کسب‌ و‌ کار عاقلانه به سبک بارسلونا

مجله درگی: تیم فوتبال بارسلونا در داخل و خارج از زمین، بسیار موفق عمل کرده است. کسب‌وکارهای مدرن می‌توانند حداقل ۵ درس مهم از این تیم کاتالانی بیاموزند.

بارسلونا با ۲۲ عنوان قهرمانی در لالیگا، ۲۶ قهرمانی در کوپا دل‌ری، ۱۰ قهرمانی در سوپرجام اسپانیا و ۲ قهرمانی در کوپا دی لالیگا، بعد از رئال مادرید پرافتخارترین تیم اسپانیا است. در سال ۲۰۰۹، بارسلونا به عنوان اولین باشگاه اسپانیایی موفق شد سه‌گانه لا لیگا، کوپا دل ری و لیگ قهرمانان اروپا را به دست آورد. هم‌چنین بارسلونا تنها تیمی است که توانسته شش‌گانه‌ی جامها را فتح کند. بارسلونا را می‌توان یکی از موفق‌ترین تیمهای حاضر در اروپا دانست.


بارسا در خارج از زمین هم مانند ماشینی که خوب روغن خورده باشد، فعالیت دارد. به گزارش موسسه دلوئیت، این باشگاه پس از رئال‌مادرید در رتبه دوم پردرآمدترین باشگاه‌ها در سال ۲۰۱۱ بوده است. چگونه بارسلونا به این همه موفقیت دست یافته است؟ در اینجا ۵ درس کسب‌و‌کاری را از این تیم آورده‌ام:

۱. مدل کسب‌و‌کار عاقلانه

این باشگاه کاملاً موفق، خلاق، مسئول و پاسخگو است.

بازاریابی و فروش در این باشگاه با یکدیگر هم‌تراز هستند و باشگاه درآمد خودش را در طی دو سال گذشته دو برابر کرده است. یکی از دلایل کلیدی این امر قرارداد حمایت مالی ۵ ساله پیراهن این تیم است که با یک شرکت قطری به ارزش سالانه ۳۰ میلیون یورو تا سال ۲۰۱۶ بسته شده است. بارسا همچنین ادعا می‌کند نایک، آئودی، و شرکت هواپیمایی ترکیه حامیان مالی این باشگاه هستند.

دوماً، بارسا از دیگران یاد می گیرد. این باشگاه وارد روابط خلاق و استراتژیک با سایر لیگ‌ها شده است. بارسا در ماه می سال ۲۰۰۸ قرارداد تجاری ۵ ساله‌ای را با لیگ برتر فوتبال امریکا (MLS) امضا نمود. بارسلونا اولین باشگاه اروپایی بود که با MLS ، نام تجاری بازاریابی فوتبال امریکا آغاز به همکاری کرد. طبق این قرارداد بارسلونا متعهد به برگزاری ۶ بازی در امریکا و کمک به آنها در گسترش نام برند و افزایش تعداد طرفداران در بازارِ به سرعت در حال توسعه ایالات متحده بود.

باشگاه مراقب دارایی‌های اصلی خود، یعنی ستاره‌های تیم نیز است. باشگاه رفتار مسئولانه‌ای در قبال بازیکنان در پیش گرفته است و نرخ بازار را با توجه به موفقیت فوق‌العاده بازیکنان بر روی زمین به آنها پرداخت می‌کند. بارسلونا در ورزش جهانی بیشترین دستمزد را به بازیکنان خود می‌پردازد. طبق مطالعه‌ای تحت عنوان "دستمزد ورزشی جهانی در سال ۲۰۱۱"، اولین بازیکنان تیم بارسلونا دستمزد متوسطی معادل ۱۱۰ هزار یورو در هر هفته داشتند.

سوما، بارسلونا باشگاه پاسخگویی است. برخلاف سایر تیم‌های رقیب که به سهامداران و یا غول‌های ثروتمند پاسخگو هستند، بارسلونا باشگاهی دموکراتیک و پاسخگو به اعضای خود، شرکت SOCIS که تعداد آنها برابر با ۱۷۰ هزار نفر است، می‌باشد. مدیریت باشگاه بارسلونا باید در مجمع عمومی سالانه به مجمعی متشکل از ۲۵۰۰ تن از SOCIS که به صورت رندوم انتخاب شده‌اند، و همچنین ۶۰۰ عضو ارشد پاسخگو باشد.

۲. رهبران ارزشمند

باشگاه بارسلونا در سراسر ساختارش رهبرانی الهام‌بخش و ارزشمند را در اختیار دارد. اعضای باشگاه، ساندرا راسل را در ماه ژوئن سال ۲۰۱۰ به‌عنوان رئیس باشگاه منصوب کردند. و او هم فورا توانست از عهده بدهی باشگاه بربیاید. ساندرا راسل را دلال قرارداد حمایت مالی پیراهن‌ قطر می‌دانند. راسل در مسائل حوزه مدیریت و رهبری، مربی جذاب و جوانی چون پپ گواردیولا- که بازیکن سابق مدرسه فوتبال این باشگاه معروف بوده است، را به خدمت گرفت. توانایی گواردیولا در پرورش و الهام بخشیدن به بازیکنان که به خودشان ایمان داشته باشند، تمرکز او بر برتری فنی، و همچنین نظم و اخلاق کاری باعث شد وی جایگاه بالایی را در تاریخ فوتبال بارسلونا بدست آورد.

۳. تیم ستاره‌ها

بارسلونا تیمی متشکل از همه ستاره‌ها است. شما لزوما نمی‌توانید با تکان دادن دسته چک در فوتبال به موفقیت برسید. بارسلونا از این موضوع آگاه بود و ترجیح داد بازیکنان با استعداد را در خانه خود پرورش دهد و از درون خانه خود ارتقا پیدا کند. این شیوه کاملا برعکس شیوه رقیبان بود، رئال مادرید، رقیب معروف بارسلونا فوتبالیست‌های خوب و شناخته شده در سراسر جهان را می‌خرد. ولی بارسلونا تنها یک ستاره (پریما دونا) ندارد، بازیکنان در زمین بازی مانند یک تیم واحد کار می‌کنند.


سبک مدیرت بارسا مشابه سبک دو نظریه ‌پرداز برجسته است. اولا، بوریس گرویسبرگ (Boris Groysberg )، استادیار واحد رفتار سازمانی در مدرسه کسب‌وکار هاروارد، به شدت طرفدار رشد و پرورش ستاره‌ها درون سازمان و مخالف خرید آنها است. او مطالعه جالبی را بر روی بیش از یک هزار تحلیلگر برتر در وال‌استریت که سازمان‌ها را تغییر داده بودند، انجام داد. وی در کتابش تحت عنوان " تعقیب ستاره‌ها: افسانه استعدادهای درخشان و عملکرد سودآور" نوشت که عملکرد تحلیلگران تاثیرگذار وال استریت، دچار زوال فوری و پایداری می‌شوند. نتایج این مطالعه ثابت کرد که موفقیت تحلیلگران برتر به همان اندازه که به کار گروهی و همکاری با هم ارتباط داشت، به استعداهایشان هم وابسته بود. معلوم شد اکثر ستاره‌هایی که سازمان‌ها را سوئیچ می‌کردند، مانند شهاب‌هایی بودند که خیلی زود درخشش خود را از دست می‌دادند.

دوما، جیم کالینز (Jim Collins )، نویسنده کتاب "حرکت از سطح خوب به سطح عظیم" ادعا می‌کند که عظمت عمدتا تابع شرایط نیست، بلکه تا حد زیادی یک انتخاب آگاهانه و منضبط است." به عبارت دیگر، یک سازمان برای رسیدن به موفقیت پایدار باید مجموعه منحصر به فردی از ارزش‌ها را آگاهانه انتخاب کند. بارسا همین کار را کرد.

۴. قدرت نفوذ و افزایش ارزش برند

بارسلونا که در سال ۱۸۹۹ تاسیس شده است، پیشینه غنی دارد. برای درک بهتر این موضوع، کافی است به این فکر کنید که موزه این باشگاه دومین موزه پربازدید در اسپانیا است. شعار باشگاه "فراتر از یک باشگاه" است. بارسلونا فراتر از اینکه تنها یک باشگاه فوتبال باشد، نماد اصلی مردم کاتالان محسوب می‌شود. این تیم بر علیه نظام دیکتاتوری در طول جنگ داخلی اسپانیا در دهه ۱۹۳۰ هم به صورت فیزیکی و هم به صورت سیاسی جنگید. بارسلونا ۱۰۰ درصد متعلق به هوادارنش است و از آثار ملی و افتخاراتش به شدت مراقبت می‌کند. این باشگاه همچنین به دلیل سبک بازی که منعکس‌کننده شور و هیجان طرفدارانش می‌باشد، مشهور شده است. در واقع بارسلونا نماد جامعه است.

بارسلونا کاری کرد که برندش میان مردم نفوذ پیدا کند و در حال حاضر هم دائما به دنبال راهی برای افزایش ارزش آن و توسعه اصل و نصب محلی برند به مخاطبان جهانی است. (از جمله همکاری با MLS). بعنوان مثال، بارسا چهار هزار طرفدار در ژاپن دارد و تخمین زده می‌شود که حدود سیصد میلیون نفر طرفدار در سراسر جهان داشته باشد. باشگاه در عین حال که به اعضا و طرفداران خود پاسخگو است، باید به سهامداران نیز(اعضای باشگاه) نشان دهد که چگونه ارزش برند خود را افزایش می‌دهد. همچنین ارزش برند بارسلونا با پیروی از تعهدات اجتماعی و سازمانی افزایش یافته است. به گزارش وبسایت رسمی باشگاه، بارسلونا ۰.۷ درصد از درآمد عادی خود را به منظور راه‌اندازی برنامه‌های همکاری‌های بین‌المللی برای توسعه بیشتر، به بنیاد اف سی بارسلونا کمک می‌کند و از اهداف توسعه هزاره سازمان ملل حمایت کرده در برنامه‌های انسان‌دوستانه یونیسف نیز حضوری فعال دارد.

۵. استعدادهای پرورش‌یافته در خانه و برنامه‌ریزی جانشینی

بارسا به پرورش استعدادهای خانگی خود اعتقاد دارد و این امر منجر به برنامه‌ریزی جانشینی موثری برای باشگاه می‌شود. ۸ تن از بازیکنان برجسته بارسا از لاماسیا، مؤسسه‌ی استعدادیابی و پرورش بازیکنان مستعد باشگاه فوتبال بارسلونا فارغ‌التحصیل شده‌اند. موسسه لاماسیا در سال ۱۹۷۹ تاسیس شده است و بازیکنان درخشانی چون لیونل مسی، بهترین بازیکن جهان، اینیستا، ژاوی، پیکه، پویول، و پپ گواردیولا را پرورش داده است. لاماسیا، در میان مدارس فوتبال مدرسه‌ای منحصر به فرد است چرا که به مهارت‌های زندگی هم به اندازه مهارت‌های فوتبالی اهمیت می‌دهد. بعنوان مثال به جوانان آموزش می‌دهد که برای آموزش دیدن در بارسلونا باید خانواده‌های خود را ترک کنند. شاگردان مدرسه بارسلونا اهمیت روحیه تیمی، از خودگذشتگی، و استقامت را آموزش می‌بینند، و این ویژگیها به وضوح در تیم مشاهده می‌شود.

البته آینده کاملا هم روشن نیست. بارسا اشتباهاتی را هم مرتکب شده و هنوز هم سایه یک بدهی بزرگ بر روی آن سنگینی می‌کند. باشگاه به منظور کاهش بار بدهی‌های عظیم خود، مجبور به تعطیلی آکادمی فوتبال خود در آرژانتین شد. این مدرسه که در سال ۲۰۰۷ در حومه‌ی بوینوس آیرس با هدف گسترش استخدام بازیکنان افتتاح شده بود، ۵ میلیون یورو هزینه برای باشگاه در بر داشت. انتقادهایی نظیر اینکه بارسلونا روح خود را برای دستیابی به درآمدهای تجاری فروخته است، نیز به باشگاه می‌شود. بسیاری با کسب درآمد بارسا از طریق استفاده از لوگوهای مختلف بر روی پیراهن این تیم مخالف بودند. با این حال، این باشگاه در حال حاضر موفق است و یکی از دلایل موفقیتش هم استفاده از روشهای مدرن کسب‌وکاری است.