مکینتاش، سیستم عامل ۳۰ ساله اپل

فارنت: با وجود این‌که کمپانی اپل مانند هر کمپانی دیگری مخالفان خودش را دارد اما هیچ‌کس نمی‌توان انکار کند که اپل با مک برای اولین بار کامپیوترهای خانگی و رابط کاربری کاربردی را به دنیای آی‌تی آورد. حالا مک ۳۰ ساله شده است!

در اواخر سال ۱۹۷۷ "کن اولسن" مدیرعامل شرکت قدرتمند Digital Equipment Corporation ایده کامپیوتر‌های شخصی یا همان PC‌ها را رد کرد و گفت: "هیچ دلیلی وجود ندارد که کسی بخواهد یک کامپیوتر در خانه‌اش داشته باشد!" با وجود این‌که این گفته حالا مسخره به نظر می‌رسد آن زمان دلایل منطقی وجود داشت. پروژه‌های کامپیوترهای خانگی در آن زمان اغلب به دلیل ناپایداری، دشواری در استفاده و مخصوصاً قیمت ده‌ها هزار دلاری شکست خورده بودند؛ اما… سال ۱۹۸۴ سی سال پیش در چنین روزهایی اپل اولین مکینتاش را عرضه کرد.


در شرایطی که بیشتر رقبا از سیستم‌عامل‌های مبتنی بر خطوط فرمان مانند MS-DOS مایکروسافت استفاده می‌کردند مک برای اولین بار از یک رابط کاربری گرافیکی انقلابی به نام Mac OS استفاده کرد. البته پیش از آن بسیاری از کمپانی‌ها از جمله اپل پیش از آن رابط کاربری گرافیکی را امتحان کرده بودند اما هربار به دلیل مشکلاتی مانند ناقص بودن و یا نیاز به سخت‌افزار گران‌قیمت آن را کنار گذاشته بودند.


با وجود آن‌که اولین مک قیمتی برابر با ۲۴۹۵ دلار (با احتساب تورم امریکا معادل بیش از ۵۰۰۰ دلار امروزی) قیمت داشت و امروزه قیمت بسیار بالایی برای یک کامپیوتر شخصی محسوب می‌شود؛ در آن روزها نسبت به کامپیوترهای با رابط کاربری گرافیکی دیگر مانند Xerox Star که در سال ۱۹۸۱ هم ۱۶۰۰۰ دلار قیمت داشت و یا کامپیوتر لیزا اپل با قیمت ۹۹۹۵ دلار یک گزینه عالی محسوب می‌شد.

قیمت عالی مک و رابط کاربری گرافیکی آن به سرعت این کامپیوتر را در میان هنرمندان دیجیتال و انتشارات و نویسندگان محبوب کرد و هنوز که هنوز است مک به عنوان سیستم‌عامل محبوب آهنگسازها، فیلم‌سازها و دیگر هنرمندان دیجیتالی در سراسر دنیا شناخته می شود. درست است که سخت‌افزار و نرم‌افزار مک نسبت به نمونه‌های اولیه بسیار دگرگون شده است اما جایگاه آن در دنیا کماکان بدون تغییر باقی مانده است.

عرضه مکینتاش توسط اپل همچنین به معنای اعلام جنگ با کمپانی بزرگ IBM بود، کمپانی که استیو جابز طبق مصاحبه سال ۱۹۸۵ از آن متنفر بود. او در این باره گفته بود: "اگر آی‌بی‌ام پیروز شود به اعتقاد من ما حدود ۲۰ سال به یک دوران تاریک کامپیوتری وارد خواهیم شد." در ابتدا به نظر می‌رسید که مک واقعاً یک تهدید بزرگ برای IBM محسوب می‌شود و اپل کامپیوترها را به همان سرعتی که می‌ساخت، می‌فروخت. اما مشکلات داخلی باعث اخراج جابز از اپل و کاهش تدریجی کیفیت مک‌های بعدی اپل شد تا جایی که این کمپانی هیچ‌وقت موفق به حذف برچسب "سازگار با IBM" نشد، کاری که بعدها مایکروسافت و اینتل انجام دادند.


با وجود این‌که مک هیچ‌گاه مستقیماً IBM را شکست نداد اما تحولاتی که ایجاد کرد بسیاری پیشرفت‌ها را برای به زیر کشیدن پادشاه وقت کامپیوترها ممکن کرد. ایده‌هایی مانند آیکون‌ها، ماوس، نوارهای اسکرول و پنجره‌ها با وجود این‌که توسط اپل اختراع نشدند اما به علت استفاده درست در مک و محبوبیت آن فراگیر شده و بعدها توسط رقبایی مانند ویندوز به کار گرفته شدند. IBM موفق نشد تا با موج پیش‌رونده سیستم‌عامل‌های با رابط کاربری گرافیکی به جلو حرکت کند و با وجود این‌که در سال ۱۹۸۸ آپدیتی را برای OS/۲ خودش منتشر کرد به علت قیمت بالا و مشکلات سازگاری عملاً ورشکسته شد. به این ترتیب با این‌که اپل بذرهای سقوط IBM را پاشیده بود اما دستاوردهای آن را درو نکرد.


امروزه با این‌که مک یک سیستم‌عامل قدرتمند و محبوب و شناخته شده به حساب می‌آید اما کماکان پس از ویندوز مایکروسافت در رتبه دوم قرار گرفته است. شایعات در مورد پایان کار مک به دلیل حضور بیشتر iOS هم اشتباه از آب درآمد و با وجود این‌که سیستم‌عامل دسکتاپ اپل امروزه با نام OS X عرضه می‌شود لپ‌تاپ‌های این شرکت کماکان با نام مک‌بوک عرضه شده و احتمالاً کسی نام مکینتاش را از یاد نخواهد برد.