رپورتاژ آگهی
چرا زانو هنگام بالا رفتن از پله درد می‌گیرد و چه ارتباطی با اضافه‌وزن دارد؟
خیلی‌ها روی زمین صاف بدون مشکل راه می‌روند، اما با بالا رفتن از چند پله، جلوی زانو یا اطراف کشکک درد می‌گیرد. پله، زانو را بیشتر از راه رفتن معمولی تحت فشار می‌گذارد و به همین دلیل، دردهای زانو اغلب اول روی پله خودشان را نشان می‌دهند. اگر اضافه‌وزن هم دارید، وزن اضافه این فشار را بیشتر می‌کند.
خیلی‌ها روی زمین صاف بدون مشکل راه می‌روند، اما با بالا رفتن از چند پله، جلوی زانو یا اطراف کشکک درد می‌گیرد. پله، زانو را بیشتر از راه رفتن معمولی تحت فشار می‌گذارد و به همین دلیل، دردهای زانو اغلب اول روی پله خودشان را نشان می‌دهند. اگر اضافه‌وزن هم دارید، وزن اضافه این فشار را بیشتر می‌کند.
چرا پله‌ها فشار بیشتری به زانو می‌آورند؟
موقع بالا رفتن از پله، زانو باید کل وزن بدن را در حالت خم بالا بکشد. در این حالت، عضله بزرگ جلوی ران با قدرت منقبض می‌شود و کشکک را محکم روی استخوان ران فشار می‌دهد. بررسی‌ها نشان می‌دهد فشاری که در این حالت به پشت کشکک می‌آید، چند برابر وزن بدن است و هرچه زانو بیشتر خم شود، این فشار بیشتر می‌شود. به همین دلیل، پله، بلند شدن از صندلی کوتاه و چمباتمه زدن، درد کشکک را آشکار می‌کنند.
پایین آمدن از پله هم گاهی دردناک‌تر از بالا رفتن است. موقع پایین آمدن، عضله جلوی ران باید در حالی که کشیده می‌شود وزن بدن را کنترل کند و این کار فشار زیادی به پشت کشکک می‌آورد.
دو علت اصلی درد زانو روی پله
|
ویژگی |
درد پشت کشکک |
ساییدگی (آرتروز) زانو |
|
سن شایع |
نوجوانان و جوانان، به‌خصوص خانم‌ها |
معمولاً بالای ۴۵ تا ۵۰ سال |
|
محل درد |
جلوی زانو، پشت یا اطراف کشکک |
داخل یا جلوی زانو، گاهی کل زانو |
|
چه زمانی درد می‌گیرد |
پله، چمباتمه، نشستن طولانی با زانوی خم |
با فعالیت؛ خشکی صبحگاهی کمتر از نیم ساعت |
|
علائم دیگر |
صدای خش‌خش بدون درد شدید |
ورم، صدای خرت‌خرت، کم شدن دامنه حرکت زانو |
|
نقش وزن |
درد را بیشتر می‌کند |
یکی از علت‌های اصلی و قابل اصلاح ساییدگی |
پارگی منیسک (که معمولاً با گیر کردن یا قفل شدن زانو همراه است)، التهاب تاندون زیر کشکک در ورزشکاران، التهاب کیسه‌های مایع جلوی زانو و نقرس هم می‌توانند موقع پله رفتن درد ایجاد کنند. تشخیص دقیق بین این بیماری‌ها فقط با معاینه ممکن است. اضافه‌وزن تنها علت زانو درد نیست؛ ضعف عضلات، ناهماهنگی در راستای پا، آسیب‌های ورزشی و سابقه خانوادگی هم در افراد لاغر باعث زانو درد می‌شوند.
اضافه‌وزن چطور به زانو آسیب می‌زند؟
۱. فشار بیشتر با هر قدم
یک حساب ساده: در یک پژوهش روی افراد دارای اضافه‌وزن و ساییدگی زانو، هر یک کیلو کاهش وزن، فشار روی زانو را در هر قدم حدود چهار کیلو کم کرد. یعنی کم کردن ۵ کیلو وزن، با هر قدم حدود ۲۰ کیلو از بار زانو برمی‌دارد؛ و ما هر روز هزاران قدم برمی‌داریم.
۲. التهاب ناشی از چربی
چربی بدن فقط یک انبار انرژی نیست. بافت چربی موادی ترشح می‌کند که التهاب را در کل بدن، از جمله در غضروف مفصل‌ها، بیشتر می‌کند. یکی از نشانه‌های این اثر این است که چاقی حتی با ساییدگی مفصل‌های انگشتان دست هم ارتباط دارد؛ مفصل‌هایی که اصلاً وزن بدن را تحمل نمی‌کنند.
۳. ضعیف شدن عضلات
کم‌تحرکی که معمولاً با اضافه‌وزن همراه است، عضلات ران و لگن را ضعیف می‌کند. این عضلات در حالت عادی مثل کمک‌فنر بخشی از فشار را می‌گیرند. وقتی ضعیف می‌شوند، غضروف بار بیشتری را تحمل می‌کند.
کاهش وزن چقدر اثر دارد؟
کالج روماتولوژی آمریکا و انجمن بین‌المللی تحقیقات آرتروز، کاهش وزن را برای افراد دارای اضافه‌وزن و ساییدگی زانو قویاً توصیه می‌کنند. در یک پژوهش بزرگ، بیمارانی که با رژیم غذایی و ورزش حدود ۱۰ درصد وزنشان را کم کردند، درد کمتری داشتند و راحت‌تر راه می‌رفتند. کم کردن ۵ درصد وزن هم بهبود محسوسی ایجاد کرد.
گاهی اضافه‌وزن خودش نتیجه یک مشکل دیگر است؛ مثلاً کم‌کاری تیروئید، مقاومت بدن به انسولین یا عارضه بعضی داروها. بیماری‌هایی مثل دیابت و بالا بودن اسید اوریک (عامل نقرس) هم روی مفصل‌ها اثر می‌گذارند. بررسی این مشکلات و طراحی یک برنامه کاهش وزن بی‌خطر، به‌خصوص اگر بیماری زمینه‌ای دارید، کار یک متخصص داخلی تهران یا شهر خودتان است.
سه تمرین ساده برای زانو
ورزش درمانی اصلی‌ترین بخش درمان هر دو علت زانو درد است و استراحت مطلق به زانو کمکی نمی‌کند. این سه تمرین را می‌توانید در خانه انجام دهید. اگر هر تمرین درد را بیشتر کرد، آن را متوقف کنید و با فیزیوتراپیست مشورت کنید:
- صاف کردن پا در حالت نشسته: روی صندلی بنشینید و یک پا را آرام صاف کنید تا موازی زمین شود. پنج ثانیه نگه دارید و آرام پایین بیاورید. ده بار برای هر پا تکرار کنید. این تمرین عضله جلوی ران را تقویت می‌کند.
- بالا آوردن پای صاف در حالت خوابیده: به پشت دراز بکشید، یک زانو را خم کنید و پای دیگر را صاف و آرام تا ارتفاع زانوی خم‌شده بالا ببرید. ده بار برای هر پا تکرار کنید.
- باز کردن پا به پهلو: به پهلو دراز بکشید و پای بالایی را صاف و آرام بالا ببرید. این تمرین عضلات کنار لگن را تقویت می‌کند؛ عضلاتی که موقع پله رفتن جلوی کج شدن زانو به داخل را می‌گیرند.
در کنار این تمرین‌ها، ورزش‌های هوازی کم‌فشار مثل دوچرخه ثابت، شنا و پیاده‌روی در آب به کاهش وزن و حفظ تحرک زانو کمک می‌کنند. معمولاً بعد از شش تا هشت هفته تمرین منظم، کاهش درد و راحت‌تر بالا رفتن از پله محسوس می‌شود.
نکته‌های کاربردی برای بالا رفتن از پله
- نرده را بگیرید تا بخشی از وزن به دست‌ها منتقل شود.
- موقع بالا رفتن، اول پای سالم‌تر را روی پله بگذارید و موقع پایین آمدن، اول پای دردناک را.
- کفش راحت با کف نرم و ضربه‌گیر بپوشید.
- اگر درد شدید است، فعلاً از آسانسور استفاده کنید، اما تمرین‌های تقویتی را ادامه دهید.
چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟
در این موارد معاینه توسط یک دکتر ارتوپد لازم است:
- زانو درد بیش از چند هفته طول کشیده است.
- زانو ورم کرده یا گرم است.
- زانو قفل می‌شود یا ناگهان خالی می‌کند.
- نمی‌توانید وزنتان را روی پا بیندازید.
- درد بعد از ضربه یا زمین خوردن شروع شده است.
ارتوپد با معاینه و اگر لازم باشد عکس رادیولوژی، علت دقیق را پیدا می‌کند و درمان‌هایی مثل فیزیوتراپی، دارو، زانوبند یا تزریق را پیشنهاد می‌دهد. ورم ناگهانی زانو همراه با قرمزی و تب ممکن است نشانه عفونت مفصل یا حمله نقرس باشد و باید فوراً بررسی شود.
برای پیدا کردن ارتوپد، متخصص داخلی یا متخصص طب فیزیکی و توانبخشی در شهر خودتان، می‌توانید از دکتریاب استفاده کنید. کافی است رشته و شهر را انتخاب کنید تا فهرست پزشکان را ببینید و آن‌ها را بر اساس محبوبیت و میزان بازدید مقایسه کنید.
پرسش‌های رایج
مکمل‌های گلوکزامین برای زانو درد مفیدند؟
کالج روماتولوژی آمریکا و انجمن بین‌المللی تحقیقات آرتروز به دلیل شواهد ناکافی و متناقض، مصرف معمول گلوکزامین و کندرویتین را برای ساییدگی زانو توصیه نمی‌کنند. قبل از خوردن هر مکملی با پزشک مشورت کنید.
زانوبند برای درد کشکک مفید است؟
بعضی زانوبندها و چسب‌های مخصوص کشکک در کوتاه‌مدت درد را کمتر می‌کنند، اما جای تمرین‌های تقویتی را نمی‌گیرند. نوع مناسب زانوبند را از ارتوپد یا فیزیوتراپیست بپرسید.
جمع‌بندی
درد زانو موقع بالا رفتن از پله معمولاً از پشت کشکک یا ساییدگی زانو است. اضافه‌وزن با فشار بیشتر و با التهاب، این دردها را بدتر می‌کند. کم کردن چند کیلو وزن و تقویت منظم عضلات ران و لگن، درد را کم می‌کند و سرعت ساییدگی زانو را پایین می‌آورد.
ارسال نظر