لباس، صابون، آب و ‌هوا؛ متهمان اصلی!

دكتر بارني‌كنت، متخصص پوست مي‌گويد: «خشكي پوست مشكل بسيار شايعي است. در حال حاضر بيش از ۱۰۰ ميليون نفر در آمريكا از خشكي و خارش پوست رنج مي‌برند. متخصصان معتقدند، جدا از اذيت و آزار خارش پوست حتي ممكن است خشكي پوست فقط يك امر سطحي نباشد و به‌دليل مشكلات و ناراحتي‌هاي داخلي باشد.»
دكتر كلور برتون مي‌گويد: «پوست سالم نخستين لايه دفاعي بدن در برابر عفونت و آلودگي است بنابراين اگر بگذاريد پوست‌تان خشك شود و ترك بخورد، راهي براي ورود باكتري‌هاي مضر به داخل بدن باز كرده‌ايد كه مي‌تواند مشكلات جدي ايجاد كند.
شما به دليل سلامت، بهداشت و زيبايي‌تان بايد به فكر راه‌حلي براي برطرف‌كردن خشكي و خارش پوست‌تان باشيد. پس بهتر است به جاي اين‌كه تمام وقت خود را صرف خاراندن مداوم بدن‌تان كنيد، دليل اصلي خشكي و خارش پوست‌تان را پيدا كنيد. در بسياري از موارد خشكي پوست، نشانه بيماري نيست و فقط به دليل عواملي مانند نوع صابون، لباس‌هاي زبر و خارش‌آور، استفاده نادرست از كرم‌هاي مرطوب‌كننده و حمام طولاني با آب داغ ايجاد شود داروهايي كه گاهي مصرف مي‌كنيم يا ابتلا به بيماري‌هايي مانند ديابت، پسوريازيس، كم‌كاري تيروئيد و سوءتغذيه هم مي‌توانند باعث خشكي شديد پوست شوند.»



اگر تاكنون با خشكي پوست مواجه بوده‌ايد‌، حتما از كرم‌هاي مرطوب‌كننده استفاده كرده‌ايد. با اين‌كه مرطوب‌كننده‌ها نقش مهمي در مراقبت‌ از پوست‌هاي خشك به‌عهده دارند اما كارشناسان معتقدند، گاهي مردم نحوه استفاده صحيح از آن‌ها را نمي‌دانند.
بزرگ‌ترين اشتباهي كه اغلب مرتكب مي‌شويم، استفاده كردن از كرم‌هاي مرطوب‌كننده روي پوست خشك است كه در اين صورت كمترين تاثير را خواهد داشت. دكتر كنت مي‌گويد: «بايد زماني كه پوست هنوز مرطوب است به آن مرطوب‌كننده بزنيم. به اين ترتيب كرم مرطوب‌كننده رطوبت موجود در روي پوست را حفظ مي‌كند.» توجه داشته باشيد، پوست‌تان نبايد خيس باشد. بهترين كار اين است كه ابتدا با يك حوله به آرامي آن را خشك كنيد به‌طوري‌كه فقط كمي مرطوب‌ باشد، سپس به آن مرطوب‌كننده بماليد و صبر كنيد تا جذب شود. همچنين شما بايد از مرطوب‌كننده مناسب خودتان استفاده كنيد.
كارشناسان پيشنهاد مي‌كنند، افرادي كه پوست خشك دارند، مرطوب‌كننده ملايم فاقد الكل يا مواد معطر به كار ببرند. دكتر كنت معتقد است، معمولا محصولات مرطوب‌كننده ارزان، بهتر و موثرتر از انواع گران‌قيمت هستند، در ضمن مرطوب‌كننده‌ها بايد غليظ و چرب باشند تا رطوبت مورد نياز پوست را تامين كنند.
خانم پترونيك روزيك آزمايش ساده‌اي براي انتخاب نوع مرطوب‌كننده كرد. او مي‌گويد: «كمي لوسيون‌ مرطوب‌كننده را كف دست‌تان بريزيد، سپس دست‌تان را سريع تكان دهيد، اگر لوسيون به پايين چكيد، معلوم مي‌شود كه به اندازه كافي براي پوست خشك غليظ نيست.»



دكتر كنت مي‌گويد: «هواي خشك اصلي‌ترين علت خشكي پوست، به‌خصوص در فصل زمستان است. هواي خشك رطوبت پوست را مي‌گيرد.» خشكي پوست در فصل زمستان به «خارش زمستاني» معروف است.
علاوه بر اين‌كه هواي خشك و سرد زمستان پوست‌تان را خشك مي‌كند، گرماي خشك داخل منزل كه ناشي از روشن‌كردن وسايل گرمازاست، اين مسئله را تشديد مي‌كند (البته در طول تابستان هم دستگاه‌هاي تهويه هوا اثر مشابهي دارند) براي مقابله با گرماي خشك داخل منزل، علاوه بر استفاده از مرطوب‌كننده، كم‌كردن درجه ترموستات وسايل گرمازا هم مي‌تواند موثر باشد.
راه ديگر مقابله با اين مشكل، استفاده از دستگاه‌هاي مرطوب‌كننده هوا، در اتاق خواب است. در ضمن هنگامي‌كه از منزل خارج مي‌شويد، از كلاه، روسري، شال و دستكش استفاده كنيد، همچنين توصيه مي‌شود، جوراب‌هاي بلند بپوشيد، زيرا هواي سرد با نفوذ از پايين شلوار باعث خشك‌شدن پوست پاها مي‌شود و اين مسئله‌‌اي است كه مردم كمتر به آن توجه مي‌كنند.


قرارگرفتن طولاني‌مدت زير آب، به‌خصوص آب داغ، چربي‌هاي طبيعي را كه از پوست محافظت مي‌كنند، مي‌شويد و از بين مي‌برد و هنگامي‌كه از حمام خارج مي‌شويد پوست‌تان خشك و كشيده مي‌شود. پس چه بايد كرد؟ متخصصان پوست معتقدند، به جاي حمام‌گرفتن‌هاي طولاني، فقط دوش بگيريد. آن هم فقط چند دقيقه و از آب داغ نيز استفاده نكنيد.
دكتر كنت مي‌گويد: «لازم نيست با آب سرد دوش بگيريد اما به جاي آب داغ، از آب ولرم استفاده كنيد. در ضمن هنگام ليف‌زدن و شستن بدن، ‌سر دوش را به سمت ديگر بچرخانيد تا پوست‌تان كمتر با آب در تماس باشد.» بعد از دوش‌گرفتن، بدن‌تان را به آرامي با حوله تميز خشك كنيد، ‌توجه داشته باشيد، حوله را محكم و با فشار روي پوست‌تان نكشيد و بلافاصله از مرطوب‌كننده استفاده كنيد.



پوست سالم و نرمال با لايه نازكي از چربي يا ليپيد‌هاي طبيعي پوشيده شده است كه با نگه‌داشتن رطوبت در خود باعث نرمي و لطافت پوست مي‌شود، اما علت خشكي پوست چيست؟ معمولا يك عامل محيطي يا رفتار نامناسب با پوست اين چربي‌ها را از بين مي‌برد و در واقع پوست شما را بدون محافظ مي‌گذارد. خشكي پوست به ندرت ژنتيك يا به‌دليل بيماري است.
خشكي و خارش پوست مي‌تواند در هر جاي بدن به‌وجود آيد اما معمولا روي بازو، دست، ساق پا و شكم شايع‌تر است. اغلب خشكي پوست بيشتر از اين‌كه ديده شده، ‌احساس مي‌شود اما در بعضي افراد اين خشكي كاملا مشخص است و به‌دليل ظاهرش موجب ناراحتي شخص مي‌شود. مثلا براي بسياري از افراد با پوست تيره، خشكي پوست مسئله ناراحت‌كننده‌اي است، زيرا پوسته‌هاي به‌وجود آمده روي آن قسمت‌ها به رنگ سفيد يا خاكستري هستند و ظاهر ناخوشايندي دارند. در صورتي‌كه خشكي پوست درمان نشود، ممكن است منجربه درماتيت (التهاب پوست)، تورم و عفونت شود. همانطور كه اغلب خشكي پوست در اثر عوامل خارجي پديد مي‌آيد، خوشبختانه درمان آن هم اكثرا خارجي است يعني با مراقبت و رسيدگي به پوست، اين مشكل قابل حل است.



سطح پايين هورمون تيروئيد، مي‌تواند مقدار چربي توليد شده توسط پوست را كاهش دهد، بنابراين پوست خشك و زبر مي‌شود به‌طوري‌كه استفاده از مرطوب‌كننده‌ها هم اثر چنداني بر آن ندارد. كم‌كاري تيروئيد معمولا با نشانه‌هاي ديگري مانند خستگي و افزايش وزن هم همراه است.
سوءتغذيه و تامين نشدن مواد مغذي مورد نياز بدن هم باعث خشكي پوست مي‌شود. يكي از دلايل اين مسئله مي‌تواند وجود اختلالات در غذاخوردن باشد.



دكتر «برتون» مي‌گويد:« يكي از دلايل خشكي پوست، صابون است. صابون به سرعت چربي‌هاي محافظ پوست را پاك مي‌كند.»
خانم پترونيك روزيك هم‌ مي‌گويد: «در حالت عادي، فردي كه به مدرسه يا سر كار مي‌رود در طول روز خيلي كثيف نمي‌شود. اما بسياري از مردم عادت دارند هنگام دوش‌گرفتن به‌شدت بدن‌شان را ليف بزنند به جز در مورد بچه‌ها. كساني كه كارهاي فيزيكي سنگين انجام مي‌دهند، تنها قسمت‌هاي بدن كه نياز به صابون زدن دارند، صورت، دست‌ها، پاها، كشاله‌ ران و زير بغل است. بقيه بدن را مي‌توانيد فقط با آب بشوييد.
معمولا پزشكان -همينطور مادران- توصيه مي‌كنند، دست‌هاي‌مان را به‌طور مرتب بشوييم اما اين كار هم مي‌تواند مشكل‌آفرين باشد. هنگامي‌كه براي از بين‌بردن ميكروب‌ها و آلودگي‌ها، دستان‌مان را بيش از حد مي‌شوييم، پوست‌مان خشك شده و ممكن است ترك بخورد و حتي خون بيايد درنهايت اين مسئله احتمال عفونت‌ را افزايش مي‌دهد.
بسياري از ما هنگام خريد صابون، به اشتباه نوع بسيار قوي آن را انتخاب مي‌كنيم مثل صابون‌هايي كه حاوي دئودورانت هستند يا صابون‌هاي آنتي‌باكتريال كه كف زياد توليد مي‌كنند. با استفاده از اين صابون‌ها احساس مي‌كنيم، كاملا تميز شده‌ايم. اما اين نوع صابون‌ها با از بين بردن چربي‌هاي سطح پوست‌ باعث خشكي آن مي‌شوند.
براي شست‌وشوي پوست‌هاي خشك، صابون‌هاي ملايم‌تر و فاقد مواد معطر را انتخاب كنيد. كارشناسان توصيه مي‌كنند كساني كه پوست خشك دارند بهتر است به جاي صابون‌ از شامپوي بدن‌هاي ملايم استفاده نمايند.
در ضمن از هيچ وسيله زبر و سختي براي شستن خود استفاده نكنيد. بعضي از اسفنج‌ها يا ليف‌هاي زبر براي شست‌وشوي بدن‌ استفاده مي‌‌شوند و پوست را به‌شدت مي‌سايند كه به هيچ وجه شيوه خوبي نيست. اين كار لايه نازك چربي‌هاي طبيعي پوست را كه باعث سلامت، نرمي و رطوبت‌ آن مي‌شود، از بين مي‌برد.



بنابر گفته دكتر كنت، ‌بعضي اصرار دارند لباس‌هاي بافتني و پليورهاي زبر و خشك بپوشند و دليل اين كار را زيبايي اين لباس‌ها ذكر مي‌كنند. اما اين نوع پوشاك هر چقدر هم كه زيبا و شيك باشند، اگر باعث آزار و خارش پوست شوند، به هيچ عنوان ارزش پوشيدن ندارند!
برخلاف تصور بعضي‌ها، اين نوع لباس‌ها به مرور زمان آزار‌دهنده‌تر هم مي‌شوند و خارش پوست را تشديد مي‌كنند. پوست خشك نسبت به محرك‌هاي تماسي بسيار حساس است بنابراين اگر به‌طور مداوم در تماس با لباس‌هاي زبر و آزاردهنده قرار بگيرد، خشك‌تر شده و خارش آن بيشتر مي‌‌شود. پس لباس‌هايي به تن كنيد كه در آنها احساس راحتي مي‌كنيد. دكتر كنت مي‌گويد: «به جاي البسه پشمي، لباس‌هايي از جنس كشمير، نخ يا كتان بپوشيد. در ضمن دقت كنيد، لباس‌هاي‌تان خيلي تنگ و چسبان نباشند، زيرا ممكن است پوست‌تان را خشك و حساس كنند. به ياد داشته باشيد چنانچه پوست‌تان حساس شده است، از مواد شوينده فاقد عطر يا رنگ براي شستن لباس‌ها استفاده كنيد.


خشكي‌هاي پوست از اثرات جانبي برخي از داروها نيز هستند از جمله داروهاي مورد استفاده براي فشار خون بالا (مثل ديورتيك‌ها كه مدر هستند) يا براي آكنه يا ديگر ناراحتي‌هاي پوستي (مثل رتينوئيدها) هستند. چنانچه با شروع مصرف دارو، متوجه خشكي پوست‌تان شديد با پزشك‌تان مشورت كنيد. پزشك ممكن است داروي‌تان را عوض كند يا دوز آن را تغيير دهد.


نکته : براي شست‌وشوي پوست‌هاي خشك، صابون‌هاي ملايم‌تر و فاقد مواد معطر را انتخاب كنيد. كارشناسان توصيه مي‌كنند كساني كه پوست خشك دارند بهتر است به جاي صابون‌ از شامپوي بدن‌هاي ملايم استفاده كنند



با اينكه گاهي ممكن است خشكي پوست، نشانه برخي از بيماري‌‌هاي جدي باشد اما معمولا فقط يك خشكي ساده پوست است! دكتر كنت مي‌گويد: «من افراد زيادي را مي‌بينم كه از داشتن پوست خشك چنان نگران و مضطرب هستند كه انگار به يك بيماري سخت مبتلا شده‌اند. درحالي‌كه به هيچ‌وجه اين‌طور نيست و درمان اين مسئله بسيار ساده است.
پس اگر خشكي پوست باعث نگراني‌تان شده است و آزار‌تان مي‌دهد به پزشك‌ مراجعه كنيد. به اين ترتيب با پيدا كردن علت اصلي آن و درمان مناسب، مي‌توانيد اين مشكل را برطرف كنيد. ممكن است پزشك درصورت نياز داروهايي مانند آنتي‌هيستامين براي از بين بردن خارش يا كرم‌هاي حاوي استروئيد تجويز كند. خانم پترونيك روزيك مي‌گويد: «اگر همواره با مشكل خشكي پوست، دست‌وپنجه نرم مي‌كنيد و هيچ‌كدام از روش‌هايي كه تا به حال به كار برده‌ايد براي‌تان موثر نبوده است، حتما به پزشك مراجعه كنيد زيرا وقتي راه‌هاي مختلفي براي كمك به شما و برطرف‌كردن مشكل‌تان وجود دارد، دليلي ندارد كه مدام عذاب بكشيد.