معرفی اولین المپیکی ایران در تاریخ المپیک

خبرگزاری مهر: کاروان ورزش ایران همزمان با المپیک ۱۹۴۸ لندن حضور رسمی در این بازی‎ها را آغاز کرد اگرچه پیشینه حضور ایران در بازی‎های المپیک به ۱۱۲ سال قبل می‎رسد، زمانیکه شمشیرباز اسلحه اپه ایران در عصر قاجار در دومین المپیک شرکت کرد.

کمیته بین‏المللی المپیک برخلاف دیگر سازمان‏های بین‎المللی به کشورهایی که دارای استقلال سیاسی نیستند نیز اجازه شرکت در بازی‌های المپیک را می‎دهد، طوریکه بسیاری از مستعمرات و کشورهای غیر مستقل مانند پورتوریکو، برمودا و هنگ کنگ اجازه دارند به صورت کشورهایی مستقل، تیم‎ها و ورزشکاران خود را در بازی‏ها شرکت دهند.

برهمین اساس درحال حاضر ۲۰۳ کشور در بازی‏های المپیک شرکت می‏کنند و این رقم از ۱۹۳ کشوری که سازمان ملل متحد به رسمیت می‎شناسد، بیشتر است.

با این حال ورزش ایران همزمان با چهاردهمین دوره بازی‎های المپیک که سال ۱۹۴۸ در لندن برگزار شد، یعنی پس از اینکه در کمیته بین‎المللی المپیک پذیرفته شد و نامش در کنار دیگر اعضای این کمیته قرار گرفت، به طور رسمی وارد بازی‏های المپیک شد اما این نخستین حضور ایران در این بازی‎ها محسوب نمی‌شود!

از المپیک ۱۹۰۸ لندن به بعد، ورزشکاران تحت مقررات خاصی با معرفی از سوی کشورهای عضو کمیته بین‌المللی المپیک حق شرکت در بازی‎های المپیک را پیدا می‎کردند اما تا پیش از آن ورزشکاران می‎توانستند به صورت انفرادی در این رویداد شرکت کنند.

همانگونه که اعزام کاروان ورزشی از سوی کشورها یا اعزام ورزشکاران انفرادی و دسته جمعی از سوی باشگاه‎های و اتحادیه‎های ورزشی (به خصوص در اروپا) برای حضور در المپیک رایج بود.

برهمین اساس سال ۱۹۰۰ به هنگام برگزاری دومین دوره المپیک نوین که بنا به اصرار "بارون پیر دو کوبرتن" - کسی که در بازگشایی المپیک نوین پیشگتم بود - به میزبانی فرانسه برگزار شد، نماینده‎ای از ایران در این بازی‎ها شرکت کرد و باعث شد برای نخستین بار پرچم ایران در کنار دیگر شرکت کنندگان در المپیک به اهتزاز درآید.



"پرنس" نماینده "پرشیا" در فرانسه

در دوران سلسه قاجار و زمانیکه نام "پرشیا" مورد استعمال خارجیان برای کشور ایران بود و مظفرالدین شاه شخص اول مملکت ایران بود، وی پسر "میرزا ملکم خان ناظم الدوله" که آن مسئولیت سفارت ایران در چند کشور اروپایی را برعهده داشت را برای حضور در المپیک ۱۹۰۰ معرفی کرد و بدین ترتیب اولین المپین ایران راهی فرانسه شد.

"فریدون میرزا ملکم" دانشجویی بود که به عنوان نخستین المپین ایران در دومین دوره بازی‎های المپیک شرکت کرد و در مسابقات شمشیربازی اسلحه اپه با حریفانش به رقابت پرداخت. البته پیش از اینکه وی در این بازی‎ها شرکت کند، پدرش لقب افتخاری "پرنس" را در مقابل اهدای یک انگشتر برلیان برای او از شاه گرفت.

بدین ترتیب ایران یا همان پرشیا، در دومین دوره المپیک که گفته می‎شود ۲۸ کشور در آن شرکت داشتند، صاحب نماینده بود. دراین دوره از المپیک زنان برای اولین بار اجازه شرکت در بازی‎ها را پیدا کردند و رقابت‌های خود را در دو رشته گلف و تنیس برگزار کردند. همزمان با این بازی‎ها نمایشگاه بین‏المللی پاریس نیز برگزار شد و به همین دلیل مظفر الدین شاه قاجار در جریان بازی‏ها و به خاطر بازدید از این نمایشگاه عازم فرانسه شد.

بنابراین اگر حضور شمشیرباز اسلحه اپه ایران در بازی‏های المپیک ۱۹۰۰ فرانسه را مبدا حضور ایران در این بازی‏ها بگیریم، پیشینه حضور ایران در المپیک نوین به ۱۱۲ سال می‏رسد.



حضور ایران در همایش المپیک ۱۹۳۶ برلین

از آن به بعد تا المپیک ۱۹۴۸ لندن که ایران با کاروانی متشکل از ۳۸ ورزشکار به طور رسمی در المپیک شرکت کرد، ایران در هیچ یک از ادوار بازی‌ها نماینده‎ای نداشت. البته کمیته برگزاری بازی‎های المپیک ۱۹۳۶ آلمان زیر نظر "رایش سوم" علاقمند بود تا تمام کشورهای جهان در این بازی‎ها شرکت کنند. حتی برای کشورهایی که در کمیته بین‎المللی عضویت نداشتند یا نمایندگان آنها در بازی‎ها غایب بودند، اردویی با نام "همایش تربیت بدنی و ورزش" ترتیب داده بود.

پیش از برگزاری این بازی‎ها، ایران که صاحب تشکیلات نیم بند شده بود، دعوت نامه شرکت در این اردو را با امضای سه مقام ارشد آلمانی دریافت کرد. در این دعوت نامه از ۳۰ معلم ورزشی برای حضور در این برنامه دعوت شد. البته انتخاب معلمانی که آشنا به یکی از زبان‎های انگلیسی، آلمانی یا فرانسه بودند، سخت بود.

اما رضا شاه ماموریت رسیدگی به این برنامه را به اسماعیل مرآت سپرد و او هم با تعیین محمود وکیلی به عنوان سرپرست هیات اعزامی، ۱۸ نفر از دانشجویان منتخب محصل در آلمان و فرانسه را برای شرکت در این گردهایی برگزید و اینگونه ایران در همایش جهانی تربیت بدنی المپیک ۱۹۳۶ برلین شرکت کرد.