جنجال تماس تصویری رایتل ادامه دارد

روزنامه هفت صبح: اردیبهشت ماه سال ۸۹ شرکت تامین تلکام وابسته به شرکت سرمایه گذاری تامین اجتماعی (شستا) موفق شد بدون سرمایه گذاری خارجی، پروانه فعالیت اپراتور سوم موبایل ایران را از آن خود کند که زمان لازم الاجرا شدن پروانه این اپراتور پس از دریافت گواهی عدم تداخل فرکانس از رگولاتوری و پرداخت مبلغ حق الامتیاز اولیه، ۳۱ مرداد ماه سال ۸۹ بود و براساس آن، این اپراتور ۹ ماه فرصت داشت که بهره برداری تجاری از این شبکه را آغاز کند.

این اپراتور که اولین ارائه دهنده خدمات نسل سوم تلفن همراه در ایران است تا دو سال یعنی خرداد ماه ۱۳۹۲ فرصت داشت که این خدمات را به صورت انحصاری ارائه دهد و سایر اپراتورها اجازه حضور در این عرصه را نداشتند؛ اگرچه با تاخیر در راه اندازی شبکه، دوره حفاظت اپراتور سوم تا شهریور ماه ۹۳ تمدید شد. قطع تماس های تصویری رایتل را می توان مهمترین چالش این اپراتور از بدو راه اندازی تاکنون دانست. اردیبهشت ماه سال جاری بود که به دنبال ابلغ کمیسیون عالی تنظیم مقررات فضای مجازی، تماس تصویری رایتل قطع شد، تا نگرانی ها از گسترش استفاده از خدمات تصویری بدون رعایت مفاد پیوست های فرهنگی مرتفع شود. پیوستی که هنوز از آن خبری نیست و تاکنون نتوانسته کمکی به برقراری مجدد تماس تصویری رایتل کند.

به دنبال تغییرات مدیریتی در دولت تدبیر و امید، مدیرعامل اپراتور سوم نیز تغییر کرد. اگرچه در طول فعالیت سه ساله رایتل، این چهارمین بار بود که مدیرعامل این اپراتور تغییر می کرد، اما این تغییر از این حیث حائز اهمیت بود که این بار مدیری با پیشینه مخابراتی به عنوان مدیرعامل این اپراتور منصوب می شد اما گویا با تغییرات دولتی و مدیریتی هم نتوانست کاری از پیش ببرد، چرا که قطع شدن تماس های تصویری رایتل که قرار بود در دولت دهم پیگیری شود.

با پایان یافتن دولت دهم و آغاز به کار دولت یازدهم همچنان در وضعیت بلاتکلیف به سر می برد و وضعیت این سرویس همچنان در حالت نامشخص قرار دارد. وقتی اپراتور سوم با شعارها و تبلیغات آنچنانی پا به عرصه رقابت گذاشت، شاید هیچ کس فکر نمی کرد روزی چنین وضعیتی پیدا کند که سیم کارت های رایتل کار کردی مشابه کار کرد سیم کارت های دیگر اپراتورها داشته باشد، با این تفاوت که پوشش دهی جاده ای و آنتن دهی آن بسیار ضعیف تر از سایر رقبای این اپراتور است. به هر حال با ورود اپراتور سوم به عرصه رقابت، بسیاری از مردم هزینه های مختلفی را متقبل شدند تا با خرید نسل جدید سیم کارت بتوانند علاوه بر مکالمه صوتی از سرویس جدید مکالمه تصویری نیز بهره مند شوند اما در حال حاضر شاهدیم که در عمل این اپراتور چیزی برای ارائه ندارد.

از سوی دیگر مسئولان حوزه ارتباطات هم نگرانی یا مشکل خاصی در این مورد نداشته و بدون هیچ توضیح قانع کننده ای برای کاربران و یا بازگرداندن هزینه های آنها تماس تصویری رایتل را کماکان قطع نگه داشته اند. در دولت دهم بود که خبری از سوی مسئولان منتشر شد مبنی بر اینکه به احتمال زیاد پیوست فرهنگی رایتل ظرف سه ماه آینده به شورای عای فضای مجازی ارائه خواهدشد.

با انتشار خبر تدوین پیوست فرهنگی رایتل در شورایی با حضور نمایندگانی از حوزه علمیه، دانشگاه امام صادق (ع)، دانشگاه علامه طباطبایی و جهاد دانشگاهی امیدها زنده شدکه شاید به زودی مشکل تماس تصویری مرتفع شود، اما کار دولت دهم تمام شد و با اینکه چند ماهی از شروع کار دولت یازدهم می گذرد، گویا این مشکل کم کم به دست فراموشی سپرده شده است؛ چرا که با وجود گذشت چند ماه از روی کار آمدن دولت یازدهم همچنان مشخص نیست آیا تماس های تصویری رایتل از سر گرفته خواهد شد یا این قصه سر دراز دارد.

البته توجه به این نکته خالی از لطف نیست که زمانی که یک فناوری جدید وارد کشور می شود، پیوست فرهنگی مناسب خود را نیاز دارد اما زمانی که پروانه اپراتور سوم صادر شده یک صفحه سفید در پروانه چند ده برگی قرار گرفته و به عنوان پیوست فرهنگی به امضاء رسید که به نظر می رسد زمانی که قرار بوده این پروانه صادر شود دقت کافی صورت نگرفته است و این نقص متوجه اپراتور است. در هر حال کوتاهی از هر طرفی که باشد، کاربران نباید ضرر کنند، شاید بهتر بود مشکلات بین وزارت ارتباطات، شورای عالی فضای مجازی و اپراتور سوم ابتدا مرتفع۸ می شد و سپس اقدام به شروع تبلیغات و فروش سیم کارت های رایتل می شد.

انتظار ۱.۵ میلیون مشترک رایتل برای برقراری تماس تصویری

فقط مشترکان از این اپراتور گله مند نیستند وسایر رقبا و دیگر اپراتورها هم از رایتل گلایه دارند. چرا که با ایجاد دوره انحصار و تمدید آن نه رایتل توانسته این خدمات را به مشترکان ارائه دهد و نه سایر اپراتورها چنین اجازه و فرصتی را یافتند. در حالی که سایر اپراتورها بی صبرانه منتظر پایان دوره۸ انحصار رایتل هستندت تا بتوانند به نسل سوم تلفن همراه ورود پیدا کنند. مدیرعامل جدید رایتل در نشست خبری خود، قطع شدن سرویس تصویری رایتل را بهانه ای دانست که فعالیت این اپراتور را تحت تاثیر قرار داده و گفت: «با قطع بودن این سرویس تفاوتی بین شرایط انحصار و عدم انحصار وجود ندارد و از این رو شدیدا پیگیر آن هستیم تا بتوانیم دوره انحصار را افزایش دهیم.»

با این حال وزیر ارتباطات درخصوص موافقت با دومین دوره تمدید انحصار عرضه خدمات نسل ۳ از سوی رایتل گفت: «اپراتور سوم براساس پروانه تا زمان پیش بینی شده تنها فرصت داردتا خدمات خود را عرضه کند.»

واعظی در این باره گفت: «تاکنون فرصت کافی به رایتل داده شده و از آنجا که مردم منتظر دریافت خدمات نسل سوم هستند ما باید زمینه را برای ورود مابقی اپراتورها به محض اتمام دوره انحصار رایتل آماده کنیم.»

واعظی درخصوص اینکه مدیران رایتل مدعی هستند ممنوعیت ارائه تماس تصویری موجب شده تا این اپراتور به طرح تجاری خود نرسد و بر همین اساس درخواست دوباره افزایش دوره انحصار را دارد، گفت: «در این زمینه اپراتور دلایل خود را به کمیسیون تنظیم مقررات ارائه می دهد و هر چه قانون حکم کند ما نیز براساس آن عمل خواهیم کرد.»

البته توجه به این مطلب که مهمترین ویژگی نسل سوم تلفن همراه در ایران امکان برقراری تماس تصویری است که همچنان وضعیت آن در بلاتکلیفی به سر می برد، خالی از لطف نیست. چرا که حتی با اتمام دوره انحصار رایتل و ورود سایر اپراتورها به این نسل همچنان مردم در دسترسی به آن با مانع روبرو هستند، از این رو نباید تمام ایرادها را متوجه رایتل دانسته و عدم دسترسی مشترکان به تماس تصویری را از نقاط ضعف این اپراتور دانست. با تمام این تفاسیر، آنچه در این میان به کلی نادیده گرفته شده، حقوق افرادی است که برای خرید سیم کارت رایتل به امید بهره مندی از تماس تصویری هزینه کرده اند.

گویا رعایت حقوق کاربران در این حوزه به طور کامل به فراموشی سپرده شده است. طی سال های گذشته چه در مواردی که اینترنت افراد دچار قطعی و اختلال شده، چه زمانی که یک اپراتور به هر دلیل در سرویس دهی به کاربران خودبرای دوره ای چند ساله دچار مشکل شده و چه زمانی که خدمت ویژه یک اپراتور برای ماه های متمادی قطع شده هیچ حرفی از پرداخت خسارت به کاربران مطرح نبوده و هر بار مسئولان مربوطه به بهانه ای این مهم را نادیده گرفته اند.

اکنون در ارتباط با کاربران رایتل نیز همین قاعده صدق می کند؛ حالا حدود شش ماه از محرومیت جمعیت یک و نیم میلیون نفری مشترکان اپراتور سوم از تماس تصویری می گذرد و این در حالی است که تماس تصویری درکنار اینترنت پرسرعت وجوه تمایز سیم کارت های نسل سه به شمار می روند و بی شک افراد برای بهره مندی از این موارد بوده که اقدام به خرید سیم کارت های نسل سوم کرده اند. با این وجود هیچ صحبتی از سوی بخش قانونگذار مبنی بر پرداخت خسارت به کاربران مطرح نمی شود و مدیرعامل این شرکت نیز بر این نکته تاکید دارد که اگر قرار باشد ما به کاربرانمان خسارتی پرداخت کنیم ابتدا باید خودمان از مراجع مربوطه این مبلغ را دریافت کنیم.

آیا کاربران باید برای همیشه با این سرویس خداحافظی کنند؟

این مسئله نیز معلوم نیست که آیا ممکن است کاربران مجبور باشندبرای همیشه با این سرویس خداحافظی کنند؟ آیا در کل برای محدودیت ایجاد شده هیچ مرجعی موظف به پرداخت خسارت به کاربران نیست؟!

البته ممکن است گاه اینگونه عنوان شود که بحث تماس تصویری به عنوان یک بخش جذاب برای ورود به بازار در نظر گرفته شده بود اما براساس تجربه ای که در دنیا هم وجود دارد، اغلب مشترکان پس از خرید سیم کارت های نسل سه چند بار از تماس تصویری استفاده کرده و پس از آن سایر مزیت های نسل سوم را بیش از تماس تصویری مورد استفاده قرار می دهند؛ حتی ممکن است اینگونه گفته شود که در دنیا کمتر از یک درصد اپراتورها به تماس های تصویری آنها مربوط می شود اما با تمام این تفاسیر وقتی سیم کارتی به طریق قانونی و با شرط بهره مندی از تماستصویری به فروش می رسد قطعا این حق خریدار و مشترک سیم کارت است که بابت هزینه ای که کرده از این خدمات استفاده کند.