سال سقوط، سال فرار، سال سیاه ۱۴۰۰ (۱)

برترین‌ها - سیاوش باقی: سالی که گذشت، هرچه نداشت و ایرانی‌ها هر کمبودی که احساس کردند، از نظر اخبار و حاشیه، هیچ کم از دیگر سال‌ها نبود. سالی که با انتخابات ریاست‌جمهوری همراه بود، مثل همه سال‌های اخیر چند ماه را با مذاکرات هسته‌ای گذراند و تقریبا هر روز با بحران و جنجال تازه‌ای همراه بود. حالا دیگر کرونا برایمان عادت شده، هر سه ماه باید برویم توی صف واکسن بزنیم و ماسک شده جزوی از چهره‌مان. البته غیر از آن‌ها که نمی‌توانند تحملش کنند و همچنان ماسک‌فری می‌چرخند (خب بزن برادر من، خواهر من، برای ما نمی‌زنی برای خودت بزن).

اگر بخواهیم درباره اتفاقات مهم این سال بنویسیم، درواقع باید کتابی در چند جلد منتشر کرد. سالی که از همان اولین روزهای عید با اخبار آمدن و نیامدن نامزدها به انتخابات داغ شد و تا روز آخر با اخبار ریز و درشتش ما را خواهد سوزاند؛ از مرگ گورخرهای صفادشت گرفته تا صحبت‌های مجری ورزشی تلویزیون در زمان المپیک درباره کیمیا علیزاده و ورزشکارانی که از ایران رفته‌اند؛ حرف‌هایی که جیغ همه را درآورد. از لباس زنان ورزشکار ایران در المپیک و لباس تیم ملی فوتبال زنان، کشف خانه وحشت و مردی که دختران را آزار می‌داد و به قتل می‌رساند، مرگ شهرام کاشانی، اعدام آرمان عبدالعالی، کشتی‌های نفتکش خانواده شمخانی، تا سخنان امام جمعه‌هایی که مردم را سفارش به نخوردن و قناعت می‌کردند و هر هفته می‌توانستند به فضای مجازی خوراک بدهند.

اخبار دیگری هم بود مثل نورپردازی پرچم‌های ایران و چین روی برج آزادی که آه از نهاد خیلی‌ها بلند کرد و خیلی‌ها با آن عشق کردند، مثل سقوط اتوبوس خبرنگاران و بعدتر نشستن نامتعارف عیسی کلانتری مقابل خانم‌ها و دوربین‌ها. از طرح حذف غربالگری جنین و قرارگاه‌های ازدیاد جمعیت تا تصاویر چمدان‌های همراه تیم ملی در بیروت، عکس یادگاری دانشجویان بی‌حجاب در مقابل سر در دانشگاه تهران، حادثه انفجار در نطنز، توقیف کشتی‌های کره‌ای در آب‌های ایران و عملیات روی نفتکش ایرانی دیگری که گفتند توسط آمریکایی‌ها ربوده شده، از شورای شهر خرمشهر و و آبادان که واکسن‌های کرونا را به جای پاکبان‌ها به خود زدند تا صدها خبر جالب یا دردناک دیگر. ما اینجا چند خبری را که به نظرمان مهم رسیده کوتاه مرور کرده‌ایم. شما هم اگر فکر می‌کنید اخباری هست که در ارزش یادآوری دارد، در زیر این مطلب برای ما و دیگر خوانندگان بنویسید.

مهاجرت به ترکیه؛ کل استانبول واس‌ماس

موجی که چند سالی است خیلی‌ها را درگیر خود کرده و چشم‌اندازی هم برای توقف آن دیده نمی‌شود. امسال هم مثل همیشه هموطنان‌مان رکوردها خرید خانه در ترکیه و تلاش برای گرفتن اقامت این کشور را زدند. اگر در نیمه‌های سال با بالا رفتن قیمت ارز و گران شدن لیر ترکیه این گمان وجود داشت که ترمزها کشیده شود، در ماه‌های سرد ۱۴۰۰ سیاست‌های مالی اردوغان لیر را دوباره به ۲هزار تومان و کمتر از آن برگرداند تا جذابیت استانبول و ازمیر و آنتالیا همچنان به ایرانی‌ها چشمک بزند. در کنار اینها حضور سلبریتی‌های ایرانی در کشور همسایه هم مزید بر علت بود. با کاهش قیمت لیر و رونق گرفتن کنسرت‌ها، سفرها هم دوباره گرم شد و میدان تکسیم و استقلال‌جاده‌سی همچنان در تسخیر ایران و ایرانی ماند. تازه عید در راه است و هموطنانم می‌خواهند استانبول را منفجر کنند.

حذف سرخابی‌ها از آسیا؛ ببین کاراتو!

اتفاقی که چند سال منتظرش بودیم بالاخره افتاد. سندسازی و پشت‌هم‌اندازی که برای گرفتن مجوز حرفه‌ای و حضور در لیگ قهرمانان هر سال جواب داده بود، این بار با سخت‌گیری AFC جواب نداد. کمیته استیناف صدور مجوز حرفه‌ای هم با دادن فرصت بی‌مورد، اظهارات نادرست و دادن امیدهای واهی باشگاه‌ها را گمراه‌تر کرد و مردم را عصبی‌تر. کمیته‌ای که بعد از حذف تلخ هم به جای پاسخگویی در قبال تقصیراتش طلبکار بود و در سیستم ورزشی کشور هم کسی نبود که بازخواستی کند. این بار شامورتی‌بازی و پشتک‌واروهای دو باشگاه بزرگ فایده‌ای برایشان نداشت و نتوانست روی ایرادات‌شان سرپوش بگذارد. همانطور که همه می‌دانستند این دو باشگاه انباشته از بدهی، درآمدهای غیرشفاف و هزینه‌های نامربوط‌ند و کمترین امکانات لازم به عنوان دو نهاد حرفه‌ای برای حضور در میان بهترین‌های آسیا را ندارند. امتیازاتی که مثلا فولاد و سپاهان دارند. عجیب این که بعد از حذف و شکست هم هیچ حرکتی مبتنی بر اصلاح رفتارهای گذشته دیده نمی‌شود. دو باشگاه همچنان به خریدهای گران و نامتناسب‌شان ادامه می‌دهند، همچنان دولتی با صاحب مشترکند و همچنان ساختار درستی ندارند. برایشان دعا کنیم تا شاید سال بعد فرجی شود.

فایل صوتی کذایی، همون که می‌دونید

فایلی که هفته‌های آخر سال از صحبت‌های دو فرمانده رده بالای سپاه منتشر شد، زلزله‌ای بود که در شرایط متفاوت می‌توانست تبعات غیرقابل پیش‌بینی داشته باشد. اعداد مطرح شده در این فایل و اسامی که نام برده می‌شدند، نشان می‌داد فسادهای مالی گسترده تا اعماق جان بزرگترین نهادهای کشور رسوخ کرده و معتبرترین چهره‌های سیاسی و نظامی درگیر آنند. موضوعی که به اعتقاد بخشی از جریان‌های سیاسی نیاز به بازنگری، رسیدگی و پاسخگویی داشت تا جلوی تکرار آن گرفته شود. مبالغی شگفت‌انگیز که طی عملیاتی غیرقابل باور به مجراهای دیگری رفته بود و به ساده‌ترین شیوه‌ها «حل و فصل» شده بود. معادلاتی که بنا برگفته‌های شنیده شده در فایل با انتقاد خود فرماندهان سپاه هم همراه بود. اما آنچه در پی آمد حاکی از این بود که از نظر مراجع مربوطه، همان احکامی که در گذشته صادر شده کفایت می‌کند و ترجیح می‌دهند دیگر ماجرا را باز نکنند. جالب این که حتی دو سردار حاضر در این فایل صوتی هم برای توضیح بیشتر خواسته نشدند و خودشان هم دیگر کلامی نگفتند.

بودجه بادکنکی ۱۴۰۰، هرچه بیشتر بهتر

در همان اوایل سال بود که نماینده مجلس و سخنگوی پایداری عنوان کرد قالیباف و نادران در بودجه ابلاغ شده دست برده‌اند. اتهامی که موجی از اعتراض راه انداخت و بسیاری بر آن شدند که بودجه ابلاغ شده نهایی را دوباره باید بررسی کرد. این بار هم حامیان رییس‌مجلس و کمیسیون بررسی کننده پا به میدان گذاشتند و تلاش کردند بگویند «طوری نشده است». اسناد اما حرف دیگری می‌زد. افزایش بودجه بسیاری از مراکز و نهادها و جایی مثل ساترا، بدون تصویب در صحن علنی مجلس، گویای تغییرات شگرف و افزایش غیرقابل چشم‌پوشی ارقام بود. اتفاقی که کمترین حاصلش می‌توانست افزایش پول در گردش و تورم باشد (چه بسا کاملا مرتبط با افزایش قیمت‌هایی که همچنان ادامه دارد و کسی را یارای ایستادگی در مقابل آن نیست). اما حرف مدافعان بودجه همان بود: کمیسیون از طرف کل مجلس اجاره داشته هر تغییری را که می‌خواهد بدهد و رای تایید کمیسیون، مانند تایید مجلس است! در عمل هم اتفاقی جز این نیفتاد. کسی نیازی به پاسخگویی بیشتر و تجدیدنظر ندید و کسانی هم که اسناد را منتشر کرده بودند با شکایت و پیگیری مجبور به عقب‌نشینی شدند.

قتل‌های بیش از حد ناموسی

اگر سال ۹۹ با قتل رومینای ۱۳ساله به دست پدر مزین شده بود، سال ۱۴۰۰ هم با خون مونا حیدری رنگین شد. مادر ۱۷ساله اهوازی که این بار به دست همسرش به قتل رسید و سرش در شهر گردانده شد. شنیع‌ترین اتفاق در قرن 21میلادی. نکته این بود که این بار هم واژه‌هایی چون «غیرت» و «ناموس» و «خیانت» به دنبال تطهیر جنایت بودند. کم نبودند کسانی که گمان می‌کردند شوهر عصبی برای بریدن سر همسر جوانش دلایل کافی و منطقی داشته. قانون هم اگر ماجرای نمایش خون‌آلود و شهری جسد مثله شده نبود، چندان با قاتل سخت نمی‌گرفت. نشان به آن نشان که پدر رومینای مظلوم امروز آزاد شده و سر زندگی‌اش برگشته است. قتل مونای جوان هم آخرین اتفاق دلخراش از این دست نخواهد بود و مردسالاری بدوی و بی‌رحمی که در فرهنگ و سنت ریشه دارد، همچنان خون خواهد طلبید. قانونگذاران اما ظاهرا موضوع را چندان مهم نمی‌بینند و بیشتر به دنبال صیانت از فضای مجازی، ممانعت از واردات خودرو و افزایش جمعیت‌اند.

ادامه دارد...