ﺣﺎوی وﻳﺘﺎﻣﻴﻦ c ﻣﺼﺮف ﺷﻮﻧﺪ، ﺟﺬب آﻫﻦ اﻓﺰاﻳﺶ ﻣﻰ‌ﻳﺎﺑﺪ.

وی گفت: ﻣﺼﺮف ﻏﺬاﻫﺎی ﻏﻨـﻰ از روی(Zn) ﺷـﺎﻣﻞ ﮔﻮﺷـﺖ ﻗﺮﻣـﺰ، ﻣـﺮغ، ﻣـﺎﻫﻰ، ﻏـﻼت ﻛﺎﻣـﻞ، ﺣﺒﻮﺑـﺎت و ﺗﺨـﻢ ﻣـﺮغ ﺑـﺮای ﺗﻘﻮﻳﺖ ﺳﻴﺴﺘﻢ اﻳﻤﻨﻰ در ﻫﺮ ﺳﻪ وﻋﺪه ﻏﺬاﻳﻰ (ﺳﺤﺮ، اﻓﻄﺎر و ﺷﺎم) در اﻳﻦ اﻳﺎم ﻧﻴﺰ ﺗﻮﺻﻴﻪ ﻣﻰ‌ﺷﻮد.

مدیرکل دفتر بهبود تغذیه جامعه وزارت بهداشت در ادامه بیان کرد: در ﻣــﺎه ﻣﺒــﺎرک رﻣﻀــﺎن ﻧﻴــﺰ ﻣﺎﻧﻨــﺪ ﻫﻤﻴﺸــﻪ ﭘﻴــﺮوی از ﺑﺮﻧﺎﻣــﻪ ﻏــﺬاﻳﻰ ﻣﺘﻨــﻮع و ﻣﺘﻌــﺎدل ﻳﻌﻨــﻰ ﺗــﺎﻣﻴﻦ اﻧــﻮاع ﻣﺨﺘ ﻔــﻰ از ﻣــﻮاد ﻏــﺬاﻳﻰ ﺑــﻪ ﺗﻨﺎﺳــﺐ ﺑــﺎ ﻳﻜــﺪﻳﮕﺮ و ﻣﻘــﺎدﻳﺮ ﻛــﺎﻓﻰ از ﻣــﻮاد ﻣــﻮرد ﻧﻴــﺎز ﺑــﺮای ﺣﻔــﻆ ﺳــﻼﻣﺖ ﺑــﺪن و رﻋﺎﻳــﺖ ﻣﻴﺎﻧــﻪروی ﺑــﺎ ﻣﺤــﺪود کردن ﻏــﺬاﻫﺎی دارای ﭼﺮﺑــﻰ، ﻛ ﺴــﺘﺮول، ﻗﻨـﺪ، ﻧﻤــﻚ زﻳــﺎد و ﺗﺮﻛﻴﺒــﺎت اﻓﺰودﻧـﻰ ﺗﻮﺻــﻴﻪ ﻣــﻰ‌ﺷــﻮد.

وی افزود: ﻏـﺬاﻫﺎ ﺑــﺮاﺳــﺎس ﻣﺤﺘــﻮای ﭘﺮوﺗﺌﻴﻦ، وﻳﺘﺎﻣﻴﻦ و ﻣﻮادﻣﻌﺪﻧﻰ در ٦ ﮔﺮوه اﺻـ ﻰ ﻏـﺬاﻳﻰ ﻗـﺮار دارﻧـﺪ. اﻧﺘﺨـﺎب اﻧـﻮاع ﻏـﺬاﻫﺎ از ﮔـﺮوه‌ﻫـﺎی ﻣﺨﺘ ـﻒ ﺑـﻪ ﺷـﺮح زﻳـﺮ و ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ، اﻧﺘﺨﺎب ﻣـﻮاد ﻏـﺬاﻳﻰ ﺟـﺎﻳﮕﺰﻳﻦ در ﻫـﺮ ﮔـﺮوه ﻏـﺬاﻳﻰ ﺑـﺮای ﺑـﺮ ﻃـﺮف کردن ﻧﻴﺎزﻫـﺎی ﺗﻐﺬﻳـﻪ‌ای ﺷـﺎﻣﻞ آب، اﻣـﻼح، وﻳﺘــﺎﻣﻴﻦ‌ﻫــﺎ، ﻣــﻮاد ﻣﻌــﺪﻧﻰ، ﭘــﺮوﺗﺌﻴﻦ و اﻧــﺮژی ﻣــﻮرد ﻧﻴــﺎز ﺑــﺪن اﻓــﺮاد روزه دار در ﺳــﻪ وﻋــﺪه ﻏــﺬاﻳﻰ (ﺳﺤﺮ، اﻓﻄﺎر و ﺷﺎم) ﺿﺮوری اﺳﺖ.

وی درخصوص ﺷﺶ ﮔﺮوه ﻏﺬاﻳﻰ اﺻ ﻰ و ﺟﺎﻳﮕﺰﻳﻦ‌ﻫﺎی آﻧﻬﺎ توضیح داد: این شش گروه غذایی ﻋﺒﺎرﺗﻨﺪ از، ﮔـﺮوه ﻧـﺎن و ﻏــﻼت، ﮔـﺮوه ﺳـﺒﺰی‌ﻫـﺎ، ﮔﺮوه ﻣﻴﻮه‌ﻫﺎ، ﮔـﺮوه ﺷـﻴﺮ و ﻟﺒﻨﻴـﺎت، ﮔﺮوه ﮔﻮﺷﺖ و ﺗﺨﻢ ﻣﺮغ و ﮔﺮوه ﺣﺒﻮﺑﺎت و ﻣﻐﺰ داﻧﻪ‌ﻫﺎ، است.

عبداللهی درخصوص ﮔـﺮوه ﻧـﺎن و ﻏــﻼت گفت: ﻧـﺎن ﻫﺎ (ﺷـﺎﻣﻞ، ﺳــﻨﮕﻚ، ﺑﺮﺑـﺮی، ﻧــﺎن ﺟـﻮ، ﻟـﻮاش، ﺗــﺎﻓﺘﻮن و ﺳـﺎﻳﺮ ﻧــﺎن ﻫـﺎی ﻣﺤ ــﻰ)، ﺑـﺮﻧﺞ، اﻧــﻮاع ﻣﺎﻛﺎروﻧﻰ، رﺷﺘﻪ ﻫﺎ، ﻏﻼت ﺻـﺒﺤﺎﻧﻪ ، ﺑ ﻐـﻮر ﮔﻨـﺪم ، ﺑ ﻐـﻮر ﺟـﻮ اﺳـﺖ. ﺗﻮﺻـﻴﻪ ﺑـﺮ اﻳـﻦ اﺳـﺖ ﻛـﻪ ﺣـﺪاﻗﻞ ﻧﻴﻤـﻰ از ﻧـﺎن و ﻏـﻼت ﻣﺼﺮﻓﻰ روزاﻧﻪ از ﻧﻮع ﺳﺒﻮس دار ﺑﺎﺷﺪ.

وی درخصوص ﮔـﺮوه ﺳـﺒﺰی ﻫـﺎ نیز بیان کرد: این گروه ﺷـﺎﻣﻞ، اﻧـﻮاع ﻛـﺎﻫﻮ، اﺳـﻔﻨﺎج، ﻛـﺮﻓﺲ، ﺳـﺒﺰی ﺧـﻮردن و ﺳـﺎﻳﺮ ﺳـﺒﺰی ﻫـﺎی ﺑﺮﮔـﻰ، اﻧـﻮاع ﻛ ـﻢ، ﻫـﻮﻳﺞ، ﺑﺎدﻣ ﺎن، ﻧﺨﻮد ﺳﺒﺰ، ﻟﻮﺑﻴﺎ ﺳﺒﺰ، اﻧﻮاع ﻛﺪو، ﻓ ﻔﻞ، ﻗﺎرچ، ﺧﻴﺎر، ﮔﻮﺟﻪ ﻓﺮﻧﮕﻰ و ﭘﻴﺎز است. ﮔﺮوه ﻣﻴﻮه ﻫﺎ نیز شامل اﻧـﻮاع ﻣﻴـﻮه ﻫـﺎی ﻓﺼـﻞ از ﺟﻤ ـﻪ ﻣﺮﻛﺒـﺎت (ﻣﺎﻧﻨـﺪ، ﭘﺮﺗﻘـﺎل، ﻧـﺎرﻧﮕﻰ، ﻟﻴﻤـﻮ ﺗـﺮش، ﻟﻴﻤـﻮ ﺷـﻴﺮﻳﻦ، ﮔﺮﻳـﭗ ﻓـﺮوت)، ﺳـﻴﺐ ، ﻛﻴـﻮی و اﻧـﻮاع آب ﻣﻴـﻮه ﻃﺒﻴﻌـﻰ و ﺑـﺪون ﺷـﻜﺮ اﻓـﺰوده، ﻛﻤﭙـﻮت ﻣﻴـﻮه ﻫـﺎ ( ﻛـﻢ ﺷـﻴﺮﻳﻦ ﻳـﺎ ﺑـﺪون ﺷـﻜﺮ اﻓﺰوده ) و ﻣﻴﻮه ﻫﺎی ﺧﺸﻚ (ﺧﺸﻜﺒﺎر) است.

وی گفت: ﻣﺼـﺮف ﻣﻘـﺎدیر ﻛـﺎﻓﻰ ﮔـﺮوه ﺳـﺒﺰی‌ﻫـﺎ و ﻣﻴـﻮه‌ﻫـﺎ در اﻳـﺎم روزه داری ﺑـﺎ ﺗـﺎﻣﻴﻦ وﻳﺘـﺎﻣﻴﻦ‌ﻫـﺎ ﺑـﻪ ﺧﺼـﻮص وﻳﺘـﺎﻣﻴﻦ C و ﭘــﻴﺶ ﺳﺎز وﻳﺘﺎﻣﻴﻦ A ﺑﻪ ﺗﻘﻮﻳﺖ ﺳﻴﺴﺘﻢ اﻳﻤﻨﻰ ﺑﺪن ﺑﺮای ﻣﻘﺎﺑ ﻪ ﺑﺎ ﺑﻴﻤﺎری ﻛﻮوﻳﺪ ١٩ ﻛﻤﻚ ﻣﻰ‌ﻛﻨﻨﺪ.

عبداللهی همچنین درخصوص ﮔـﺮوه ﺷـﻴﺮ و ﻟﺒﻨﻴـﺎت تصریح کرد: این گروه نیز ﺷـﺎﻣﻞ ﺷـﻴﺮ، ﻣﺎﺳـﺖ، ﭘﻨﻴـﺮ، ﻛﺸـﻚ و دوغ است. اﻳـﻦ ﮔـﺮوه ﻋـﻼوه ﺑـﺮ ﺗـﺎﻣﻴﻦ ﻛ ﺴـﻴﻢ و ﻓﺴـﻔﺮ و ﺑﺨﺸـﻰ از ﭘــﺮوﺗﺌﻴﻦ، وﻳﺘــﺎﻣﻴﻦ ﻫــﺎی ﮔــﺮوه B ﺑـﻪ ﺧﺼــﻮص وﻳﺘــﺎﻣﻴﻦ ٢B و ١٢B را ﻛــﻪ ﺑــﻪ ﺗﻘﻮﻳــﺖ ﺳﻴﺴــﺘﻢ اﻳﻤﻨــﻰ ﺑــﺪن ﻛﻤــﻚ ﻣــﻰﻛﻨﻨﺪ، ﺗﺎﻣﻴﻦ ﻣﻰﻛﻨﺪ. ﺗﻮﺻﻴﻪ می‌شود ﻛﻪ ﻟﺒﻨﻴﺎت از ﻧﻮع ﻛﻢ ﭼﺮب ( ﻛﻤﺘﺮ از ۲.۵ درﺻﺪ ﭼﺮﺑﻰ) ﻣﺼﺮف ﺷﻮد.

وی ﮔﺮوه ﮔﻮﺷﺖ و ﺗﺨﻢ ﻣﺮغ را به این شرح بیان کرد: اﻳـﻦ ﮔـﺮوه ﻣﻨﺒـﻊ ﺗـﺎﻣﻴﻦ ﭘـﺮوﺗﺌﻴﻦ ﺣﻴـﻮاﻧﻰ و ﺑـﺎ ﻛﻴﻔﻴـﺖ ﺑـﺎﻻ ﻫﺴـﺘﻨﺪ و ﺷـﺎﻣﻞ ﮔﻮﺷـﺖ ﻗﺮﻣـﺰ، ﻣـﺮغ، ﻣﺎﻫﻰ، ﻣﻴﮕﻮ، ﺑ ﺪرﭼﻴﻦ، ﻏﺎز، اردک، ﺗﺨﻢ ﻣﺮغ و ﺗﺨﻢ ﺳﺎﻳﺮ ﭘﺮﻧﺪﮔﺎن هستند.

وی درباره ﮔﺮوه ﺣﺒﻮﺑﺎت و ﻣﻐﺰ داﻧﻪ ﻫﺎ نیز خاطرنشان کرد: ﺣﺒﻮﺑـﺎت ﺷـﺎﻣﻞ ﻧﺨـﻮد، اﻧـﻮاع ﻟﻮﺑﻴـﺎ، ﻋـﺪس، ﺑـﺎﻗﻼ، ﻟﭙـﻪ و ﻣـﺎش و نخود و ﻣﻐﺰﻫـﺎ نیز ﺷـﺎﻣﻞ، ﮔـﺮدو، ﺑـﺎدام، ﻓﻨﺪق، ﭘﺴﺘﻪ، ﺑﺎدام زﻣﻴﻨﻰ، ﺑﺎدام ﻫﻨﺪی و غیره، است.

مدیرکل دفتر بهبود تغذیه جامعه وزارت بهداشت یادآور شد: در اﻳﺎم روزه داری اﻣﺴـﺎل، ﺑـﻪ ﻣﺼـﺮف ﻣﻨـﺎﺑﻊ ﻛـﺎﻓﻰ ﭘـﺮوﺗﺌﻴﻦ اﻋـﻢ از ﺣﻴـﻮاﻧﻰ و ﻳـﺎ ﮔﻴـﺎﻫﻰ ﻛـﻪ ﺑـﺮای ﻋﻤ ﻜـﺮد ﻃﺒﻴﻌـﻰ ﺳﻴﺴـﺘﻢ اﻳﻤﻨﻰ ﺑـﺪن ﺑـﺮای ﭘﻴﺸـﮕﻴﺮی از ﺑﻴﻤـﺎری ﻛﻮوﻳـﺪ ١٩ ﻻزﻣﻨـﺪ، ﺑﺎﻳـﺪ ﺗﻮﺟـﻪ ﺷـﻮد. اﻧـﻮاع ﺣﺒﻮﺑـﺎت ﻣﻨﺒـﻊ ﭘـﺮوﺗﺌﻴﻦ ﻫﺴـﺘﻨﺪ و وﻗﺘـﻰ ﻫﻤﺮاه ﺑﺎ ﻏﻼت ﻣﺼﺮف ﻣﻰ ﺷـﻮﻧﺪ، ﺑـﻪ ﻋﻨـﻮان ﺟـﺎﻳﮕﺰﻳﻦ ﮔﻮﺷـﺖ، ﻣـﺮغ و ﻣـﺎﻫﻰ ﻣـﻰ ﺗﻮاﻧﻨـﺪ ﻳـﻚ ﭘـﺮوﺗﺌﻴﻦ ﺧـﻮب و ﺑـﺎ ﻛﻴﻔﻴـﺖ را ﺑﺮای ﺑﺪن ﺗﺎﻣﻴﻦ ﻣﻰ ﻛﻨﻨد.