چگونه در یک روز، اندازه یک هفته کار کنیم؟

مجله موفقیت: بدن برای داشتن بالاترین عملکرد ممکن باید به صورت تناوبی انرژی مصرف کند و سپس به استراحت و بازیابی انرژی بپردازد. به یک ایده بسیار جالب علمی بپردازیم. در این شماره به مبحث مدیریت انرژی برای بهبود عملکرد می پردازیم.

90 دقیقه طلایی

در سال 1950 دو دانشمند بسیار معروف به نام های کلیت من و اسنیسکی در مورد خواب انسان تحقیق کردند و به این نتیجه رسیدند که خواب انسان به بازه های زمانی کوتاهتری تقسیم می شود که هر بازه زمانی حدود 90 تا 120 دقیقه است. بنتابراین فردی که فکر می کند 8 ساعت در خواب بوده، در واقع 4 یا 5 بخش 90 تا 120 دقیقه ای را خوابیده است.

بدن انسان طوری است که بین این زمان ها با کوچکترین اتفاق می تواند بیدار شود و سپس باز به خواب عیمق می رود و باز به حالت بیداری برمی گردد. بنابراین خواب فرایندی تناوبی است که در بازه های زمانی 90 تا 10 دقیقه ای تکرار می شود.

در سال 1970 یعنی 20 سال بعد دانشمندان به نتیجه بسیار جالب تری رسیدند و دریافتند که این دوره تناوبی 90 تا 120 دقیقه ای در زمان بیداری هم تکرار می شود و این آغاز یک تحول بزرگ در کشف راز کارایی و عملکرد انسانی بود.

به عبارت دیگر، وقتی بیدار هستیم زمان های بیداری ما به دوره های 90 تا 120 دقیقه ای تقسیم می شود که در آغاز هر دوره ترشح هورمونی، ضربان قلب، فعالیت مغزی و تمامی موارد در بهترین حالت ممکن خودشان هستند و بعد از حدود 60 دقیقه عملکرد شروع به کاهش می کند و زمانی می رسد که در نقطه ای بین 90 تا 120 دقیقه، بدن انسان به شدت احساس می کندن نیاز به بازیابی انرژی و استراحت دارد.

اگر ما در این شرایط، یعنی زمانی که بدن تشخیص می دهد نیاز به بازیابی و استراحت دارد کاری را ادامه بدهیم، معمولا نتیجه اضطراب شدید، عدم تمرکز، خستگی و حتی گرسنگی بی موقع خواهد بود. در این صورت عملکرد ما کاهش می یابد.

سوال مهم آن است که این بازه های زمانی در چه زمانی از روز آغاز می شوند؟ یعنی ما در چه زمانی از روز در حداکثر کارایی خود هستیم؟ آغاز این بازه زمانی دقیقا بعد از بازیابی انرژی یا استراحت مناسب است.

وقتی از خواب بیدار می شویم و یک صبحانه مقوی و مفید می خوریم، در شرایط حداکثر کارایی هستیم و می توانیم یک کار مهم و سخت را آغاز کنیم و این کار مهم و سخت نباید بیشتر از 90 دقیقه تا 120 دقیقه طول بکشد.

سوالی که بسیاری از دوستان در همایش ها می پرسند آن است که کارشان به صورتی است که نمی توانند آن را به بازه های زمانی یا 120 دقیقه تقسیم کنند، شاید هر 45 دقیقه اتفاقی می افتد که مجبور می شوند کارشان را قطع کنند. در این شرایط چه باید کرد؟ این نوع کار کردن هم امکانپذیر است اما از حداکثر ظرفیت بدن استفاده نمی شود، چون عملکرد بدن طوری است که تا حدود 60 دقیقه در اوج کارایی است و بعد از آن به تدریج افت پیدا می کند و اگر ما فعالیت خود را زودتر قطع کنیم از حداکثر کارایی خود استفاده نکرده ایم.


شارژ و مصرف باتری ها

همانطور که در شماره قبل توضیح دادیم چهار منبع انرژی داریم که باید شارژ شود. برای ساده تر شدن مطلب می توانیم فرض کنیم در بدن ما چهار باتری وجود دارد که باعث افزایش عملکرد ما می شود. اگر این چهار باتری را به شدت تخلیه کنیم باعث می شود عملکرد کاهش یابد، کارها پیش نرود و دچار ناراحتی و عصبانیت و اضطراب شویم و اگر بیش از حد این باتری ها را شارژ کنیم و استفاده نکنیم، باز کارایی ما کاهش پیدا می کند و حتی می تواند به مرگ بینجامد.


راز عملکرد بسیار بالا و خارق العاده این است که یاد بگیریم به طور مرتب هر روز این باتری ها را شارژ کنیم و سپس با فعالیت و کار جدی و متمرکز، انرژی شارژ شده را مصرف کنیم و سپس مجددا شارژ کنیم.

بسیاری از موارد در طبیعت به صورت تناوبی طراحی شده و بدن انسان هم دقیقا همین گونه است. مثلا در طبیعت فصل ها، روز و شب و ... معمولا به صورت تناوبی هستند. بسیاری از مدیران و افرادی که کارهای مهم انجام می دهند عادت ندارند به صورت تناوبی زندگی کنند، یعنی حتی در محل کارشان که حدود ۸ ساعت است در زمان هایی مشخص کاملا متمرکز کار کنند و از انرژی خود حداکثر استفاده را ببرند و سپس یک استراحت مناسب داشته باشند. البته منظور از استراحت فقط این نیست که کار نکنیم. اغلب افراد دوست دارند زندگی خطی داشته باشند تا زندگی تناوبی. آنها ترجیح می دهند بصورت پیوسته کارهای خیلی طولانی و مشابهی را انجام دهند. کارایی این گونه افراد معمولا بسیار پایین است.


آرامش یا اضطراب، کدام مفیدتر است؟

بدن انسانط وری طراحی شده که اگر برای مدتی طولانی در آرامش کامل باشد یعنی از لحاظ فیزیکی، احساسی، فکری و روحیه ای حداقل انرژی را مصرف کند، عملکرد آن به شدت کاهش می یابد. ورزشکارانی که کمتر از حد لازم تمرین می کنند معمولا بعد از مدت کوتاهی عملکردشان افت می کند. وقتی دست فردی به علت شکستگی در گچ قرار می گیرد، پس از باز شدن گچ، دست توانایی قبلی را ندارد و مدتی طول می کشد تا عضله ها با حرکت و تمرین قوی تر شوند.

عکس این موضوع هم صادق است، اگر کاملا تحت فشار باشیم یعنی برای مدتی طولانی از تمام این چهار انرژی بیش از حد استفاده کنیم، عملکرد ما باز به شدت کاهش پیدا می کند. ورزشکارانی که بیش ازت حد لازم تمرین می کنند دچار خستگی شدید، بیماری، اضطراب و حتی عصبانیت می شوند. اگر ما در روز کاری معمولا عصبانی هستیم یا احساس خستگی می کنیم یا اضطراب شدیدی داریم معمولا مشکل از عدم تعادل در مصرف و بازیابی انرژی است.

کار مهمی که بسیاری از افراد به درستی انجام نمی دهند این است که بعد از انجام کار، آن را کاملا کنار بگذارند و استراحت کنند. بنابراین آرامش طولانی مدت و همچنین قرار گرفتن در شرایط پراضطراب برای بدن مضر است و کاهش عملکرد را به همراه داسد.


آیا استراحت می کنید؟

یکی از رازهای بزرگ داشتن عملکرد خارق العاده، استراحت کافی و مناسب است. با استراحت مناسب منابع انرژی ما مجددا شارژ می شوند و ما را برای انجام کار سخت بعدی - مصرف انرژی - آماده می کنند. عملکرد بسیاری از افراد پایین است، زیرا به درستی استراحت نمی کنند و در نتیجه انرژی آنها به اندازه کافی بازیابی نمی شود.

بسیاری از افراد تصور می کنند در حال استراحت هستند، در حالی که چنین نیست. ساده ترین تعریف استراحت: جدا شدن کامل از یک کار و بازیابی انرژی است. جدا شدن از یک کار، صرفا جدا شدن فیزیکی نیست. بسیاری از مدیران و کارمندان ساعت های طولانی از زمانی که در خانه هستند را به تفکر درباره کارشان می پردازند. آنها در خانه هستند ولی چون از کارشان کاملا جدا نشده اند، در حال استراحت نیستند و انرژی آنها شارژ نمی شود.


سه نوع استراحت:

فعالیت هایی که برای استراحت خود انتخاب می کنیم به سه دسته تقسیم می شوند. ما به سه نوع استراحت نیاز داریک استراحت روزانه، استراحت هفتگی و استراحت فصلی.


استراحت روزانه

بدن ما هر ۹۰ دقیقه یک بار به استراحت و بازیابی انرژی نیاز دارد. در افراد مختلف این زمان ممکن است کمی طولانی تر یا کوتاه تر باشد. اگر فردی برای کنکور درس می خواند نمی تواند ۳ ساعت متوالی درس بخواند و بازده مناسبی داشته باشد.

می توانیم در محل کارمان حداقل ۱۰ تا ۱۵ مورد پیدا کنیم که بعد از ۹۰ تا ۱۲۰ دقیقه کار شدید بتوانیم در چند دقیقه به استراحت و بازیابی انرژی بپردازیم. در فصل های بعد به روش های مختلف بازیابی انرژی می پردازیم. مثلا شنیدن موسیقی لذتبخش، نگهداری از یک گیاه و ...


استراحت هفتگی

برای داشتن عملکرد مناسب باید یک روز کامل در هفته را به تفریح و استراحت اختصاص دهیم. شاید بهترین روز برای این کار جمعه نباشد. اگر یک روز کامل یا حتی نصف روز در اواسط هفته از کار و محیط کاری کاملا جدا شویم، در روزهای دیگر عملکرد بسیار بهتری خواهیم داشت.

اگر مدیر هستید بررسی کنید که آیا چنین امکانی وجود دارد که یک روز در وسط هفته را به استراحت و تفریح اختصاص دهید. همچنین اگر کارمند هستید می توانید عملکرد خود را افزایش دهید و به عنوان پاداش، درخواست مرخصی در وسط هفته را داشته باشید.

در استراحت هفتگی معمولا می توان به تفریحات وقت گیرتر و بزرگ تر پرداخت. مثلا رفتن به استخر شنا، کوه پیمایی یا حتی استراحت در خانه و خواندن کتاب.



استراحت فصلی

برای پیشبرد اهداف بزرگ تر بهتر است در هر فصل، یک هفته کامل را به استراحت و تفریح بپردازیم. در این فرصت می توانیم به مسافرت های بزرگ تر برویم یا از مکان های مختلف و موزه ها دیدن کنیم.

استراحت به برنامه ریزی و هماهنگی نیاز دارد. شاید بتوانیم در ابتدای سال یا ابتدای هر فصل وقتی را به برنامه ریزی استراحت خود اختصاص دهیم. یعنی از قبل مشخص کنیم که مثلا در فصل بهار، کدام هفته را به استراحت اختصاص خواهیم داد.

همچنین برای استراحت هفتگی خود از قبل برنامه ریزی کنید. اگر برای روز استراحت خود برنامه لذتبخش و مفرحی را در نظر نگیرید، روز به اتمام خواهد رسید و از آن استفاده کافی نخواهید کرد.

پیشنهاد می کنیم دفترچه ای تهیه کرده و هر گاه ایده جالبی برای تفریح و استراحت به ذهنتان رسید در آن دفترچه یادداشت کنید. علاقه های شخصی افراد متفاوت است. بنابراین باید ببینیم کارهای مورد علاقه ما که بازیابی انرژی محسوب می شود کدامند. بهتر است حوزه علاقمندی های خود را افزایش دهیم. مثلا شاید به عکاسی در طبیعت علاقمندیم ولی تا به حال برای آن وقت اختصاص نداده ایم. با یادگیری و افزایش مهارت در این زمینه، لذت ما از این تفریح بیشتر خواهد شد.