هفت حقیقت بوتاکس

هفته نامه سلامت - دکتر هانیه زایر رضایی: خواص فلج کننده سم بوتولینوم در سال ۱۸۹۷ کشف و تشریح شد. سال های طول کشید تا دانشمندان دریابند که اگر این سم به مقدار کم و به شیوه موضعی مورد استفاده قرار گیرد، می تواند در رفع موقت چین و چروک های پوستی نقش داشته باشد. نام این سم در حوالی سال ۱۹۸۰به بوتاکس تغییر یافت و ۲۲ سال بعد، سازمان غذا و داروی آمریکا آن را به عنوان یک داروی زیبایی مورد تایید قرار داد.

• بوتاکس درواقع نوعی سم است با نام علمی بوتولینوم که توسط نوعی باکتری به نام کلستریدیوم بوتولینیوم ایجاد می شود. اگر این سم از طریق خوراکی به بدن وارد شود، باعث بروز بیماری فلج کننده خطرناکی به نام بوتولیسم خواهدشد. درواقع، اولین بار سال ۱۸۹۷، این سم در مسمومیت های ناشی از نگهداری نامناسب غذا کشف شد اما امروزه از تزریق مقدار کم آن به صورت زیرپوستی برای صاف کردن چین و چروک های صورت و جوان تر نشان داده شدن پوست استفاده می شود.


• اگر بوتاکس در گرمای بالای ۸۵ درجه بیش از ۵ دقیقه بماند، از بین می رود و از آنجایی که مولکول آن خیلی حساس است، باید از هنگام تولید تا مصرف در دمای بین ۰ تا ۲ درجه سانتی گراد نگهداری شود. به دلیل احتمال وجود اسپورهای باکتری کلستریدیوم بوتولینوم است که دادن عسل به کودکان زیر یک سال ممنوع است.

• نام بوتاکس را شرکت آلگران اواخر سال ۱۹۸۰ روی این ماده گذاشت. سازمان غذا و داروی آمریکا استفاده از بوتاکس را به عنوان یک داروی زیبایی، آرایشی برای از بین بردن چین و چروک های پوستی متوسط تا عمیق در سال ۲۰۰۲ تایید کرده است.


• تزریق بوتاکس برای خانم های باردار و شیرده و افرادی که عفونت فعال پوستی در محل تزریق دارند، ممنوع است. حداقل سن مجاز برای تزریق بوتاکس ۱۸ تا ۲۰ سالگی است اما به طول کلی، انجام این عمل قبل از ظاهر شدن چین های متوسط تا عمیق پوستی توصیه نمی شود. اگر یک بار تزریق بوتاکس داشته و متوجه شده اید که به آن حساسیت دارید، دیگران هرگز این عمل را تکرار نکنید. افرادی که دچار بیماری ها نقص ایمنی هستند نیز بهتر است از بوتاکس استفاده نکنند زیرا سیستم ایمنی این افراد ضعیف تر از افراد عادی است. مبتلایان به بیماری های عضلانی- اسکلتی مثل میاستنی گراو و ALS هم داوطلبان خوبی برای بوتاکس نیستند.

• اگر از بوتاکس برای رفع چین و چروک گردن استفاده شود، ممکن است عوارضی مانند تغییر صدا و مشکل در بلع ایجاد کند. برخی مواقع از بوتاکس برای کاهش میزان تعریق در کف دست ها یا زیربغل استفاده می شود. سازمان غذا و داروی آمریکا این کاربرد بوتاکس را در سال ۲۰۰۴ تایید کرد.


• مکانیسم اثر بوتاکس به این صورت است که پس از تزریق، در انتهای اعصابی که به عضله دستور انقباض می دهد، مستقر می شود و از آزاد شدن مواد شیمیایی که مسوول انقباض عضله است، جلوگیری می کند و در نتیجه عضله فلج می شود و این فلج ۳ تا ۶ ماه طول می کشد.

• در مواردی که برای زیبایی از تزریق بوتاکس استفاده می شود، مقدار تزریق بسیار کم است بنابراین معمولا وارد گردش خون نمی شود و در نتیجه عوارض سیستمیک چندانی ندارد اما ممکن است در برخی افراد، عوارض موضعی ناشی از تزریق بوتاکس آزاردهنده شود. از جمله این عوارض می توان به سوزش و قرمزی در محل تزریق و افتادگی پلک اشاره کرد. بی احساسی و ماسکه شدن صورت افراد نیز از عوارض تزریق بوتاکس است.