کیک تولد برای غول ۱۰۸ ساله؛ جنرال موتورز

ماهنامه دانشمند - آرش راهبر: ماه سپتامبر در تقویم میلادی معمولا ما را به یاد حادثه یازده سپتامبر و حمله تروریستی به برج های دو قلوی تجارت جهانی می اندازد اما این طور نیست که اتفاقات مهم دنیا در این ماه فقط منحصر به این ماجرا شود.

۹۳ سال قبل از حادثه سال ۲۰۰۱ و دقیقا در شانزدهم سپتامبر سال ۱۹۰۸ (۲۴ شهریور ۱۲۸۷) در میشیگان، کمپانی جنرال موتورز شکل گرفت و به فاصله کوتاهی به یکی از بزرگ ترین خودروسازان دنیا بدل شد و چندین دهه مالک مطلق این لقب بود.

جالب است که ساختمان اصلی جنرال موتورز در دیترویت شامل سه برج کنار هم است و جان می دهد برای آنکه یک روز شانزدهم سپتامبری یک هواپیما بیاید و بکوبد به پهلوی آن! البته خوش اقبالی بزرگی که ۲۱۲ هزار پرسنل این کمپانی غول آسا در سراسر جهان آورده اند این است که تروریست های نه چندان محترم، مدتی است رحل اقامت در اروپا افکنده اند و کاری به برج های شیشه ای پر تعداد آمریکا ندارند!

بگذریم، حالا که صحبت از جنرال موتورز شد و سالگرد ۱۰۸ سالگی تاسیس آن هم همین ماه قبل برگزار شد، بد نیست یک سری اطلاعات جالب و دور از چشم را در مورد این خودروساز بزرگ با هم مرور کنیم.

۱- رویاهای یک کالسکه ساز:

بنیانگذار جنرال موتورز «ویلیام کریپو دورانت» صنعتگر آمریکایی بود که با نام پدر بزرگش هنری هولاند کریپو، فرماندار میشیگان هم شناخته می شد. ویلیام دورانت البته بیشتر با نام «بیلی دورانت» خود را معرفی می کرد چون اعلام نا دبلیو سی دورانت سازنده کالسکه و اتاق اسبی در فلینت میشیگان بود که البته در نوع خود بزرگ ترین کمپانی آمریکا به حساب می آید.

شاید باور نکنید اما بیلی دورانت سالانه ۱۰۰ هزار کالسکه می ساخت! جنرال موتورز با سرمایه گذاری اولیه کمتر از هزار دلار راه افتاد وی به سرعت کمپانی های چون بیویک (در ایران به بیوک مشهور است)، کادیلاک و اوکلند (بعدها پونتیاک شد) توسعه یافت. بیلی دورانت البته در دو نوبت مدیریت جنرال موتورز را از دست داد اما باز هم صندلی اش را پس گرفت. دورانت البته در سال های پیری سراغ بازی بولینگ رفت و معتقد بود که این بازی به تجارت بسیار بزرگی بدل خواهد شد اما تاریخ ثابت کرد که تجارت جنرال موتورز بزرگ تر و موفق تر بوده است.

۲- لوگو: نشان عالی!

از سال ۱۳۴۵/۱۹۶۶ به بعد جنرال موتورز، لوگویش را که شامل حروف GM بود با زیر نویس کوچکی تحت عنوان (Mark of Excellence) نشان عالی روی در و پیکر ماشین هایش نصب کرد. البته این نشان بیشتر روی خودروهای باکلاس تر این کمپانی مثل شورلت ایمپالا چسبانده می شد. بعدتر که مشتریان جنرال موتورز دست و بالشان بازتر شد و خودروهای با پرستیژ مشتری بیشتر پیدا کرد این زیر نویس هم از لوگو حذف شد و یک خط تنها بر قاعده حروف GM باقی ماند.

۳- رفیق نازی ها و شریک متفقین!

وقتی آدولف هیتلر در آلمان نازی به اوج قدرت رسید جنرال موتورز هم در اروپا به عنوان بزرگ ترین خودروساز فعالیت می کرد. و در آلمان نیز برو بیایی داشت. جنرال موتورز همبستگی و شراکت عمیقی با کمپانی اوپل داشت و به این ترتیب در دوران جنگ جهانی دوم یکی از سازندگان خودروهای جنگی و کامیون های نظامی از جمله «اوپل بلیتز» بود. وقتی از سوی محافل آمریکایی این موضوع تبدیل به یک جنجال شد باز هم جنرال موتورز به کارش ادامه داد چون شراکت او با دشمن فقط به خاطر پول بود.

۴- مالک جنرال موتورز کیست؟

جی ام به معنای واقعی یک شرکت سهامی است و سهامدار عمده آن مردم و موسسات مردمی هستند. نزدیک به ۶۱۰ میلیون سهم جنرال موتورز در اختیار مردم و نهادهای غیر دولتی است که شامل ۹۱ درصد از کل سهام آن را در بازار بورس تشکیل می دهد. جالب است که بیشتر سهامداران شرکتی این کمپانی نیز بانک ها و شرکت های سرمایه گذار هستند که سهام خود آن ها نیز معمولا از نوع سهامی عام است. سهام جنرال موتورز در بحران مالی سال ۱۳۸۷/۲۰۰۸ در عرض چند هفته از ۳۰ دلار به ۲ دلار کاهش قیمت پیدا کرد و سهامدارانش را از نگرانی به حال مرگ انداخت اما دوباره قیمت آن رشد کرد.

۵- کمک به ساخت ماه نورد

در دهه ۷۰ میلادی که آمریکایی ها هر طور بود می خواستند کره ماه را فتح کنند این جنرال موتورز بود که خودروی ماه نورد یا «مون باگی» را طراحی کرد و به مرحله ساخت رساند. این اتومبیل عجیب و غریب و منحصر به فرد در ماموریت آپولو ۱۵ راهی بیابان های ماه شد. اتفاق بامزه هم این بود که در حین گشت زدن روی ماه، یکی از گلگیر های عقب این اتومبیل ماه نورد از جا کنده شد و فضانوردان مجبور شدند کار مکانیکی هم انجام دهند!

۶- غول در چین

با وجود روابط نه چندان دوستانه آمریکا و چین در طول تاریخ، کمپانی جنرال موتورز یکی از موفق ترین مهمانان بازار چین بوده و برای چند سال صدر نشین جدول فروش خودرو در این کشور بوده است. جالب است که مشتریان چینی خصوصا روی خوشی به محصولات بیویک (بیوک) نشان داده اند و حتی این برند در کشور چین وارد خطوط تولید هم شده است.

۷- نخستین اتحادیه کارگری و نخستین اعتصاب

جنرال موتورز را به عنوان کمپانی بزرگی که اتحادیه کارگران فعال در صنایع خودروسازی را به رسمیت شناخت، می شناسند. جالب تر اینکه اولین اعتصاب کارگری در این اتحادیه بزرگ هم به سال ۱۳۱۵/۱۹۳۶ در جنرال موتورز روی داد و کارگران کارخانه تولید بدنه، ابزارشان را زمین گذاشتند و برای مدتی از کار دست کشیدند.

این حرکت، مدیران جی ام را شگفت زده کرد تا جایی که آلفرد سولان، مدیر عامل وقت کمپانی کارگرانش را نازپرورده ترین کارگران دنیا خواند. آن روزها تولید جنرال موتورز بسیار بالا بود اما کارگران نسبت به ایمنی ضعیف و نا کارآمد در محیط تولید، نگران و معترض بودند. برای مدتی این اعتصاب به مداخله پلیس و مقامات محلی نیز منجر شد تا اینکه تغییراتی در روند خط تولید به وجود آمد و ایمنی کار بالا رفت و به این ترتیب همه برگشتند سراغ کارشان.

8- ورشکستگی تقصیر کی بود؟

در اوج بحران های مالی و اقتصادی ایالات متحده در سال های 2008 تا 2010(1387 تا 1389)، جنرال موتورز نیز مثل کرایسلر و فورد دچار بحران بسیار شدیدی شد. سوال اصلی در آن روزها این بود که چه کسی مقصر این بحران اقتصادی است و نهایتا تحقیقات وسیعی چه از سوی کمپانی و چه از سوی اتحادیه کارگری انجام شد تا پاسخ این سوال پیدا شود. نهایتا این معما به این ترتیب حل شد که دستمزد کارگران جنرال موتورز نسبت به تعداد محصول و بازار جهانی آن بالاست.

هر کارگر در آن زمان ساعتی 75 دلار دستمزد می گرفت و دو هزار دلار به صورت سالانه هزینه های ایمنی و سلامت کارگران بود. به همین دلیل حدود 8200 نر از کارگران جنرال موتورز دچار تعدیل نیرو شدند و کسی هم نتوانست به این اقدام اعتراض کند. این نتیجه تحقیق خود اتحادیه کارگران بود!

۸+۱ فهرست بلند اولین ها

جنرال موتورز از کمپانی پیشرو و مبتکر در حوزه ساخت اتومبیل بوده و فهرستی از اولین ابداعات در این صنعت مختص این کمپانی است. اولین فناوری ها در تاریخ جی ام تقریبا همین هاست.

- اولین موتور هشت سیلندر (V۸) در دنیا برای کادیلاک Limo در سال ۱۲۹۳/۱۹۱۴ ساخته شد.

- اولین سیستم تهویه مطبوع برای خودرو در سال ۱۳۰۸/۱۹۲۹ ساخته شد که البته باید از کمپانی فریجیدر هم برای همکاری در این ابداع تشکر کرد.

- اولین تست تصادف از گوشه و همچنین تست مقاومت اتاق پس از واژگونی در سال ۱۳۱۳/۱۹۳۴ در جی ام آغاز شد.

- نخستین خودروی مفهومی (کانسپت) در سال ۱۳۱۷/۱۹۳۸ که بیویک Y-JOB بود توسط جنرال موتورز معرفی شد.

- نخستین جعبه دنده تمام اتوماتیک در سال ۱۳۱۸/۱۹۳۹ با نام هایدرا ماتیک در جنرال موتورز ساخته شد.

- ساخت اولین نمونه از چراغ های راهنما در طرفین اتومبیل که به صورت استاندارد از سال ۱۳۱۸/۱۹۳۹ روی خودروهای جنرال موتورز نصب شد و فرهنگ جدیدی را وارد رانندگی کرد.

- ساخت اولین پمپ قلب برای انسان در سال ۱۳۳۱/۱۹۵۲ که توسط لابراتور تحقیقاتی جنرال موتورز برای دکتر فراست دارد یل طراحی شد. قصه ساخت این قلب مصنوعی هم بسیار جالب است.

- جنرال موتورز نخستین کمپانی بود که بیش از یک میلیارد دلار در سال پول ساخت آن هم در سال ۱۳۳۴/۱۹۵۵...

- نخستین خودروهایی که می توانستند با هیدروژن حرکت کنند در سال ۱۳۴۵/۱۹۶۶ توسط جی ام ساخته شد. اکترو - ون، پروژه ای بلند پروازانه بود که به دلیل هزینه زیاد در اجرا متوقف شد اما ناخودآگاه جد پیل سوختی امروزی لقب گرفت.

- ساخت اولین سیستم ترمز ضد قفل (ABS) که در سال ۱۳۵۱/۱۹۷۲ رخ داد و در زمان خود حیرت آور بود.

- نخستین سیستم تزریق سوخت الکترونیکی را جنرال موتورز در سال ۱۳۵۸/۱۹۷۹ ساخت.

- نخستین مدیر عامل زن در کمپانی خودروسازی نیز همین حالا در جنرال موتورز مشغول به کار است. خانم «مری بارا» چند وقتی است که مدیریت یکی از مرد سالارترین صنایع دنیا را در «جی ام» در اختیار گرفته و عملکرد خوبی هم داشته است.

- جنرال موتورز نخستین کمپانی آمریکایی است که بدهی خود را به دولت سریع تر از موعد مقرر و به صورت تمام و کمال پرداخت کرد. حساب حساب است و کاکا برادر...