اف-۳۵ یا سوخو-۳۵؟ جنگ سوپر فلنکر با صاعقه آمریکایی!

روزیاتو: جنگنده F-۳۵ ساخت لاکهید مارتین ایالات متحده که با نام Lightning II نیز شناخته می شود؛ و سوخو Su-۳۵ ساخت روسیه (نام گزارش ناتو Flanker E/M یا Super Flanker) اتفاقاً دو عدد آخر نامگذاری های الفبایی عددی رسمی شان با هم یکی است.

با این اوصاف، این سوال پیش می‌آید که این دو جت جنگنده چه چیزهای مشترک دیگری دارند، تفاوت‌های متمایز آنها چیست؟ و از نظر کیفیت کلی چگونه با هم مقایسه می شوند. در ادامه این مطلب قصد داریم جنگنده اف-۳۵ آمریکایی (و در مواردی نسخه اسرائیلی این جنگنده با نام آدیر) را با سوخو سو-۳۵ روسی مقایسه کنیم.

هر دو در میدان نبرد آزمایش شده اند

سوخو ۳۵ اولین مورد از این دو جنگنده بود که در میدان نبرد با خون غسل تعمید داده شد. این اتفاق در ژانویه ۲۰۱۶ رخ داد، زمانی که دولت روسیه چهار فروند از سوپر فلنکرهای خود را به سوریه اعزام کرد، تا حدی برای نشان دادن همبستگی ولادیمیر پوتین برای حمایت از بشار اسد، رهبر سوریه در برابر مخالفان.

تا به امروز، سوخو-۳۵های مستقر در سوریه از مهمات خود تنها علیه اهداف زمینی استفاده کرده اند. آنها ماموریت های رهگیری علیه اف-۱۶ های ترکیه ای و هواپیماهای اسرائیلی (نوع ناشناخته) را انجام داده و آنها را مجبور به عقب نشینی کرده اند.

Su-35 در اوکراین کاربرد جنگی بیشتری داشته است، جایی که خلبانان سوپر فلنکرهای روسی حداقل یک مورد تایید شده کشتار هوا به هوا را در برابر هلیکوپتر Mil Mi-14 نیروی دریایی اوکراین به ثمر رساندند که منجر به کشته شدن سرهنگ ایهور بدزی، معاون ریاست دفتر هوانوردی دریایی اوکراین شد. Su-35 ممکن است چهار فروند Su-27 اوکراینی را نیز ساقط کرده باشد، اگرچه مشخص نیست که آیا این سرنگونی توسط Super Flanker یا Su-30 “Flanker-C/G/Hs” انجام شده است.

به نوبه خود، حداقل پنج Super Flanker در نبرد سرنگون شده اند، یکی با آتش خودی و چهار فروند هم توسط پدافند هوایی اوکراین مانند موشک های آمریکایی MIM-104 Patriot.

در همین حال، اسرائیلی‌ها تاکنون تنها کشوری بوده‌اند که واقعاً از F-35 در نبرد استفاده کرده‌اند و برخلاف Su-35، هیچ‌یک هنوز در نبرد سرنگون نشده‌اند. به گفته مایا کارلین:

«در سال ۲۰۱۸، نسخه اصلاح شده F-35I Adir در عملیاتی برای نیروی هوایی اسرائیل پرواز کرد… طبق گزارش نیروی هوایی اسرائیل، آدیر حملاتی را در داخل سوریه انجام داد و زیرساخت های نظامی این کشور را هدف قرار داد. در سال ۲۰۲۱، آدیر اسرائیلی اولین هواپیمای اف-۳۵ نیز شد که اهداف هوایی را نابود می کند. این اتفاق زمانی رخ داد که F-35 های نیروی هوایی اسرائیلی یک جفت پهپاد را که به سمت اسرائیل حرکت می کردند، رهگیری کردند. مقامات اسرائیلی مدعی شدند که این پهپادها که گمان می رود پهپادهای شاهد ۱۹۸ باشند، بسیار فراتر از حریم هوایی اسرائیل سرنگون شدند».

تفاوت عمده در فروش خارجی

نیروی هوایی اسرائیل تنها یکی از ۱۷ خریدار F-35 است که تفاوت هایی با نسخه خود ایالات متحده نسخه فروخته شده به کشورهای دیگر متحد دارد اما بخش عمده قابلیت ها و مشخصات آن ها مشترک است. اگرچه لایتنینگ II های متعلق به آمریکا توسط مطبوعات به دلیل انبوهی از مشکلات مرتبط با قابل اعتماد بودن مورد انتقاد قرار گرفته اند، خریداران خارجی این پرنده جنگی، به هر دلیلی، به نظر نمی‌رسد که این مشکلات قابلیت اطمینان بودن را تجربه کرده باشند و به همین خاطر خریداران بسیاری در خارج از ایالات متحده برای خرید اف-۳۵ صف بسته اند.

در مقابل، تنها چند خریدار غیرروسی برای Su-35 وجود داشته است، نیروی هوایی ارتش آزادیبخش خلق کمونیست چین (PLAAF) که تخمین زده می شود ۲۴ فروند از این هواپیما در موجودی خود داشته باشد. مصر نیز قراردادی برای خرید تعدادی از این جنگنده روسی بسته بود که پیش از تحویل و در حالی که این جنگنده ها ساخته شده بودند، به خاطر ترس از تحریم های ایالات متحده، قرارداد با روسیه را فسخ کرد. اکنون خبر می رسد که این جنگنده ها به ایران فروخته خواهند شد. در حالی که سال ها بود خبر خریدن جنگنده های روسی سوخو-۳۵ توسط ایران وجود داشت اما اخیراً مقامات نظامی ارشد ایران از نهایی شدن خرید این جنگنده خبر داده و برخی رسانه های خارجی حتی مدعی شده اند که تعداد معدودی از سوخو ۳۵ ها به ایران رسیده اند تا خلبانان ایرانی با آن ها آشنا شوند.

اف-۳۵ بهتر است یا سوخو-۳۵؟

نتیجه گیری در مورد اینکه آیا اف-۳۵ بهتر است یا سوخو-۳۵، کمی دشوار است زیرا این دو جنگنده با ساختارها و اهداف متفاوتی طراحی و ساخته شده اند. اف-۳۵ یک جنگنده غیرپنهانکار نسل چهار پلاس دو موتوره است که برای نبردهای تن به تن هوایی طراحی و ساخته شده و به همین دلیل نیازی به قابلیت پنهانکاری نداشته و قدرت حمل سلاح بسیار بیشتری نسبت به اف-۳۵ دارد. همچنین برد و سرعت این جنگنده روسی از حریف آمریکایی اش بیشتر بوده و قدرت مانور بسیار بالایی نیز دارد. تقریباً در تمام فاکتورها سوخو-۳۵ بر اف-۳۵ برتری دارد اما معیارهای دیگری وجود دارد که ممکن است این توازن را تغییر دهد.

اف-۳۵ یک جنگنده پنهانکار نسل پنجمی تک موتوره است که برای انجام ماموریت های برتری هوایی و تهاجمی طراحی و ساخته شده است. جنگنده اف-۳۵ از لحاظ جثه، برد و سرعت در جایگاه پایین تری نسبت به سوخو-۳۵ قرار می گیرد اما سیستم های آویونیک پیشرفته تر، سلاح های قوی تر (اما در تعداد کم تر) و سیستم کامپیوتری مجهزتری دارد که باعث می شود حتی بدون وارد شدن در یک درگیری تن به تن با سوخو-۳۵، از کیلومترها دورتر و شاید خیلی زودتر از حریف روسی خود متوجه حضور جنگنده سوخو ۳۵ شود، و از همان فاصله آن را هدف قرار دهد، بدون اینکه دو هواپیما بتوانند یکدیگر را در آسمان ببینند.

نقطه برتری جنگنده سوخو-۳۵ سرعت و برد بالای آن همراه با توانایی مانور بی بدیلش است در حالی که برتری عمده اف-۳۵ به قدرت پنهانکاری و سیستم آویونیک پیشرفته آن بر می گردد. بعید به نظر می رسد که این دو جنگنده در یک نبرد به صورت آگاهانه با هم روبرو شوند مگر اینکه یکی از آن ها دیگری را در نبردی ناخواسته غافلگیر کند.