بلایی که کلیک دزدها سر کاربران می آورند

هفته نامه عصر ارتباط - نادر نینوایی:

تیک تاک، این صدای گذر زمان است.

می گویند وقت طلاست و زمان باارزش ترین دارایی هر فرد. در عصر کنونی که عصر اطلاعات و ارتباطات است و به کمک اینترنت در هر ثانیه تراکنش های هنگفت مالی و تبادل اطلاعات در حجم بسیار بالا بین چهارگوشه جهان در هر لحظه در جریان است، ارزش زمان نمود بیشتری هم می یابد و ابعاد وسیع تری را در بر می گیرد.

حالا فکر کنید در این دنیای پرسرعت عده ای پیدا شوند که با اتلاف وقت من و شما به سودهای کلانی برسند و جیب خود را از طریق تلف کردن این باارزش ترین دارایی ما پر کنند. اما آیا چنین تجارتی در ایران وجود دارد و اصلا این مساله شدنی است؟

بله. اکنون حدود یک دهه است که بسیاری از سایت های فارسی با استفاده از کلمات کلیدی که ربطی به محتوای سایت شان ندارد، کاربران را به سایت خود می کشانند و وقت و انرژی فرد را تلف می کنند. آنچه به آن لقب «کلیک دزدی» داده اند و درآمدهای هنگفتی را به جیب صاحبان این سایت های کلیک دزد سرازیر کرده است. اگرچه رقم دقیق درآمد سارقان زمان کاربران اینترنت ایران مانند بسیاری از آمار و ارقام نامعلوم است، اما با توجه به گستردگی سایت های کلیک دزد، این افراد توانسته اند در سایه بی توجهی سال های گذشته درآمدهای میلیاردی به جیب بزنند. اما کلیک دزدها، علاوه بر کسب درآمد، به واسطه این کلاهبرداری هزینه های زیادی را نیز به مردم و کشور وارد می کنند.


شیوه کار کیک دزدها

روش کار سایت های کلیک دزد به این صورت است که مدیران این سایت ها کلمات کلیدی و تگ های پرکاربرد علمی، خبری، ورزشی و دیگر موضوعات را که هیچ ارتباطی با محتوای واقعی سایت آنها ندارد شناسایی کرده و در سایت خود درج می کنند.

در نتیجه کاربرانی که این کلمات پرکاربرد را برای دسترسی به مطالب مورد نیاز خود جست و جو می کنند به جای دسترسی به مطالب واقعی مورد نیاز به سایت ها و صفحاتی هدایت می شوند که هیچ ارتباطی با کلمه و تگ جست و جو شده ندارد. در عوض شما با انبوهی از پنجره های مکرر مواجه می شوید که به دروغ اعلام می کنند شما برنده فلان ساعت و فلان محصول آرایشی بهداشتی و... شده اید.

توسل به این گونه حیله و تقلب ها علاوه بر اینکه وقت کاربران اینترنت را تلف می کند، موجب مصرف بیهوده حجم اینترنت خریداری شده و به وجود آمدن ضرر و زیان مادی به آنها می شود. از طرف دیگر کسانی که به این گونه حیله ها متوسل می شوند، با افزایش غیرمجاز بازدید سایت شان، سود کلانی از ناحیه تبلیغات سایت و افزایش قیمت آنها عایدشان می شود.

اما پرسش اینجا است که قانون با این سبک تجارت های کثیف چه برخوردی دارد و چه مجازاتی برای این قبیل سایت ها در نظر گرفته است تا آنها را از این کار باز دارد؟

مجازات های پیش بینی شده برای کلیک دزدها

«به موجب ماده ۶۷ قانون تجارت الکترونیکی و ماده ۱۳قانون جرایم رایانه های تحصیل متقلبانه و غیرمجاز مال، منفعت، خدمات و امتیازات مالی از طریق سامانه های رایانه ای جرم است و قانون آن را با عنوان کلاهبرداری رایانه ای جرم انگاری کرده است.»

معاون امور قضایی دادستان کل کشور در امور فضای مجازی و دییر کارگروه تعیین مصادیق محتوای مجرمانه در این رابطه می گوید: «کسانی که با توسل به هرگونه وسایل متقلبانه بازدید سایت خود را به طور غیرمجاز افزایش می دهند و از این طریق منفعت یا امتیاز مالی برای خود تحصیل می کنند، عمل شان مجرمانه بوده و مستوجب برخورد قانونی هستند.»

مسوولیت اولیه برخورد با این کلاهبرداران به عهده پلیس فضای تولید و تبادل اطلاعات (فتا) است.

مخاطرات امنیتی کاربران در مواجهه با سایت های کلیک دزد

اما مشکل کلیک دزدها، تنها به سرقت زمان مردم، فروش رتبه کاذب به سایت های اینترنتی و اتلاف اینترنت کشور محدود نمی شود. سایت های کلیک دزد که بیشتر به فروشگاه های اینترنتی غیرقانونی تعلق دارند. در بسیاری از موارد با تبلیغات داروهای خطرناک و بی مجوز، کالاهای جنسی، موبایل و سایر محصولات الکترونیکی تقلبی، کاربران را به دام خود می اندازند و محصولاتی را که ارزشی ندارند به آنها قالب می کنند. موضوعی که به تنهایی مسایل و مشکلات متعدد دیگری نیز برای کاربران کم اطلاع و ناآگاه ایجاد می کند. اما ای کاش این پایان صدمات کلیک دزدها به مردم بود.

خطر هک و آلوده شدن به انواع بدافزارها و باج افزارها نیز از طریق کلیک زددها در کمین کاربرانی است که از این سایت ها بازدید می کنند و در صورتی که از نرم افزارهای امنیتی مناسبی استفاده نکنند ممکن است کامپیوتر کاربر را آلوده کنند.

بسیاری از این سایت های کلیک دزد با نوشتن پیام های دروغین تبریک، کاربر را به عنوان برنده مسابقه جعلی خود معرفی می کنند و برای فرستادن جایزه فرد از او درخواست چند برابر ارزش واقعی کالای به اصطلاح جایزه را می کنند. حال اگر فردی از مبلغ واقعی محصولات بی اطلاع باشد به راحتی در دام کیلک دزدهای کلاهبردار می افتد و بقیه ماجرا نیز روشن است.

در این مواقع اگر کاربر فقط پول از دست دهد، باید خوشحال باشد که حداقل هک نشده و اطلاعاتش از سوی سارقان به سرقت نرفته و مشکلات دیگر گریبانگیرش نشده است.

اما کاربران چگونه می توانند این سایت های کلیک دزد را شناخته و در دام شان نیفتند یا در صورتی که ناخواسته به یکی از این سایت ها هدایت شدند باید چه کار کنند؟

راه های شناختن سایت های کلیک دزد و مقابله با ترفندهای آنها

نکته ای که در هنگام جست و جوهای گوگلی خود برای اجتناب از ورود به سایت های کلیک دزد باید مد نظر داشته باشید، آن است که بیشتر این سایت ها از نام های غیررند، بی معنی و عجیب و غریب استفاده می کنند. برای نمونه نام بیشتر این سایت ها ترکیب هایی بی معنی از اعداد و حروف و سوءاستفاده از تشابه اسمی با برخی سایت های شناخته شده است.

پس بهتر است سعی کنید در میان نتایج پیدا شده در گوگل، از سایت های شناخته شده تر و معروف تری که اسمشان برایتان آشناست استفاده کنید وق ید سایت های بی نام و نشان را بزنید؛ «حتی اگر در رتبه های بالای جست و جو قرار داشته باشند.»

ضمنا باید این موضوع را در نظر داشته باشید که موضوع جست و جوی شما باید با آدرس وب در ارتباط باشد؛ یعنی اگر مثلا دارید موضوعی مرتبط با مقاله ای دانشگاهی را جست و جو می کنید مشخص است که سایتی مانند irandoc که پسوند داک به (مخفف مستندات) را دارد با موضوع مرتبط است، اما سایت www.vgig.ir که مرتبط با موضوع نیست یک سایت کلیک دزد است. (به این سایت مراجعه نکنید).

علاوه بر این موارد، اگر در هنگام سرچ کمی صبور بوده و به شرح هر جست و جو دقت کنید مشاهده می کنید که کلمات کلیدی خاصی در بعضی از آنها مرتب تکرار می شود. برای مثال، پشت سر هم نوشته شده «مقاله دانشگاهی، مقاله دانشگاهی و...» که این نشان می دهد این سایت کلیک دزد است و بهتر است بازش نکنید.

در بسیاری از موارد با بازکردن سایت های کلیک دزد چند پنجره باز می شود که کاربر مجبور است یکی یکی این پنجره ها را ببندد. همچنین برخی از این سایت ها صفحات تبلیغاتی خود را طوری طراحی کرده اند که تبلیغی روی صفحه اول به نمایش درآید و تصویر صفحه اول سایت را محو کند. اگر روی ضربدر کنار این تبلیغ هم کلیک کنید، صفحه دیگری باز می شود. در این حالت بهترین کار این است که به جای کلیک روی ضربدر صفحه تبلیغی، صفحه اصلی مرورگر خود را بسته و خودتان را از شر سایت کلیلک دزد راحت کنید.

جمع بندی

در حال حاضر صدها سایت کلیک دزد بدون نگرانی از مجازات های قانونی در فضای وب فارسی به فعالیت مشغولند و پلیس فتا هم گویا برای برخورد با این سایت ها منتظر وصول شکایت از مردم است و در مورد سایت ها کلیک دزدی که به وفور در اینترنت حضور دارند اقدام خاصی را انجام نمی دهد.

البته پلیس نیز با مشکلات خاص خود مواجه است کما اینکه اخیرا یکی از مقامات پلیس فتا در این خصوص گفته، ما برای هر نوع برخورد با کلیک دزدها، نیازمند حکم قضایی هستیم که صدور این احکام نیز زمان بر است.

با توجه به وقت گیر بودن فرایند شکایت از این سایت ها به نظر می رسد بهتر است که کاربران در هنگام جست و جو از ورود به سایت های مشکوک اجتناب کنند. همچنین در صورت مواجهه با سایت های کلیک دزد فریب تبلیغات رنگارنگ این سایت ها را نخورده و به هیچ عنوان از آنها خرید نکنند.

شاید اگر هر کاربری چنین برخوردی با سایت های کلیک دزد کند، زمینه اجتماعی برای فعالیت چنین سایت هایی از بین برود و سازندگان این سایت ها هم قید کلیک دزدی را بزنند. ضمن آنکه به نظر می رسد مسوولان هم باید برخورد جدی تر و مسوولانه تری با سایت های این چنینی کنند تا زمینه فعالیت سایت های کلیک دزد محدودتر شده و در نهایت از بین برود.

بماند که سایت های کلیک دزد، کسب و کار فروشگاه های اینترنتی را هم به خطر انداخته اند. و در آخر اینکه پرواضح است هزینه اقدامات پیشگیرانه پلیس و هزینه های طرح شکایت و رسیدگی به شکایت های کاربران هم خسارات مالی زیادی به مردم و کشور تحمیل کرده و همچنان نیز می کند.