استانبول؛ بهشت تفریح و کسب و کار!

کسب و کار: در سال های اخیر برای بازرگانان ایرانی یک مثال دم دستی از موفقیت و پیشرفت، ترکیه و تجارت آن بوده است. هر جا پای مقایسه یا سرعت رشد به میان آید همسایه غربی ترک نشین می تواند الگوی خوبی برای معرفی باشد.

در این میان استانبول که پایتخت تجاری این کشور به حساب می آید تبدیل به آرمان شهر بازرگانان شده است. استانبول برای برخی بهشت تفریح است و برای برخی بهشت کسب و کار. دروازه شرق و غرب را هم باید به این القاب اضافه کرد.


اینها همه توصیفاتی است که می توان برای استانبول به کار برد. قلب تاریخی، اقتصادی و فرهنگی ترکیه که اگر از کار بازایستد معلوم نیست چه بلایی بر سر این کشور می آید. استانبول البته سند جغرافیایی اروپایی بود تن ترکیه هم هست. با بخش شهری خود در آن سوی دریا، اما مزیت های اقتصادی استانبول چیست و چه کسب و کارهایی در آن رواج دارد؟

بندری برای تجارت ترک ها

استانبول شهری است در غربی ترین نقطه ترکیه. شهری که تنگه بسفر آن را به دو قسمت تقسیم کرده است. یکی بخش آسیایی، که تاریخی و فرهنگی است و دیگری بخش اروپایی که بیش از هر چیز مدرن بودنش به چشم می آید. تنگه بسفر دریای سیاه و مرمره را به یکدیگر وصل می کند.

قرار گرفتن در این نقطه جغرافیایی برای استانبول منافع بسیاری داشته است. سالانه ۵۵ هزار کشتی از تنگه بسفر می گذرد. این بدان معناست که بسفر سه برابر کانال سوئز بار ترافیکی دارد.

آمار نفت مبادله شده در این تنگه به ۲۰۰ میلیون بشکه در سال می رسد. این را هم باید در نظر بگیرید که ۶۰ درصد واردات و ۴۶ درصد صادرات ترکیه از طریق دریا انجام می شود و در این میان، بندر استانبول نقش خاصی دارد.

به طور کلی ۵۶ درصد صادرات و ۶۰ درصد واردات ترکیه از طریق استانبول انجام می شود. قریب به سه درصد تجارت دریایی کانتینری دنیا هم از طریق این بندر انجام می شود.


اصالاتا آسیایی، قلبا اروپایی

جغرافیا از نظر ساعت کاری هم روی استانبول تاثیر داشته است؛ به طوری که 4 ساعت از کار این شهر مطابق با ساعت کاری آسیاست و 3 ساعت مطابق با اروپا. روزانه 60 هزار نفر از طرف آسیایی به اروپایی و بالعکس رفت و آمد می کنند و برای رفتن از طرف اروپایی به آسیایی می توانند از کشتی یا دو پل ساخته شده استفاده کنند.

یک راه ارتباطی دیگر برای مترو، قطار و اتوبوس هم در حال ساخت است. همچنین قرار است عمیق ترین تونل دنیا برای راه آهن در زیر این تنگه ساخته شود. همه چیز البته جغرافیا نیست.


استانبول یعنی صنعت یعنی کار!

استانبول صنایع فراوانی دارد و در حقیقت صنعت است که برگ برنده اول اقتصادی در این شهر است. آمارها نشان می دهند ۲۸ درصد کالاهای تولید شده ترکیه در این شهر ساخته می شوند. مطابق آمار، ۲۰ درصد کارگران صنایع و ۳۸ درصد فضای کاری صنعتی در ترکیه در این شهر واقع شده است.

پنبه، ابریشم، میوه، روغن زیتون و تنباکو از مهمترین محصولات کشاورزی هستند و فرآوری غذا، تولیدات نفتی، پلاستیک، سیم فلزی، چرم، مواد شیمیایی، ابزارهای الکترونیکی، پارچه، ماشین آلات صنعتی و کاغذ و محصولات کاغذی، از کارخانه های مهم تولیدی این شهر به شمار می آیند. به این لیست باید حضور پرتعداد صنایع داروسازی را هم اضافه کرد.


رونق بانک ها و بیمه ها

اما وضع استانبول در بخش تجارت و تبادلات مالی هم روبراه است. بازار بورس آن در سال 1986 و بازار طلای آن در 1995 تاسیس شده است. شعبه مرکزی همه بانک های خصوصی و 21 درصدکل شعب بانکی و تقریبا تمام شرکت های بیمه ترکیه در این شهر واقع شده اند. آمارها نشان می دهد که 35 درصد سرمایه جمع آوری شده و 22 درصد منابع اعتباری ترکیه به شهر استانبول برمی گردد.

مطابق آمار سال 2009، استانبول 55 درصدکل تجارت ترکیه و 45 درصد تجارت آبی آن را انجام می دهد. 21 درصد تولید ناخالص ملی کشور هم به این شهر مربوط می شود. استانبول در بررسی موسسه بروکینگز در سال 2010، عنوان سریع ترین رشد اقتصادی کلان شهرهای جهان را نیز به دست آورد. آمار دیگری حاکی از این است که این شهر، در بودجه سالانه ترکیه سهم چهل درصدی دارد. حجم کل تولیدناخالص داخلی استانبول در سال 2008، 182 میلیارد دلار بوده است.


تمدن اسلامی، دلارهای توریستی

در گروه خدماتی باید بیش از همه از صنعت توریسم یاد کرد. بخش بزرگی از حجم ۲۵ میلیونی گردشگران ترکیه از استانبول وارد کشور می شوند و از این شهر نیز به عنوان یک مقصد توریستی مهم بازدید می کنند. شاهد این امر، رقم ده و نیم میلیون نفر گردشگری است که در سال ۲۰۱۱ از دتو فرودگاه استانبول وارد این کشور شده اند. آمار سال ۲۰۱۰ هم رقم ۷ میلیون گردشگر را برای این شهر ثبت کرده است که این شهر را به دهمین شهر پربازدید در جهان تبدیل می کند.

ساحل و جذابیت های دریایی در کنار آثار دوره تمدن اسلامی و دوره حکومت عثمانی، در کنار موزه ها و مراکز تفریحی و خرید، از زمره جذابیت های استانبول برای بازدیدکنندگان است. گفته شده که ۱۴ موزه از ۱۵۳ موزه ترکیه در این شهر واقع شده است و ۳۴ درصد کل اشیاء نمایش داده شده در موزه های ترکیه، در موزه های استانبول جای دارند.

پربازدیدترین مکان در این شهر، مسجد ایاصوفیه و موزه کاخ توپکای هستند که درآمدی ۳۰ میلیون دلاری در هر سال دارند. استانبول همچنین به عنوان یکی از مقاصد برتر برای گردشگری کنفرانس در جهان معرفی شده است. برای این منظور سه مرکز مجزای کنفرانس در این شهر تاسیس شده است که مجموعا ظرفیت پذیرش ده هزار نفر در یک زمان مشترک را داراست.


شهر میلیاردرها

البته انتقاداتی هم به این شهر و اقتصاد آن وارد شده است، از جمله اینکه توزیع درآمد در شهر به درستی انجام نشده است. بررسی ها نشان می دهد 20 درصدافراد با درآمد بالا در این شهر، حدود 64 درصد درآمد را در اختیار دارند؛ در صورتی که 20 درصد افراد با درآمد پایین، تنها 4 درصد درآمد را دارا هستند. مجله فوربس هم آماری از میلیاردرهای این شهر منتشر کرد که طبق آن، استانبول از لحاظ داشتن میلیاردر در رده چهارم جهان بود. در این فهرست، استانبول 34 میلیاردر داشت.

اما هزینه های زندگی در استانبول چگونه است؟ در گزارش سال 2012 موسسه مرکر، استانبول بعد از 78 شهر جهان، در رده هفتاد و نهم گرانترین شهرهای جهان ایستاده است. در حال حاضر قیمت اجاره یک آپارتمان یک خوابه در مرکز استانبول 1000 لیر یا یک میلیون و هشتصد هزار تومان است.

یک دست لباس تابستانه حدود ۸۰ لیر قیمت دارد و شهریه یک باشگاه ورزشی تناسب اندام حدود ۱۲۵ لیر یا حدود ۲۵۰ هزار تومان است. البته متوسط درآمد مردم هم چیزی در حدود ۲۰۰۰ لیر یا سه میلیون و ششصد هزار تومان است.


علاوه بر این انتقادات، باید دانست که وضع استانبول همیشه هم اینگونه نبوده است. بحران هایی نظیر بحران بازارهای آسیایی در سال ۱۹۹۷ و ۱۹۹۸، بحران مالی در روسیه در سال ۱۹۹۸ و زلزله مهیب این شهر در سال ۱۹۹۹ اتفاقاتی بودند که اقتصاد استانبول را تهدید و حتی تخریب کردند؛ اما از سال ۹۹ بود که این شهر و به طور کلی کشور ترکیه پا در مسیر پیشرفت اقتصادی همه جانبه گذاشت و کیست که آرزو نداشته باشد در محله «لونت» و «مسلک» دو محله اقتصادی استانبول، یک دفتر کوچک دست و پا کند تا سهمی از چهارصد هزار میلیارد تومان تولید ثروت در این شهر داشته باشد؟