یک مقصد غیرمنتظره برای عابربانک‌های فوتبال ایران

فوتبال ۳۶۰: لغو حکم اعدام بابک زنجانی و رسانه‌ای شدن حکم شهره موسوی باعث شده تا دوباره باشگاه‌داران سابقی که هم‌اکنون در زندان حضور دارند، مورد توجه قرار بگیرند. چهره‌های متمولی که با انگیزه‌های متفاوت وارد فوتبال و عرصه باشگاه‌داری شدند و تقریبا همه آن‌ها هم ناکام ماندند.

زندان اوین به مقصد این چهره‌های مطرح تبدیل شده است؛ به گونه‌ای که خیلی‌ها خصوصی شدن باشگاه‌ها را در فوتبال ایران یک پروژه شکست‌خورده بدانند. فوتبال البته دلیل محکوم شدن هیچ‌کدام از این چهره‌ها نبوده و فعالیت‌های اقتصادی‌شان آن‌ها را روانه اوین کرد. در ادامه این گزارش مروری داریم به مهم‌ترین چهره‌هایی که مسیر فوتبال تا زندان را طی کردند.

حسین هدایتی

حسین هدایتی یکی از معروف‌ترین افراد متمولی بود که وارد عرصه فوتبال شد. او با حضور در هیات‌مدیره پرسپولیس به شهرت رسید و سپس با تاسیس باشگاه استیل‌آذین به فعالیتش در فوتبال ادامه داد. استیل‌آذین و هدایتی اما هیچ‌کدام پایانی مطلوبی در فوتبال نداشتند. هدایتی در گهر درود و ملوان بندرانزلی هم فعالیت کرد و رسانه‌ها به دلیل سرمایه‌گذاری این چهره اقتصادی در فوتبال به او لقب «عابربانک» داده بودند.

هدایتی حدود دو دهه، میلیاردها تومان در فوتبال خرج کرد. هزینه کردن در باشگاه‌های مختلف، کمک به پرسپولیس برای خرید بازیکن، کمک به تیم‌های ملی فوتبال و کشتی از جمله اقدامات این فرد پرسپولیسی بود. او که در بین هواداران پرسپولیس چهره محبوبی شده‌ بود، برای خرید پرسپولیس هم خیز برداشت اما به دلیل اینکه بدهکار بانکی بود، اهلیتش تأیید نشد. خیلی‌ها در اوایل و اواسط دهه نود از اقدامات هدایتی در ورزش تمجید می‌کردند، اما اخبار بدهکار بودن او به‌تدریج در رسانه‌ها منتشر شد. باشگاه استیل‌آذین هم در آن سال‌ها منحل شده بود و حضور هدایتی در عرصه ورزش بیشتر به کمک کردنش‌هایش به باشگاه پرسپولیس، تیم ملی و مواردی اینگونه محدود می‌شد.

مالک سابق باشگاه استیل‌آذین در سال ۱۳۹۷ بازداشت شد. سخنگوی قوه قضائیه پس از برگزاری جلسات محاکمه در تاریخ ۳۱ اردیبهشت ماه ۱۳۹۸ حکم او را این‌گونه اعلام کرد: «حسین هدایتی به جرم اخلال در نظام اقتصادی به ۲۰ سال حبس، محرومیت دائم از به‌کارگیری در خدمات دولتی و رد مال معادل ۴۸۸ میلیارد تومان به نفع بانک سرمایه و به تحمل ۷۴ ضربه شلاق در انظار عمومی محکوم شد».

چند ماهی است که اخباری مبنی بر پایان حبس هدایتی به گوش می‌رسد، قوه قضاییه اما اسفندماه 1402 اعلام کرد این چهره اقتصادی-ورزشی آزاد نشده است.

بابک زنجانی

بابک زنجانی یکی از معروف‌ترین‌ میلیاردرهایی بود که وارد فوتبال شد و شاید هم پول‌دارترین. هنگامی‌که در سال 1391 باشگاه راه‌آهن به یک شرکت هواپیمایی فروخته شد، نام بابک زنجانی هم بر سر زبان‌ها افتاد؛ به‌ویژه زمانی که عکس او در کنار علی دایی (سرمربی وقت راه‌آهن) در فضای مجازی منتشر شد. بابک زنجانی هر روز معروف‌تر می‌شد و حتی برای خرید پرسپولیس هم خیز برداشت. هم‌زمان اخباری درباره بدهکار بودن او منتشر می‌شد. سرانجام در ٩ دی ١٣٩٢ این بدهکار نفتی دستگیر شد، باشگاه راه‌آهن هم در سراشیبی نابودی قرار گرفت.

محسنی اژه‌ای (سخنگوی وقت قوه قضائیه) روز یکشنبه ۱۶ اسفند ۱۳۹۴ اعلام کرد که دادگاه بدوی بابک زنجانی را به اعدام محکوم کرده است. حکم اعدام مالک راه‌آهن 9 ماه بعد تایید شد. در 8 سال گذشته اخبار مختلفی درباره اجرای حکم زنجانی، برگرداندن اموال و آزادی‌اش منتشر شد؛ سرانجام روز گذشته (11 اردیبهشت) سخنگوی قوه قضاییه اعلام کرد که حکم اعدام بابک زنجانی نقض و به ۲۰ سال زندان تبدیل شد.

شهره موسوی

آخرین فردی که از فوتبال به زندان منتقل شد، شهره موسوی مالک باشگاه بادران است. موسوی هم‌زمان با حضور در بادران، به عنوان نایب رئیس فدراسیون فوتبال هم فعالیت می‌کرد اما در فروردین 1401 خبر بازداشت او منتشر شد. حتی عنوان شد که او از زندان به صورت آنلاین در جلسات هیات‌رئیسه فدراسیون فوتبال شرکت می‌کرد. رئیس کل دادگستری استان تهران 28 فروردین ماه 1403 درباره حکم شهره موسوی اطلاع‌رسانی کرد. بنا بر اعلام این مقام قضایی شهره موسوی به ۱۰ سال حبس، رد مال و محرومیت از خدمات دولتی محکوم شده است. باشگاه بادران هم با اتفاقاتی که برای موسوی رخ داد به سرنوشت استیل‌آذین و راه‌آهن دچار شد.

مالکان دیگر باشگاه‌ها

افرادی دیگری هم بودند که به غیر از سه چهره بالا در فوتبال باشگاه‌داری کردند و کارشان به حبس و حتی بالاتر از حبس هم کشیده شد. در این میان می‌توان به محسن پهلوان (پدیده خراسان)، شهرام قویدل (داماش گیلان) و مهدی زمان (ابومسلم) اشاره کرد که به حبس محکوم شدند. امیرمنصور آریا (مه‌آفرید امیرخسروی) در پرونده اختلاس سه هزار میلیاردی بانک صادرات اعدام شد؛ مالکیت شاهین بوشهر و داماش در برهه‌ای برعهده شرکت امیرمنصور آریا بود. در مقاطعی هم خبر بازداشت موقت فرهاد حمیداوی، مالک سابق شهرخودرو مشهد و فرمان کریمی، مالک سابق شیرین فراز کرمانشاه منتشر شد. علی شفیع‌زاده مالک سابق باشگاه استقلال اهواز هم بنا بر گفته خودش به دلایلی اجازه ورود به کشور را ندارد.