چرا رسم اعتدال و به درستی مصرف کردن از میان ما رفته؟

هفته نامه کرگدن - نیوشا طبیبی: مهمانی هایمان به جای ساعتی به دور هم نشستن و سخن به نیکویی گفتن تبدیل به نمایشی تهی از مهر و عاطفه شده، ضیافت های مان در غذاخوری ها مسابقه انباشتن میز از خوراکی هاست.

قناعت شیوه زندگی ایرانیان بوده است. آن ها به آنچه در اختیار داشته اند راضی و شاکر بوده اند و البته برای گشایش روزیشان کوشش و تلاش می کرده اند، اما سالیانی است که این سنت فرخنده را فرو گذاشته ایم. مصرف بیرون از اندازه و زیاده روی در حجم خوراک و تنوع و تعدد پوشاک را پیشه و آن را جایگزین محبت و رفاقت و دوستی کرده ایم. در زندگی شخصی آن قدر دچار بلیه رقابت و حرص شده ایم که گاه چشم بر موازین اخلاقی می بندیم و گلیم خویش از ورطه بیرون می کشیم و بر سر دیگران آنچه آمد، آمد.

حفظ تعادل در نظام زندگی، نتیجه درک عمیق پدران ما از مناسبات آفرینش و رابطه شان با زمین و طبیعت بود. آن ها بر پایه تجربه زیستی شان نسل اندر نسل دریافته بودند که چگونه طبایع و اخلاط چهارگانه را در بدن خود به حال تعادل نگه دارند، از منابع طبیعت به میزانی بهره کشند که آسیبی به آن نیاورند و از مواهب حیات لذت کافی ببرند و برای زندگی نسل های بعد از خود هم منابع حیاتی را باقی گذارند.

به آمارهای رییس جدید سازمان محیط زیست نگاه کنید، ببینید چه بر سر س زمینمان آورده ایم: «از زمان ساسانیان و هخامنشیان تا حدود سی و پنج سال پیش، برداشت اضافه از منابع آبی کشور نداشتیم.

در این سی و پنج سال فقط صد و بیست میلیارد مترمکعب آب های شیرین فسیلی صدها هزار ساله را که حدود هفتاد درصد آب های شیرین زیرزمینی بود مصرف کردیم که حدود هفتاد و پنج میلیارد مترمکعب آن در هشت سال گذشته بوده است یعنی منابع را تاراج کردیم! ما امانتدار بسیار بدی برای این تمدن هفت هزار ساله بودیم. پتانسیل برداشت بیش از حد از آب های زیرزمینی را نداریم... و اگر فشار بیش از حد وارد شود مرگ سرزمین ایران سریع تر اتفاق خواهدافتاد.»

امروز ما از ثروت و نتایج فناوری بهره مندیم و منابعمان را مصرف نمی کنیم که می بلعیم، ولی شاد نیستیم. دلیل این غم درونی مان را بیرون از خود جست و جو می کنیم و زمین و زمان را مقصر می دانیم. قناعت و آرام بر جای خود نشستن و به حد نیاز برای گشاش روزی تلاش کردن و حق دیگران را فهم و تادیه کردن شاید راز شادمانی است. شاید راز شادمان زیستن وفای به عهد با زمین و طبیعت و آفرینش است. «کسی که او نظر مهر در زمانه کند/ چنان سزد که همه کار عاقلانه کند// قناعت است و مروت نشان آزادی/ نخست خانه دل وقف این دوگانه کند»

مهمانی های مان به جای ساعتی به دور هم نشستن و سخن به نیکویی گفتن تبدیل به نمایشی تهی از مهر و عاطفه شده، ضیافت های مان در غذاخوری ها مسابقه انباشتن میز از خوراکی هاست. دریغ خوارک خوب نظیف را به اندازه خوردن و جانب اعتدال نگه داشتن را به یک سو نهاده ایم. فقط بنگرید که در جشن های عروسی چه میزان خوراک حرام می شود و سر از زباله دانی به در می آورد.

یادش بخیر عروسی های ساده شادمان. حال شرکت ها و برگزارکنندگان عروسی ها به این اسراف افسارگسیخته دامن می زنند و با منوهای هفتاد درصد ج وجه کباب و سی درصد کباب برگ و چه تعداد بره بریان سرپا ایستاده جعفری به دهان، میز شام را به قتلگاه و شکم ها را به گورستان حیوانات تبدیل می کنند و از این رهگذر پول بی حساب به جیب می زنند و ما را به گناه اسراف و تبذیر آلوده می کنند.

چرا رسم اعتدال و به درستی مصرف کردن از میان ما رفته؟ چرا سرزمین خود را به زباله های غیرقابل تجزیه آلوده می کنیم؟ چرا آب را بی محابا و بی آینده نگری مصرف می کنیم؟ برای نجات میهن از بحران پیش رو عزم ملی براساس آگاهی جمعی باید شکل گیرد.

اهل مطبخ در این میان نقشی بسیار مهم دارند. آن ها می توانند با کنترل مصرف و مدیریت پسماند تاثیر فراوانی در حفاظت از محیط زیست و جلوگیری از اسراف منابع برعهده گبرند. به جای استفاده از کیسه های پلاستیکی که تمام ایران را آلوده کرده، از زنبیل برای خرید استفاده کنند، خوراک به اندازه طبخ کنند. گوشت کمتری مصرف کنند، از شست و شوی بی جهت و وسواس گونه خودداری کنند. برای جوش آوردن آب و چای درست کردن از کتری های برقی استفاده کنند.