وقتی رجیستری جذابیت آیفون را دو برابر می کند

جذابیت برند اپل به اندازه ای است که یک خبر از آن می تواند کل بازار موبایل را تحت تاثیر قرار دهد. این موضوع فقط به خارج از ایران و بالا و پایین رفتن سهام یا روند خرید و فروش و درآمد اپل مربوط نمی شود.

ماهنامه دانشمند - مهسا بخشی پور : جذابیت برند اپل به اندازه ای است که یک خبر از آن می تواند کل بازار موبایل را تحت تاثیر قرار دهد. این موضوع فقط به خارج از ایران و بالا و پایین رفتن سهام یا روند خرید و فروش و درآمد اپل مربوط نمی شود. در ایران نیز تصمیمی ناگهانی می تواند به فقط بازار این تلفن همراه هوشمند، که بازار کل گوشی های موبایل را تحت تاثیر قرار دهد.

این موضوعی در یکی دو ماه اخیر و به دلیل تصمیمی که برای مبارزه با قاچاق گوشی های موبایل گرفته شود، رخ داد و سرانجام با نامه مجتبی خسروتاج، قائم مقام بازرگانی وزیر صنعت به رییس سازمان توسعه تجارت و اعلام ۹ شرکت در فهرست «واردکنندگان رسمی تلفن های همراه برند اپل به ایران» پایان یافت. هرچند، به نظر می رسد این تازه آغاز راه باشد، زیرا از اواسط مهر، فقط تلفن های همراهی در شبکه اپراتورها کار می کنند که از طریق نمایندگی های رسمی موجود در کشور وارد شده باشند. اما ماجرا از چه قرار بود؟

ماجرا از زمانی شروع شد که ستاد مبارزه با قاچاق کالا برای مبارزه با نابسامانی بازار موبایل وعده داد تا طرح ثبت شناسه گوشی های موبایل را در شبکه اپراتورهای کشور اجرایی کند. براساس این قول، قرار بود از اول مرداد با همکاری وزارتخانه های ارتباطات و صنعت و ستاد مبارزه با قاچاق کالا، این طرح عملیاتی شود تا در صورت رسمی گوشی، بتوان سریال آن را در شبکه مخابرات شناسایی کرد و در صورت ورود غیرقانونی گوشی، امکان آن وجود نداشته باشد.

وقتی رجیستری جذابیت آیفون را دو برابر می کند

پرده اول: رجیستری، آیفون را نشانه رفت

کمتر از یک هفته مانده به سررسید وعده ستاد مبارزه با قاچاق، یکی از مسئولان این ستاد اعلام کرد رجیستری از اول مرداد آغاز می شود و در وهله نخست، گوشی های آیفون که در ایران نمایندگی ندارند از شبکه اپراتورهای موبایل حذف می شوند. همین اظهارنظر کافی بود تا بازار گوشی های موبایل طی دو ماه اخیر متشنج شود.

تصمیم به جمع آوری گوشی های آیفون از سطح بازار و ادعایی مبنی بر اینکه گوشی های آیفون در شبکه مخابراتی قابل شناسایی نخواهدبود، علاوه بر اینکه باعث شد توزیع کنندگان و فروشندگان این برند از فروش دست بکشند و خریداران گوشی نخرند، کاربران آیفون را هم نگران کرد. در نهایت اینکه به گفته بسیاری از فعالان بازار موبایل، تشویش ایجادشده در این بازار افزایش ۱۰ درصد قیمت گوشی را به همراه داشت.

پرده دوم: نمایندگی های آیفون در ایران تعطیل شد

در پی هرج و مرجی که بازار گوشی های موبایل از پیش از اجرای طرح رجیستری شاهد آن بود، وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات به عنوان متولی فنی این طرح اعلام کرد امکان قطع ارتباط مشترکانی که تاکنون با گوشی های مختلف در شبکه اپراتورهای موبایل فعال بودند وجود ندارد و این طرح به طور قطع مشکلی برای گوشی های قدیمی و کاربرانی که تاکنون از آیفون استفاده می کردند به وجود نخواهد آورد.

با وجود این، ستاد مبارزه با قاچاق کالا همزمان با آغاز اجرای طرح رجیستری گوشی های موبایل، به پلمپ مراکز فروش این برند در تهران اقدام کرد. با این هدف که آیفون در ایران نمایندگی رسمی ندارد و ملزم است ابتدا نمایندگی هایش را رسما در ایران فعال کند تا گوشی هایش در شبکه موبایل شناسایی شود.

پلمپ دو نمایندگی اصل آیفون در ایران (که البته خودشان مدعی این مسئله بودند) بار دیگر به تنش در بازار موبایل دامن زد و بسیاری از فروشندگان صنف موبایل تا مشخص شدن کامل موضوع از کار دست کشیدند. پس از آن نیز، ستاد بمارزه با قاچاق کالا در سومین اقدامش برای ساماندهی بازار موبایل، نظارت بر فروشگاه های بازارهای بزرگ تهران را آغاز و برخی از واحدهای این مراکز تجاری را پلمپ کرد.

پرده سوم: اجرای رجیستری آزمایشی

در حالی که بسیاری از اخبار از اجرای طرح رجیستری در شبکه اپراتورهای موبایل حکایت داشت، وزارت ارتباطات تاکید کرد فعلا این طرح را به صورت آزمایشی اجرایی می کند و تا رفع مشکلات فنی آن امکان اجرای کامل این طرح وجود ندارد.

محمود واعظی، وزیر ارتباطات و فناوی اطلاعات، با توجه به ابهامات به وجود آمده در اجرای این طرح توضیح داد: «ما مکلف شده بودیم رجیستری موبایل را ظرف دو ماه اجرا کنیم، اما با توجه به تجربه شکست اجرای این طرح در گذشته، با تعیین زمان اجرا موافقت نکردیم. البته تدبیرمان این بود که وزارتخانه دیگری مسئولیت این کار را برعهده بگیرد، زیرا نمی خواستیم تجربه دو بار شکست طرح در سال های گذشته به پای وزارت ارتباطات نوشته شود.»

وی ادامه داد: «با این حال وزارت ارتباطات مجری طرح تعیین شد که برای قبول مسئولیت دو شرط تعیین کردیم. نخست اینکه نباید مردم از این بابت دچار ناراحتی شوند و دوم اینکه همه موبایل هایی که تاکنون در کشور وجود داشته، معتبر باشد. به این ترتیب مقرر شده است که موبایل ها از تاریخ اجرای رسمی رجیستری به بعد مشمول این طرح شوند.»

پرده چهارم: آیا رجیستری موبایل موفق می شود

آمارهای غیررسمی نشان می دهد حدود ۹۰ درصد گوشی هایی که در بازار ایران خرید و فروش می شود قاچاق است و بدون نمایندگی رسمی و ضمانت نامه معتبر به دست مصرف کننده می رسد. پدیده قاچاق سال هاست گریبان بازار موبایل را گرفته است و مسئولان در تلاش اند تا به هر نحوی شده این بازار را ساماندهی کنند.

از آنجا که بسیاری از واردکنندگان با دورزدن سامانه گمرک و شناسنامه دار کردن گوشی ها در سامانه وزارت صنعت، به واردات این کالا اقدام می کنند، راه دیگری به جز ثبت شناسه گوشی در شبکه اپراتورهای کشور باقی نمی ماند، زیرا در صورتی که گوشی در سامانه گمرک به ثبت نرسیده باشد، استفاده از آن با یک سیم کارت، در شبکه اپراتورهای موبایل امکان پذیر نخواهدبود و شناسایی نمی شود.

تجربه اجرای این طرح از گذشته نشان می دهد قاچاقچیان در این زمینه نیز راه های دورزدن را بلد هستند، زیرا در سال های قبل به دلیل کپی شماره سریال، امکان شناسایی و مطابقت سیم کارت و گوشی با شکست مواجه شد.

مهدی فقیهی، مسئول فناوری های نوین مرکز پژوهش های مجلس، در این باره می گوید: «اجرای این طرح را نمی توان با مدلی که در گذشته امتحان شد، مقایسه کرد، زیرا راه حل فنی طرح کاملا تغییر پیدا کرده است و به طور قطع مشکلاتی را که در گذشته وجود داشته، نخواهدداشت.»

او با تاکید بر اینکه ابهامات اجرای این طرح در فاز آزمایشی برطرف می شود، ادامه داد: «اجرای طرح رجیستری در چند مرحله و روی سریال سیم کارت و سریال گوشی اجرایی می شود و درصد تقلب در آن پایین آمده است. با وجود این در صورتی که ابهامات اجرای این طرح در زمان پایلوت، رفع شود به طور قطع طرح رجیستری این بار موفق خواهدبود.»

پرده پنجم: برخورد با آیفون قاچاق ارتباطی با رجیستری ندارد

قاسم خورشیدی، سخنگوی ستاد مبارزه با قاچاق کالا، در گفت و گو با «دانشمند» تاکید کرد: «طرح ثبت و شناسه دار کردن تلفن های همراه از ابتدای مرداد به صورت آزمایش آغاز شده است و اجرای این طرح هیچ گونه مشکلی برای مصرف کننده ایجاد نخواهدکرد و مصرف کننده هیچ هزینه اضافه ای متحمل نخواهدشد.»

خورشیدی با بیان اینکه قرار نیست با اجرای این طرح، بازار موبایل دچار التهاب و تنش شود، خاطرنشان کرد: «با توجه به پیشرفت های فنی صورت گرفته قرار است این طرح به گونه ای اجرا شود که نواقص طرح قبلی را نداشته باشد و بنابراین امکان جعل شماره سریال گوشی وجود نخواهدداشت.»

او در مورد ابهامات اجرای این طرح و تاثیراتش بر گوشی های آیفون توضیح می دهد: «برخورد با قاچاقچیان آیفون و پلمپ نمایندگی غیرمعتبر با این برند در بازار، هیچ ارتباطی با طرح رجیستری ندارد و هر کالای سرمایه ای و الکترونیکی ای که بخواهد وارد کشور شود، باید نمایندگی رسمی و زنجیره خدمات پس از فروش داشته باشد.

این اصل براساس ماده ۴ قانون حمایت از مصرف کننده پیگیری شده است و به موضوع عدم ثبت سفارش و واردات رسمی باز می گردد و بنابراین ارتباطی به اجرای طرح رجیستری ندارد و به یک برند و نشان تجاری خاص مربوط نیست و در مورد همه برندهای موبایل و سایر کالاهای سرمایه ای نیز اجرا می شود.»