سبك معماری گوتيك در قديمی‌ترين كتابخانه‌ اروپا

مجله منزل - مينا نويدي: اصلا مهم نيست كه چقدر طرفدار كتاب خواندن در زندگي‌تان هستيد. فقط كافي است از كتابخانه‌ای با شكل و شمايلي شبيه «بادلين» سر دربياوريد تا ناخودآگاه دل‌تان براي كتاب‌ خواندن ضعف برود. وقتي توماس بادلي در سال ۱۵۹۸ تصميم گرفت مرمت ساختمان قديمي كتابخانه دانشگاه آکسفورد را شروع كند، هيچ نمي‌دانست كه تا قرن‌ها بعد اسمش روي كتابخانه آکسفورد خواهد ماند و علاوه بر دانشجويان گردشگراني هم از سراسر دنيا به آكسفورد مي‌آيند تا سري به اين مجموعه قديمي بزنند؛ مجموعه‌ای با دالان‌هاي بزرگ و قفسه‌هاي عريض و طويل كه كتاب‌ها را تا جايي در نزدیكي سقف رسانده است.


مرمت‌هاي بادلي و جمع‌آوري كتاب براي كتابخانه تا سال ۱۶۰۲ ادامه داشت و در اين سال در كتابخانه با مجموعه‌ای حدود دو هزار جلد كتاب به صورت رسمي روی دانشجويان باز شد. اما در سال ۱۹۱۰ كتابخانه با كمبود جا مواجه و قرار شد چندين ساختمان به ساختمان اصلي اضافه شود. در سال ۱۹۳۹ هم ساخت ساختمان جديد كتابخانه تمام شد و مجموعه اصلي و خدمات فني كتابخانه به اين ساختمان منتقل شد. حالا بادلين كتابخانه‌ای است با چندين ساختمان قديمي و جديد كه فكر قدم زدن لابه‌لاي اين قفسه‌ها و كتاب خواندن در اتاق مطالعه دل هر كسي را مي‌برد.

كتابخانه بادلين كتابخانه اصلي دانشگاه آكسفورد انگلستان و يكي از قديمي‌ترين كتابخانه‌هاي جهان است. سبك معماري اين كتابخانه گوتيك انگليسي است؛ سبكي مذهبي كه از قرن دوازدهم تا پانزدهم در اروپا طرفداران زيادي داشته است. گوتيك سبكی هنري‌ است كه هميشه در خدمت كليسا بوده است. با تماشاي دالان‌هاي كتا‌بخانه و اتاق‌هاي مطالعه ساختمان مركزي متوجه شباهت معماري آن به كليسا مي‌شويد. يكي از ويژگي‌هاي معماري گوتيك، قوس تيز است. طاق‌هايي از اين نوع، قبل از اينكه در معماري قرون وسطي استفاده شود، در شرق نزديك، پيش از اسلام و در معماري اسلامي هم كاربرد داشته است.


شهرت كتابخانه بادلين فقط به دليل كتاب‌هايي نیست كه در قلبش نهفته است، بلكه به دليل ساختمان و اتاق‌هاي چندوجهي آن است؛ اتاق‌هايی با تم مذهبی و در عين حال اشرافي كه نمايي ادبي و فاخر دارند.

توماس بادلين منابع شرق‌شناسي فراواني را براي كتابخانه جمع‌آوري كرد. در ميان اين كتاب‌ها، نسخه‌هاي خطي و نگارگري ايراني و هندي زيادي وجود داشت.


كتابخانه حالا شامل پنج ساختمان است كه در خيابان برود قدعلم كرده‌اند. هر ساختمان نام خود را دارد؛ از ساختمان قرون وسطي دوك هامفري گرفته تا ساختمان جديد كتابخانه بادلين كه در سال ۱۹۳۰ ساخته شده است.


موسس اين كتابخانه سِر توماس بادلين فيلسوف و سياستمدار بود. از سال ۱۶۰۲ در اين كتابخانه روي دانشجويان و محققان باز شد. در طول سال‌ها ساختمان كتابخانه گسترده شد و در طول صدوپنجاه سال تبديل به گنجينه عظيمي از كتب و نسخه‌ها خطي بسيار گرانبها و نفيس شد. همين گنجينه باعث شد تا غير از دانشجويان پاي گردشگران هم به كتابخانه باز شود.


پنجره‌هاي آلومينیومي كتابخانه عمر خارق‌العاده‌اي داشته‌اند. اين پنجره‌ها را ۷۰ سال پيش گايل اسكات طراحي كرده و بين سال‌هاي ۱۹۳۷ تا ۱۹۳۹ نصب شده اند.


شايد در نگاه اول فضاي داخلی كتابخانه دلگير و تاريك به نظر برسد اما بناي كتابخانه چه در زمان خودش و چه حالا بعد از قرن‌ها همچنان منحصربه‌فرد به حساب مي‌آيد. این كتابخانه قانون‌هاي سفت و سخت زيادي داشت. يكي از اين قانون‌ها اين بود كه هيچ آتشي نبايد در كتابخانه روشن شود. اين قانون كه چندان هم بي‌ربط به نظر نمي‌رسيد، باعث شده بود تا فضاي داخلي كتا‌بخانه هميشه مشكل نور داشته باشد.


البته در پاييز و زمستان مشكل سرما هم به كمبود نور اضافه مي‌شد تا اينكه در دوره ويكتوريا مهندسي با جريان آب گرم زيرزميني توانست مشكل سرماي كتابخانه را حل كند. اما كتابخانه تا سال ۱۹۲۹ همچنان مشكل كمبود نور داشت. به همين دليل ساعت كار كتابخانه با مدت زمان نور طبيعي تغيير مي‌كرد و اين باعث شده بود كه ساعت‌هاي استفاده مطلوب از كتابخانه در زمستان بيشتر از چهار تا پنج ساعت در روز نباشد.

معماري كتابخانه باعث شده فضاي داخلي آن به لوكيشن مورد علاقه خيلي از فيلمسازان تبديل شود. مهم‌ترين حضور كتابخانه هم در سري فيلم‌هاي «هري پاتر» بوده است. مدرسه الهيات به عنوان بيمارستان هاگواتز و كتابخانه دوك هامفري هم به عنوان كتابخانه هاگواتز در فيلم آمده است.


صندلي‌هاي كتابخانه را ادوارد باربري و جوي اوزگرباي كه برندگان مسابقه طراحي صندلي براي كتابخانه هستند، طراحي كرده‌اند. طراحي صندلي‌هايي كه در حال حاضر در كتابخانه مورد استفاده قرار مي‌گيرد، همچنان وامدار فضاي كهن كتابخانه است.


كتابخانه فقط مجموعه‌ای از كتاب‌ها و نسخه‌هاي خطي نيست. علاوه بر اينها مجموعه‌ای از تابلوهاي نقاشي، مجسمه‌، ظروف تاريخي، مدال، سكه و حتي چيزهاي عجيب و غريب شبيه كوركوديل تاكسیدرمي شده‌اي از جامايكا هم در تالارهاي اين كتابخانه پيدا مي‌شود.