رتبه تولید علم ایران طی ۱۵ سال اخیر

خبرگزاری ایسنا: سرپرست پایگاه استنادی علوم جهان اسلام اعلام کرد: براساس داده‌های پایگاه اسکوپوس در سالهای ۲۰۰۰ تا ۲۰۱۴ رتبه بین‌المللی تولید علم ایران از ۴۸ به ۱۶ ارتقا پیدا کرده است.

محمد جواد دهقانی گفت: یکی از شاخص‌هایی که بر اساس آن رتبه علمی یک کشور در سطح بین‌المللی تعیین می‌شود میزان تولید علم آن کشور است. بر اساس سند چشم انداز و افق آن، جمهوری اسلامی ایران تا سال ۱۴۰۴ شمسی (۲۰۲۵ میلادی) جایگاه اول اقتصادی و تولید علم و فناوری در سطح منطقه آسیای غربی (شامل آسیای میانه، قفقاز، خاورمیانه و کشورهای همسایه ) را دارد.

وی اظهار داشت: مبتنی بر مدارک علمی ثبت شده در پایگاه‌های استنادی آی. اس. آی و اسکوپوس تا اول اردیبهشت ماه جاری، سهم جمهوری اسلامی ایران از تولید علم دنیا طی ۱۵ سال گذشته رشد قابل ملاحظه‌ای داشته است.

ایران در حال حاضر یک و نیم درصد از علم دنیا را تولید می‌کند. این در حالی است که در سال ۲۰۰۰ تنها سیزده صدم درصد از علم دنیا به ایران اختصاص داشت. سهم تولید علم ایران از سال ۲۰۰۰ تا ۲۰۱۱ مرتبا افزایش یافته است. از سال ۲۰۱۱ تا ۲۰۱۳ این رشد از نرخ ثابتی برخوردار بوده و از سال ۲۰۱۴ سهم کشور دوباره افزایش یافته است. البته تولید علم کل دنیا نیز در بازه زمانی مورد بررسی مرتبا افزایش یافته است.

دهقانی تصریح کرد: رشد رتبه تولید علم کشور طی سالهای مورد بررسی نیز در خور توجه است. براساس داده‌های پایگاه اسکوپوس در سالهای ۲۰۰۰ تا ۲۰۱۴ رتبه بین‌المللی تولید علم ایران از ۴۸ به ۱۶ ارتقا پیدا کرده است.

همچنین بر اساس مدارک نمایه شده در پایگاه آی. اس. آی، جایگاه ایران از ۴۹ در اولین سال مورد بررسی به ۲۱ در آخرین سال مورد بررسی ارتقا یافته است. مجلات و کنفرانس‌های علمی که در این دو پایگاه نمایه می‌شوند با یکدیگر تفاوت‌هایی دارن که باعث تفاوت در رتبه‌ها می‌گردد.

رییس مرکز منطقه‌یی اطلاع‌رسانی علوم و فناوری افزود: کمیت تولید علم تنها یکی از شاخص‌هایی است که برای تعیین جایگاه علمی مورد استفاده قرار می‌گیرد که در سیاست‌های کلان علم و فناوری ابلاغی توسط مقام معظم رهبری شاخص‌های مرجعیت و دیپلماسی علمی و فناوری و نیز میزان اثرگذاری اقتصادی نیز مورد تاکید قرار گرفته‌اند. توجه به هر یک از این شاخص‌ها بدون در نظر گرفتن سایر آنها به معنی حرکت در مسیر اشتباه است.

وی ادامه داد: در حال حاضر از منظر تولید علم، ایران از یک جایگاه رفیع بین‌المللی برخوردار و دومین قدرت علمی در بین کشورهای عضو جنبش عدم تعهد محسوب می‌شود. همچنین در

طی سالهای متمادی برترین کشور علمی در بین کشورهای عضو اوپک بوده است. ایران با کسب رتبه اول تولید علم در بین کشورهای منطقه خاورمیانه و همچنین رتبه نخست در بین ۵۷ کشور اسلامی سرآمد منطقه و جهان اسلام است.

سرپرست ISC در پایان افزود: هر چند علم پدیده‌ای بین‌المللی برشمرده می‌شود، اما بی‌شک مهمترین و اولین هدف تولید علم بایستی رفع نیازها اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی، نظامی و سیاسی کشور باشد. تبدیل علم به ثروت و قدرت نیاز اساسی کشور و خواست مقام معظم رهبری است که خود نیازمند برنامه‌ریزی و هدایت علم کشور با بهره‌گیری از نظام‌های مدیریت علم است. در این زمینه باید گام‌های اساسی در کشور برداشته شود.