گزارش ترسناک از ردپای فیلترینگ در نشت اطلاعات

روزنامه ایران: لغو محدودیت‌های دو پلتفرم «گوگل‌پلی» و «واتس‌اپ» در اولین گام دولت برای عمل به وعده رفع فیلتر از شبکه‌های اجتماعی، موجی از خوشحالی را میان کاربران ایجاد کرد البته بسیاری در انتظار رفع فیلتر سایر پلتفرم‌ها در آینده‌ای نزدیک هستند تا دیگر مجبور به استفاده از فیلترشکن نباشند. فیلترشکن‌ها جدا از تحمیل هزینه اضافی به کاربران، امنیت داده‌های کاربران را نیز به خطر می‌اندازند؛ موضوعی که بارها کارشناسان حوزه فناوری درباره آن هشدار داده‌اند.

افزایش حملات سایبری با رواج بدافزارها

اعمال طرح فیلترینگ، نه‌تنها تاکنون دستاورد خاصی نداشته، بلکه باعث شده است استفاده بی‌رویه از انواع فیلترشکن‌های رایگان و پولی، به امری رایج میان مردم تبدیل شود؛ موضوعی که قائم‌مقام وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات نیز چندی پیش به آن اشاره کرد. حمید فتاحی در یک گفت‌و‌گوی خبری نسبت به این موضوع هشدار داد و گفت: «در حال حاضر ۸۰ درصد کاربران از فیلترشکن استفاده می‌کنند که از این طریق، آلودگی شبکه داخلی و میزان حملات سایبری به آن، افزایش یافته است.»

رصد رفتار کاربران با وی‌پی‌ان

کاربران با وجود این‌که می‌دانند وی‌پی‌ان‌ها اغلب همراه با بدافزارها عرضه می‌شوند و ممکن است زمینه‌ساز سوءاستفاده از اطلاعات آنان شوند، باز هم این ریسک را می‌پذیرند. کارشناسان فناوری هم معتقدند در شرایط فیلترینگ، تعداد زیادی از مردم مجبور به استفاده از فیلترشکن‌ها و نرم‌افزارهای ناشناس می‌شوند که این موضوع، دسترسی غیرمجاز به اطلاعات شخصی کاربران مانند آدرس، لیست مخاطبان و تصاویر و سوء‌استفاده‌های بعدی را امکان‌پذیر می‌کند.

علیرضا مهرابی‌کرمانی، عضو کمیسیون هوش مصنوعی سازمان نصر تهران با هشدار نسبت به نشت اطلاعات مردم از طریق فیلترشکن‌ها گفت: « از مهم‌ترین آثار مخرب فیلترینگ، رصد فعالیت‌های مردم با استفاده از فیلترشکن‌هاست. این اتفاق فقط به داده‌های کاربران محدود نمی‌شود و شامل رصد تمامی‌رفتارهای کاربران در دنیای اینترنت از جمله جست‌وجوها، علاقه‌مندی‌ها و عادت‌های آنهاست. رشد بی‌رویه فیلترشکن‌ها این امکان را برای سودجویان فراهم می‌آورد که مطابق رفتار هر فرد در فضای مجازی برای آنها یک پروفایل ایجاد کرده و اقدام به ذخیره اطلاعات آنها کنند؛ داده‌هایی که احتمالاً در آینده نه‌چندان‌دور، سوءاستفاده‌ از آنها، کاربران را شوکه خواهد کرد. برای مثال، داده‌های نشت کرده می‌توانند ابزار مهمی‌برای یک مهندسی اجتماعی و پایه‌ریزی دقیق برای یک سری از حملات شوند.»

ردپای فیلترینگ در نشت اطلاعات

طی چند سال اخیر اخبار زیادی درباره هک شدن برخی از سامانه‌ها و سایت‌ها منتشر شده است؛ سایت‌های ارائه‌دهنده خدمات به مردم که هک شدن آنها می‌تواند انتشار و نشت اطلاعات محرمانه کاربران را به دنبال داشته باشد. این کارشناس فناوری با اشاره به چنین حوادثی، تأکید کرد که می‌توان ردپای فیلترینگ را در این سناریوها و اختلالات به‌وضوح مشاهده کرد.

استفاده از فیلترشکن‌ها برای جاسوسی

محمدامین کریمیان، کارشناس امنیت سایبری:

-یکی از مهم‌ترین مخاطرات این است که وی‌پی‌ان‌ها گاه ابزار جاسوسی هستند. تحلیل داده‌های کاربران، نشت اطلاعات، اختلال در امنیت و آلوده شدن سرویس‌ها ازطریق بدافزارها و نرم‌افزارهای جاسوسی، از مهم‌ترین مخاطرات وی‌پی‌ان‌ها محسوب می‌شود. هکرها برای ورود به یک سازمان اغلب به دنبال نقاط دسترسی هستند که این امکان، از طریق نشت داده‌ها به‌راحتی برای آنها فراهم شده و به خواسته‌های خود می‌رسند.

-برای مثال، وقتی ایمیل شخصی کارمند یک سازمان در شبکه زیرزمینی پخش می‌شود، هکرها می‌توانند به‌راحتی با هک ایمیل آن شخص به اطلاعات مهم سازمان مربوطه دست پیدا کنند که این اقدام، نقطه ورودی برای نفوذ به آن سازمان محسوب می‌شود. این اقدام خطری بسیار جدی برای سازمان‌های بزرگ محسوب می‌شود که باید در این خصوص تمهیدات لازم در نظر گرفته شود.

-در حالی که مردم در دنیا آشنایی کمی‌با فیلترشکن دارند، ایرانیان دائم به دنبال راهی برای دور زدن فیلترینگ هستند.

-وقتی کاربران برای استفاده از برنامه‌های عادی مجبورند از وی‌پی‌ان استفاده ‌کنند، ناخودآگاه شرایط استفاده از سایت‌های نامناسب نیز فراهم می‌شود که این موضوع مطلوب هیچ‌کس نیست.