اعتیاد؛ بلایی خانمان‌سوز که تمام‌شدنی نیست!

وب‌سایت بیتوته: اعتیاد به موادمخدر یکى از مهم‌ترین مشکلات اجتماعی، اقتصادى و بهداشتى است که عوارض ناشى از آن تهدیدى جدى براى جامعه بشرى محسوب شده و موجب رکود اجتماعى در زمینه ‏هاى مختلف مى گردد.

هم‌چنین ویرانگری‏ هاى حاصل از آن زمینه‌ساز سقوط بسیارى از ارزش‌ها و هنجارهاى فرهنگى و اخلاقى شده و بدین ترتیب سلامت جامعه را به‌طور جدى به مخاطره مى‌اندازد.

تحلیل‌گران مسائل سیاسى و اجتماعى بر این باورند که در تهاجم و نفوذ فرهنگی، پدیده موادمخدر مهم‌ترین عامل به تباهى کشیدن و انحطاط اخلاقى جوامع به‌شمار می‏‌رود. متاسفانه گسترش دامنه مصرف موادمخدر در جامعه امروزى به حدى است که حتى قشر متفکر و تحصیل کرده را نیز به سمت خود کشانده است.

اعتیاد به‌عنوان یک آسیب اجتماعی، هیچ‌گاه به‌طور کامل ریشه‏‌کن نخواهد شد، اما با تدبیر، اندیشه و تلاشى مخلصانه حداقل می‏‌توان آن را به کنترل درآورد.

آثار سوء مواد مخدر

اثرات مواد مخدر بر مغز

مهم‌ترین محل تاثیر مواد مخدر بر مغز است. در مغز گیرنده‌هایی وجود دارد که این مواد بر آن‌ها اثر می‌کنند. این گیرنده‌ها به ٣ گروه تقسیم می‌شوند:

١. گروه اول سبب تنظیم و کاهش احساس درد، کاهش فعالیت مرکز تنفس، یبوست و اعتیاد می‌شود.

٢. گروه دوم سبب کاهش احساس درد و افزایش حجم ادرار می‌شود.

٣. گروه سوم سبب کاهش احساس درد می‌شود.

اثرات مواد مخدر بر رفتار

١. این مواد حالت خمودگی، ابر گرفتگی شعور ایجاد می‌کنند یعنی می‌توانند بیداری بیش از حد بشر را کاهش دهند. بنابراین آن‌هایی که کار فکری شدید، یک‌نواخت و خسته‌کننده می‌کنند با اولین آشنایی‌ها در معرض ابتلای به اعتیاد هستند، ابتدا ظاهرا آن‌ها را آرام می‌کند، اما پس از مدتی قدرت مبارزه، کار و ثمر بخشی را از آن‌ها می‌گیرد.

٢. قسمت اعظم درد‌های بشر روانزاد است، انواع کمر دردها، پشت درد، سردرد، دل درد‌های مزمن، درد‌های عضلانی و استخوانی، می‌تواند جنبه روانی داشته باشد. کسانی که با مراجعه به پزشکان مختلف و استفاده از روش‌های مرسوم فرهنگی، تسکینی برای درد خود نمی‌یابند، در مقابل مواد مخدر بسیار آسیب‌پذیر هستند.

٣. در مسیر اعتیاد، بتا آندورفین‌ها که مواد شبه مخدر درون زا هستند کاهش می‌یابد، زیرا با ورود مواد مخدر خارجی جای شبه مرفین‌های مفید و تولید شده در بدن شخص را می‌گیرد. بنابراین پس از ترک اعتیاد و در حین آن که مواد مخدر خارجی به بدن نمی‌رسد، مغز دیگر مواد شبه مرفین درون زا ترشح نمی‌کند، درد و حالت روحی ناخوش و اضطراب و بی قراری در شخص زیاد است که البته پس از مدتی که از ترک بگذرد مجدداً مغز مواد لازم را ترشح خواهد کرد.

٤. شخص معتاد نسبت به افراد سالم به عفونت‌ها حساس‌تر است و زودتر مبتلا می‌شود.

اثرات مواد مخدر بر بدن

١. مواد مخدر آن دسته از سلول‌های دفاعی بدن را که مسئول از بین بردن مهاجمان به بدن هستند، کاهش می‌دهند و نیز با کاهش فعالیت آن ها، می‌توانند سبب رشد سلول‌های سرطانی شوند.

٢. تمامی دارو‌های مخدر و روان‌گردان، مغز و نواحی مختلف بدن را تحت تاثیر خود قرار می‌دهند و تعادل شیمیایی بدن را برهم می‌زنند.

توصیه پیشگیرانه (دوستانه) به جوانان و نوجوانان:

١. خطرات و عوارض مصرف مواد اعتیاد‏آور را خوب بشناسید.

٢. به هر کس که به تو مواد تعارف کرد محکم و قاطع بگو «نه» اینکه ما بتوانیم به دوست خودمون «نه» بگیم خودش یک هنر است. افراد خوش فکر هر تعارفى که مخالف سلامتى خودشان است براحتى رد مى‌کنند.

٣. جوابهایى از قبل براى اصرار زیاد اطرافیانتان آماده کنید. پیشاپیش به این جمله ‏ها فکر کنید «خیلى کیف داره»، «شنگول میشی»، «سرحال میشی» و اگر کمى تردید کنید میگن: «بچه ننه‏ ای»، «ترسویی»، «اول تجربه کن بعد بگو بده»، «هنوز مرد نشدی»، «پس چرا فلانى کشید و معتاد نشد؟ و …

٤. موادمخدر را حتى یک بار هم امتحان نکنید.

٥. از رفت و آمد در مکان‏ هاى آلوده و دوستى با افراد مشکوک پرهیز کنید.

٦. مواد اعتیادآور سم کشنده است که اثراتش به تدریج ظاهر می‏شود.

٧. به صحبت‏هاى پدر و مادرتان که خیرخواه‏‌ترین دوستان شما هستند اطمینان کنید. ارتباطاتتان را با آن‌ها محکم کنید.

٨. با مطالعه، ورزش و تفریحات سالم براى اوقات فراغت خودتان برنامه ‏ریزى کنید.

٩. آن‌هایی که موادمخدر را به جوانان معرفى می‏کنند، چهره ‏اش فرقى با دیگران ندارد. پس دوستان و نزدیکان خودتان را خوب بشناسید.

١٠. بعضی‏ها فکر می‏ کنند با بقیه فرق دارند و هر وقت که اراده کنند مى توانند مصرف مواد رو کنار بگذارند، در حالى که این طرز تفکر منجر به اعتیاد می‏ شود.

بیشترین تأثیر مخرب اعتیاد بر ارکان خانواده وارد مى آید، همانطورى که مؤثرترین عامل پیشگیرى از اعتیاد نیز نهاد خانواده است.

توصیه پیشگیرانه به والدین:

• ١. درباره مواد اعتیادآور (علل و عوامل مؤثر در مصرف مواد، خطرات، عوارض و علائم آن) اطلاعات کافى کسب کنید.
• ٢. الگوى مناسبى براى فرزندان خود باشید و هرگز بر خلاف گفته خود عمل نکنید.
• ٣. فضایى ایجاد کنید که فرزندانتان در آن احساس آرامش کنند.
• ٤. به صحبت‏ هاى فرزندانتان خوب گوش کنید. با لبخند، تکان دادن سر و استفاده از جملات مثبت نظیر «چقدر جالب»، «من این را نمی‌‏دانستم» و … آن‌ها را به گفتن بیشتر تشویق کنید.
• ٥. شرایطى ایجاد کنید که شما را محرم اسرار خود بدانند.
• ٦. از فرزندانتان انتظار نداشته باشید آرزوهاى برآورد نشده شما را تحقق بخشند.
• ٧. با تقویت قدرت اعتمادبه‌نفس، تصمیم‏‌گیرى و از بین‌بردن افسردگى و کم‌رویى فرزندان، آن‌ها را در برابر شرایط آسیب‏‌زا مقاوم سازید.
• ٨. وقت بیشترى را با فرزندانتان صرف کنید. با آنان به رستوران، پارک، کوه، سینما و … بروید. به‌اتفاق آنان به موسیقى گوش دهید و از همه مهم‌تر به آنان ابراز عشق کنید و بگویید که دوستشان دارید.
• ٩. سعى کنید حتى آهنگ صدایتان ملایم و دوستانه باشد.
• ١٠. فرزندان خود را قبل از رسیدن به سنین بحرانى نسبت به مضرات و عواقب ویرانگر مصرف موادمخدر آگاه سازید.
• ١١. آنان را بیش از اندازه و به‌طور اغراق‏ آمیز نترسانید.
• ١٢. آنان رابه مطالعه، ورزش و تفریحات سالم ترغیب نمایید و زمینه این امور را برایشان فراهم کنید.
• ١٣. زمان مناسبى را به گفتگو اختصاص دهید. چرا که فرزند شما ارزش نصایحتان را با ارزش زمانى که به آن اختصاص داده‌ا‏ید می‌سنجد.
• ١٤. بین فرزندانتان تبعیض قائل نشوید.

اعتیاد بلایی خانمان‌سوز است که علاوه بر درمان نکردن دردهایتان، انسان را در منجلابی غیرقابل‌باور گرفتار می‌کند. اگر خود و خانواده‌تان را دوست دارید، این بلا را به زندگی خود راه ندهید. به امید روزی که دیگر شاهد انسان‌های گرفتار اعتیاد نباشیم.