تعطیلی‌های پیاپی و کرکره‌های پایین؛ دی‌ماه دو روز بود؟

برترین‌ها: در روزهایی که تعطیلی‌های پیاپی، قطعی‌های مکرر اینترنت و فضای خبری ملتهب، ریتم زندگی روزمره را بر هم زده، کشور در وضعیتی غبارآلود و نامطمئن به‌سر می‌برد. تهدیدهای روزانه خارجی و انباشت اخبار نگران‌کننده، افق روشنی پیش روی افکار عمومی باقی نگذاشته. صورت افراد بهت‌زده است و شاید در میان طیف وسیعی از انتظار و اضطراب غرق شده‌اند.اتمسفر شهر سراسر از ابهام شده؛ درست مثل فیلم‌های نوآر.   روزنامه‌های شرق و جهان‌ صنعت در شماره امروز خود، هر یک از زاویه‌ای متفاوت، به همین وضعیت پرداخته‌اند؛ شرایطی که نه فقط سیاست، که اقتصاد، فرهنگ و زیست روزمره مردم را تحت‌تأثیر قرار داده است.

کرکره‌های پایین

نیلوفر حامدی در شرق به اثرات تعطیلی‌های پی‌در‌پی کشور هر روز به یک بهانه پرداخته:  هر روز به‌ دلیلی کرکره‌ها پایین کشیده می‌شود؛ یک‌ بار آلودگی، یک بار سرما و ناترازی انرژی و بار دیگر اعتراضات خیابانی. هر کدام به‌نحوی باعث تعطیلی کشور می‌شوند.  تعطیلی‌ها، زندگی بسیاری را تحت تأثیر قرار داده است.

یک وکیل دادگستری با اشاره به تعطیلی‌های مکرر اخیر و تأثیر آن بر دفاتر اسناد رسمی می‌گوید: «این میزان تعطیلی دیگر قابل تحمل نیست. یک عالم پرونده روی دست من مانده است؛ از پرونده طلاق گرفته تا پرونده‌های مربوط به انحصار وراثت. به هیچ‌کدام از آنها نمی‌توانیم برسیم چون این تعطیلی‌های پیاپی باعث شده است یک کار ساده چند هفته طول بکشد. حالا بماند که وقتی تعطیل نیست هم سیستم‌های خودشان درست کار نمی‌کند».

این موضوع بارها در دفاتر بیمه تکرار شده است. «مجید» که درگیر پرداخت یک جریمه بیمه برای محل کارش بود، می‌گوید: «برای پرداخت جریمه، محدودیت زمانی مشخص کرده بودند. اما آن‌قدر تعطیلی‌ها زیاد شد که موعد پرداخت جریمه را رد کردیم و نتوانستم جریمه را پرداخت کنم. حالا هم برایم جریمه مازاد صادر شده است. به دفاتر بیمه که مراجعه می‌کنم می‌پذیرند قصور پرداخت جریمه از طرف من نبوده است، اما از طرف دیگر، نامه‌نگاری برای آن هم آن‌قدر طول می‌کشد که نمی‌دانم چه کنم».

یکی از جدی‌ترین معضلات این تعطیلی‌ها را خانواده‌هایی تجربه می‌کنند که والدین شاغل‌اند و دانش‌آموز دارند. در حالی که تعطیلات رسمی وضعیت مدارس را معلق می‌کند، مادران و پدران این دانش‌آموزان در شرایط مشابه نیستند و وضعیت اشتغال آنها جاری است.

«نسرین» دقیقا در چنین شرایطی زندگی می‌کند. او مدیر منابع انسانی یک شرکت خصوصی است که محل کارش تحت تأثیر این تعطیلات قرار نمی‌گیرد، اما دو فرزند دارد که با هر تعطیلی‌ باید در خانه بمانند: «من و همسرم شاغلیم. محل کارمان دولتی نیست که با این تعطیلات درش بسته شود. ما اغلب باید تحت هر شرایطی سر کار برویم، اما مدرسه بچه‌هایمان تعطیل می‌شود. سال‌های گذشته که این وضعیت وجود داشت، از اعضای خانواده کمک می‌گرفتیم، یا بچه‌ها را به آنها می‌سپردیم یا آنها به خانه ما می‌‌آمدند. گاهی هم دورکاری و مرخصی می‌گرفتیم. به هر حال، هر طور که ممکن بود شرایط را مدیریت می‌کردیم. اما در دو سال اخیر این وضعیت از حالت عادی به‌طور کامل خارج شده است».

افزایش تعطیلی‌ها کار را به جایی کشاند که نسرین سراغ مدارسی رفت که تحت هر شرایطی باز هستند: «از سال گذشته که بارها مدرسه را به‌خاطر وضعیت آلودگی هوا و سرما تعطیل کردند، محبور شدیم سراغ گزینه دیگری برویم. در نتیجه مدارسی را پیدا کردیم که ابتدای سال تضمین کردند تحت هر شرایطی باز هستند. البته هزینه آنها بسیار زیاد است». «شهرزاد» هم که شرایط مشابهی دارد، از مدرسه دخترش می‌گوید: «شرایط شغلی من و همسرم به شکلی نیست که بتوانیم در خانه بمانیم، به همین دلیلی مدرسه‌ای انتخاب کردیم که در این روزها تعطیل نباشد و در مقابل هزینه زیادی کردیم. این مدرسه علاوه بر 290 میلیون تومان هزینه ثبت‌نام، قرار شده که برای هر روزی که مدارس تعطیل می‌شوند و آنها تعطیل نمی‌کنند، 500 هزار تومان اضافه بگیرند».

روزهای غبارآلود

محمدصادق جنان صفت نیز در جهان صنعت از زاویه‌ای متفاوت وضعیت این روزها را بررسی کرده:  اینترنت در کشور هنوز جان ندارد و باوجود وعده‌های دولتی‌ها قطعی ادامه دارد. به این ترتیب میلیون‌ها نفر که از راه وصل شدن به اینترنت و فروش کالا و خدمات روزی خود را به‌دست می‌آوردند در بدترین روزها به‌سر می‌برند. برخی خبرهای منتشر شده از سوی سایت‌های خبرگزاری رسمی نشان می‌دهد حتی خرید کالاهایی مثل تخم‌مرغ  با کاهش ۴۰‌درصدی از سوی خریداران روبه‌رو شده است. بعضی خبرها نشان می‌دهد درآمد شهربازی‌ها در کشور به صفر رسیده است. دیگر از صف‌های خرید در کنار رستوران‌های مشهور ویژه طبقه متوسط خبری نیست. کارفرمایان همچنان نگران تامین نیازهای مالی خود و همچنین نبود تقاضای موثر هستند. صدها هزار فروشنده کیف‌وکفش و پوشاک نیز در شرایط بی‌مشتری ماندن باقی مانده‌اند. به این ترتیب می‌توان انتظار داشت اگر فضای سیاسی کشور اینگونه که هست بماند چرخ اقتصاد کند و کند‌تر شود.

از سوی دیگر نگاهی به فضای سنجاق‌شده به سیاست خارجی نشان می‌دهد رهبران نیروهای نظامی هر روز و هر ساعت در گفت‌و‌گوهای خود با رسانه‌های حکومتی از آماده بودن برای هر رخداد احتمالی می‌گویند و به راهبرد گیج‌کننده آمریکا در برابر جمهوری اسلامی واکنش نشان می‌دهند. برخی از این رهبران نظامی می‌گویند نبرد با آمریکا را در دستورکار دارند و از جنگ هراس ندارند. واقعیت این است که در چنین شرایط غبار‌آلودی که نمی‌توان چندقدمی رو به جلو را دید تصمیم‌گیری برای شهروندان بسیار دشوار است. شوربختانه سخنان رییس‌جمهور پزشکیان و دیگر مقام‌های دولتی نیز در ذهن و دل ایرانیان نهادینه نمی‌شود و مردم تردید دارند تا روزگار چنین است کاری از دست پزشکیان برآید. رییس‌جمهور نیز جز بیان دردها و نیز سخنان اندرزگونه و سرشار از امیدوارسازی چیزی در اختیار ندارد که به مردم بدهد.

شهروندان ایرانی هنوز با بهت و شگفتی به رخدادهای دی‌ماه نگاه می‌کنند و در  فضای غبارآلود چشم‌هایشان برای این همه چیز در کوتاه‌مدت ناتوان شده و هیچ‌کس نمی‌داند چه باید کند‌. در این وضعیت غبارآلود که چشم‌چشم را نمی‌بیند نباید انتظار رفتار بر پایه شناخت و آگاهی داشت. باید به داد میلیون‌ها میلیون کارگر مزد‌بگیر، کارمندان، دهقانان خرده‌پا و نیز پیشه‌وران رسید که از یک‌سو زیر فشار روزافزون هزینه زندگی حداقلی‌ گیر افتاده و از سوی دیگر غبار‌آلود بودن فضای بیرونی آنها را کلافه کرده است. نمی‌توان در چنین فضایی چیزی دید.