آموزش كلاژ ديواري يا تكه‌ چسباني

يكي از تكنيك‌هاي بيان هنرهاي تجسمي و خلق و توليد آثار هنري، كلاژ ( collage ) است. كلاژ يا تكه‌چسباني روشي است كه در آن هنرمند براي بيان مفهومي خاص، از مصالح‌ و مواد مختلف بر روي سطح دو بعدي استفاده مي‌كند.اين مصالح مي‌توانند طيف وسيعي از مواد را شامل شوند. استفاده از اين تكنيك در اوايل قرن بيستم مورد توجه و اقبال هنرمندان از جمله نقاشان، طراحان گرافيست، معماران، شهر سازان و ... قرار گرفت. اين هنر با توجه به نوع موضوع و بستري كه در آن كار مي‌شود متفاوت است، اما به طور كلي در تمام رشته‌هايي كه با طراحي و آفرينش هنري سر و كار دارند، يك بن مايه دارد. استفاده از تكه‌هاي روزنامه، پارچه، بريده عكس‌هاي جرايد، ‌طناب، ‌سنگ و مواد طبيعي و مصنوعي از جمله پديد‌ آورنده‌هاي يك كلاژ هستند. در مورد حرفه طراحي داخلي كه خود در مقوله طراحي و خلق فضا تعريف مي‌شود، كلاژ شكل متفاوت‌تري به‌خود مي‌گيرد. كلاژ در طراحي فضا مي‌تواند نقش موثري داشته باشد. اما آنچه كه مهم است نوع اجراي كلاژ، اندازه، نحوه قرار‌گيري و مواد تشكيل دهنده آن است. از آنجايي كه مواد به‌كار رفته در كلاژ، موادي است كه بر روي سطحي چسبانده مي‌شوند، بنابراين كلاژ درطراحي داخلي بايستي از موادي تشكيل شود كه از فاصله چند متري كاملا قابل ديد و ادراك باشد و با اختصاص دادن مساحت مشخصي از فضا به عنوان نقطه تاكيد در دكوراسيون به حساب آيد. بهتر است از نورپردازي نقطه‌اي و تاكيدي روي كلاژ استفاده شود تا متريال به‌كار رفته در سطح به‌خوبي نمايان شود. كلاژ بايد بازتاب سبك به‌كار رفته در ديگر قسمت‌هاي فضا باشد و لطمه‌اي به هارموني چيدمان و هماهنگي رنگ‌ها در فضاي داخلي نزند.

يكي از مهم‌ترين پس زمينه‌ها براي ايجاد كلاژي موفق در يك فضاي داخلي مثل هال يا پذيرايي، ديوار است. ديوار مانند بومي استوار مي‌تواند كلاژ را به بهترين شكل در معرض نمايش بگذارد.

بعد از ديوارهاي اصلي ستون‌ها نيز مي‌توانند جاي مناسبي براي اجراي كلاژ ديواري به‌حساب آيند. زماني‌كه بر روي ستون‌ها از كلاژ استفاده مي‌شود، نقطه ابتدا و محدوده كلاژ بايستي به‌ دقت مشخص شوند. بر روي يك ستون با سطح صاف، نقطه آغاز و پايان مي‌تواند از پائين ستون تا نيمه يا بالاي ستون ادامه يابد كه در اين صورت حركت عمودي يا مارپيچ خواهد بود. بديهي است كه نوع كلاژ و مصالح به‌كار رفته بر روي ستون‌ها ظريف‌تر و با ابعاد كوچك‌تر كار مي‌شوند.

به‌ غير از ستون‌ها، فضاي بالاي شومينه‌ها نيز محل مناسبي براي اجراي كلاژ ديواري است. فضاي بالاي شومينه گاه به‌صورت ديواري ساده با كتيبه ساده يا بدون آن و گاه به‌صورت دو ديوار عمود بر هم (بسته به نوع قرارگيري شومينه اگر در كنج باشد) نشان داده مي‌شود. به‌ دليل اينكه شومينه‌ها مي‌توانند به عنوان نقطه عطف در فضا محسوب شوند، ديوار‌هاي بالاي شومينه مي‌توانند به راحتي در خدمت دكوراسيون شومينه قرار ‌گيرند و آن قسمت از فضا را به نقطه عطفي مطلوب تبديل كنند.

ديوار سرويس‌هاي بهداشتي در صورتي كه درارتباط مستقيم با آب يا بخار آب قرار نگيرند از جمله گزينه‌هاي بعدي براي اجراي كلاژ هستند. به عنوان مثال در قسمت روشويي ميهمان مي‌توانيد به‌ جاي كاشي‌كاري از تكنيك‌هاي متعدد زيبا شناسانه ‌طراحي مانند تكنيك كلاژ بهره بگيريد. مورد بعدي ديوار اتاق‌هاي خواب است؛ مي‌توانيد سطح كوچكي از ديوارهاي اين فضا را با توجه به سن كاربران و رنگ‌ و سبك طراحي به وسيله كلاژ طراحي كنيد.

مصالح و موادي كه در كلاژ ديواري استفاده مي‌شوند قطعا به ظرافت و اندازه كلاژهايي كه بر روي بوم يا كاغذ كار مي‌شوند، نيست. در كلاژهاي ديواري از مواد متعددي مانند سنگ، خرده سنگ،‌ شيشه‌هاي رنگي، سراميك و خرده سراميك، تكه‌هاي روزنامه و عكس، طناب، ‌شن و گاهي قطعات صنعتي همچون چرخ دنده، تسمه يا المان‌هاي سنتي همچون سنگ‌هاي معدني، ‌تكه‌هاي ترمه، ‌سكه‌هاي قديمي،‌ خرمهره‌ها، ‌قسمتي از خورجين يا بافته‌هاي دستي و ... استفاده می شود. مي‌توانيد هر يك از اين مواد را بسته به سبك فضا انتخاب كنيد.

زماني‌كه از مواد سنگين‌تر بر روي ديوار استفاده مي‌شود، واضح است كه براي اتصال اين مواد بر روي ديوار بايد از ساختار منسجم و محكم‌تري استفاده كرد. موادي كه به‌صورت چسب براي اتصال تكه‌هاي كلاژ به ديوار استفاده مي‌شوند، خود نيز مي‌توانند بخشي از كلاژ را تشكيل دهند و به‌عنوان پر كننده، نقش حد فاصل بين قطعات كلاژ را ايفا كنند. از جمله اين مواد مي‌توان به سيمان، كاهگل يا موادي با تركيبات سيمان و پودر سنگ يا چسب بتن اشاره كرد. در اجرا و طراحي كلاژ ديواری بايستي به چند نكته توجه كنيد:

نكته اول و با اهميت كه بايد به آن توجه كنيد، هماهنگي تكه‌هاي كلاژ با كل مجموعه است. قبل از اجراي كلاژ بر روي ديوار، حتما مساحت قسمت مورد نظر بر روي ديوار را علامت بزنيد و اندازه بگيريد، سپس طرح مورد نظر را با همان ابعاد بر روي كاغذ بكشيد تا قبل از اجرا بتوانيد ناهماهنگي در چيدمان تكه‌هاي كلاژ را روي كاغذ اصلاح كنيد. در چيدمان طرح كلاژ، به هماهنگي آن با كل مجموعه و نوع كاربري و سبك فضا توجه كنيد. به عنوان مثال در اتاقي با سبك مدرن كه عناصر به‌ شكل ساده و با استفاده از مواد ساده و كارآمد (مثل چرم بر روي مبل‌ها) انتخاب مي‌شوند، كلاژ بايستي حس و حال همان فضا را با نوع مواد و مصالح انتخابي منتقل كند و تركيب كلي‌ و ساده‌تري داشته باشد.

در ضمن قطعات و تكه‌هاي كلاژ بايستي به نحوي كنار هم قرار گيرند كه يك كل منسجم و هماهنگ را پديد آورند، به‌ صورتي كه هر يك از مصالح به تنهايي به چشم نيايد. اين كار با كمي تمرين، تجربه و دانستن مباني سواد بصري امكان‌پذير است؛ در غير اين صورت، مصالح مختلف مانند وصله‌هايي كه در كنار هم چسب خورده‌اند نمايش داده مي‌شوند. يكي از راه‌هاي اجتناب از اين حالت اين است كه طرح مجموعه كلاژ به‌صورت دستي (با خط و رنگ) بر روی دیوار كشيده شود. سعی هنگام روی هم قرار دادن قطعات مختلف، ارتباط مناسبی بین آنها برقرار کنید؛ چيزي كه كلاژ را به‌ صورت يك اثر هنري ارزشمند نشان مي‌دهد درك همين هماهنگي در كل و جزء مجموعه است كه به‌صورت يكپارچه نمايش داده شود.

نكته ديگري كه در اجرای کلاژ اهمیت دارد، نور‌پردازي نقطه‌اي از بالا بر روي كلاژ است. نور‌پردازي تا حد چشم‌گيري كل مجموعه كلاژ را به‌صورت يكپارچه درآورده و شخصيتي يك‌دست و با‌شكوه به آن مي‌بخشد.

از ديگر موارد مورد توجه در كلاژ ديواري، پركنندگي آن در فضاست. كلاژهاي ديواري نقش پر كنندگي دارند و به‌ دليل بافتي كه بر روي ديوار پديد مي‌آورند، ممكن است باعث شلوغي محيط شوند. براي جلوگيري از اين تاثيرات، بهتر است در كنار ديوارهايي كه كلاژ بر روي آن كار شده از اشياء تزئيني شلوغ يا اجسام بزرگ و تيره استفاده نكنيد. همچنين براي ايجاد هماهنگي در تمام قسمت‌هاي كلاژ، از يك رنگ يا سايه روشن‌هاي يك رنگ بهره گیرید.

از ديگر مواردي كه در اجرا و طراحي كلاژ بايستي به آن توجه داشت، نوع موضوع كلاژ است كه توسط طراح يا كارفرما انتخاب مي‌شود. اما نكته حائز اهميت، عمق و بعد موضوع و نور و سايه‌اي است كه در موضوع اوليه و اصلي كلاژ به‌ وسيله تكه چسباني توسط مواد مختلف به وجود مي‌آيد. در قسمت‌هاي روشن و پر نور، از مواد به رنگ روشن و در قسمت‌هاي تيره از مواد تيره رنگ استفاده كنيد تا كلاژي مطلوب مانند اثري ارزشمند بر روي ديوار به جا ماند.

اختصاصی مجله اینترنتی برترین ها Bartarinha.ir