آینده معماری در آینه حال

ماهنامه ایران آذین - سپیده گلشنی: تا به حال به این نکته فکر کرده اید که آینده معماری به کجا می رود؟ ساختمان های آینده چه مشخصاتی دارند که حالا ندارند؟ برای رسیدن به پاسخ این سوالات نیازی نیست تا آینده نامشخصی صبر کنیم. همین حالا که این مطلب را می خوانید، آینده معماری در حال رقم خوردن است. ساختمان هایی که در ادامه به آنها اشاره می کنیم تنها تعدادی از پروژه هایی است که می توان آینده معماری را در آنها دید.

سالن کنسرت و کنفرانس هارپا - ایسلند

چرا ما همچنان به استفاده از بلوک های ساختمانی سنتی به همان شیوه قدیمی ادامه می دهیم؟ با یک نگاه به نمای شیشه ای «هارپا» در ریکیاویک ایسلند احتمالا شما هم بخواهید در مورد خانه های خود تجدید نظر کنید. هارپا توسط شرکت دانمارکی «هنینگ لارسن» با همکاری هنرمند دانمارکی ایسلندی «اولافور الیاسون» طراحی شده است. ساختار بنا از فولاد است که با پانل های هندسی شیشه ای با رنگ های مختلف پوشانده شده است.

نمای «شبه آجری» ساختمان توسط الیاسون و استودیوی وی طراحی شده است. فرم هندسی این شبه آجرهای سه بعدی بر اساس بلورهای بازالت که در ایسلند یافت می شود طراحی شده اند. شیشه های رنگی به کار رفته به همراه نبوغ نوری که در محیط وجود دارد، مناظر چشم نوازی را پدید می آورند. نمای ساختمان به عنوان یک پوست یا مرز برای ارتباط درون بنا با محیط پیرامون است.

برج آکوا -شیکاگو

عموما آثار معماری برای زندگی و کار، طراحی و ساخته شدند. برج «آکوا» در شیکاگو ساختمانی چند منظوره برای هر دو هدف است که توسط «جیان گنگ» و شرکت معماری او استودیو باند طراحی شده است. وقتی با نگاهی دقیق تر به بالکن این آسمانخراش 82 طبقه نگاه می کنید درست مثل این است که از ساحل به امواج دریا خیره شده اید. همان سوالی به ذهن تان می رسد که معمار معروف «مارک کوشنر» در رابطه با این اثر می پرسد: «آیا واقعا بالکن ها می توانند موج بزنند؟»

جیان گانگ این طرح شگفت انگیز و متهورانه را در سال ۲۰۱۰ ایجاد کرد. او اندازه بالکن های برج آکوارا برای ایجاد یک نمای کاملا غیرمنتظره تغییر داد. این همان کاری است که معماران انجام می دهند. اینجاست که به سوال کوشنر در مورد این طرح می رسیم؛ آیا این ساختارهای زیبا و غیرعادی آینده معماری در دنیای معاصر را نشان می دهند؟

کلیسای مقوایی - نیوزیلند

«شیگرو بن» معمار مطرح ژاپنی و برنده جایزه پریتزکر در سال ۲۰۱۴ است که با طراحی سازه های مورد استفاده برای قربانیان فجایع انسانی مورد تحسین همگان قرار گرفته است. کلیسای شهر کرایست چرچ در نیوزیلند در اثر زلزله سال ۲۰۱۱ تخریب شد. به همین دلیل شیگرو بن، ساختمانی مقوایی را طراحی کرد که تا زمان بهره برداری کلیسای جدید مورد استفاده قرار بگیرد. متریال اصلی بنا لوله های مقوایی هستند که با فریم های فولادی روی کف بتنی محکم شده اند. روی سقف هم با پوششی از پلی کربنات پوشیده شده است.

نکته قابل توجه حفظ هویت کلیسای گوتیک تخریب شده در بنای جدید است. به روز بودن بنا، موقت بودن آن و با خلوص حجم نه تنها در تضاد با هویت تاریخی کلیسای تخریب شده نیست، بلکه نمونه ای خوب از بازسازی و حفظ هویت بناهایی از این دست است. طراح برای پیوندی هنرمندانه میان کلیسای موقت و خاطره کلیسای قدیمی با استفاده از خرده شیشه های رنگی کلیسای قدیمی برای سازه موقت جدار شیشه ای رنگی زیبایی نیز ساخته است.

متروپل پاراسول - اسپانیا

آیا شهرهای تاریخی می توانند منعکس کننده مکان های عمومی آینده باشند؟ متروپل «پاراسول» با طراحی خارق العاده و مدرنش جواب این سوال را به خوبی داده است. معمار آلمانی «یورگن مایر» با مجموعه ای چترمانند با ابعاد و هندسه پیچیده، فضای یک سن را طراحی کرده است تا از ویرانه های روم در «پلازا دلا انکارناس» حفاظت کند. در ساخت این فضای قارچ مانند تنها متریال استفاده شده چوب درختان فیکوس است. علت اصلی وجود چنین ساختار زیبایی، بازار، مراکز خرید و رستوران های گوناگون اطراف این مکان بود.

به بیان دیگر به دلیل ازدیاد مجتمع های تجاری و بازارهای خرید در این مکان نیاز وجود سایبان احساس می شد تا افرادی که در حال رفت و آمد بودند، استراحت کنند. به همین دلیل تصمیم به ساخت سایبانی برای این محل گرفتند؛ سایبانی که تبدیل به بزرگ ترین سازه چوبی دنیا شد. این المان شهری که یکی از بزرگ ترین و نوآورانه ترین سازه های چوبی دنیا به حساب می آید و با پوششی پلی اورتان ساخته شده است که کاملا با معماری تاریخی شهر سازگار است و ثابت کننده هارمونی میان تاریخ معماری و آینده است.

مرکز حیدر علی اف - آذربایجان

تکنولوژی و نرم افزارهای مختلف معماری، شیوه طراحی و ساخت ساختمان ها را عوض کرده است. «فرانک جیری» انحناهای پیچیدگی ساختمان ها را خلق نکرد، اما او از اولین کسانی است که با استفاده از نرم افزارهای قدرتمند صنعتی چنین فضاهایی را خلق کرد و به دنیای معماری معرفی کرد. بعدتر معمارانی مانند «زاها حدید» این سبک از طراحی را به مراحل بالاتری رساندند که با نام پارامتریک شناخته می شود. امروزه شواهد این دسته از تکنولوژی ها را می توانیم در همه جا ببینیم. یکی از بهترین های آن هم مرکز «حیدر علی اف» در باکو است. این اثر زاها حدید با شهرت و پیچیدگی اش باکو را به قرن ۲۱ معرفی کرد.

در سرتاسر ساختمان هندسه ای سینوسی شکل دیده می شود. این هندسه مواج، در کنار معماری تاریخی و خشک باکو قرار گرفته است. معماری خشک باکو یادگار شوروی سابق است. معماری اسلامی، ترکیبی از ردیف ها، شبکه ها و ستون هایی است که فضایی عاری از وقفه تشکیل می دهند. از سویی دیگر، شاهد ظهور هنر خوشنویسی روی کف و دیوار تا سقف و گنبد بنا هستیم. نتیجه این امر، برقراری ارتباطی پیوسته بین عناصر معماری و محیط است. به جای تقلید از این سبک، حدید سعی کرد این نوع معماری را درک کند و تفسیری نو به آن ببخشد.

موزه سمیه - مکزیک

موزه«سمیه» یکی از زیباترین موزه های جهان و کلکسیون هنری «کارلوس اسلیم»، تاجر مکزیکی - لبنانی است که از سال 2010 به عنوان ثروتمندترین مرد جهان شناخته شد. کارلوس اسلیم این موزه را به یاد همسر فقیدش «سمیه جمایل» ساخت. بازدید از این موزه همیشه رایگان بوده است و فرصتی استثنایی برای مردم مکزیک و توریست ها است تا هنر اروپا را در مرزهای کشور خود از نزدیک تماشا کنند.

ساختمان موزه از آن جهت حائز اهمیت است که در محله ای که از سال های دهه چهل میلادی منطقه ای صنعتی بوده ساخته شده است. حجم این ساختمان مانند شیئی نازل شده از سیاره ای دیگر، جلب توجه می کند. حجم واحدی که سطح خارجی آن حاصل کنار هم آمدن قطعاتی از منحنی های متعدد است، بر پایه ای بتنی قرار گرفته، به خود پیچیده و فرمی ارگانیک و غیرمتقارن را شکل داده است. ساختار این حجم که بیشتر به مجسمه ای شهری می ماند، از ۲۸ ستون فولادی و ۷ نوار افقی به دور آنها تشکیل شده است.

فرودگاه چاتراپاتی شیواجی - بمبئی

فرودگاه «چاتراپاتی شیواجی» پایانه ای با ترکیب معماری بسیار زیبای هندی و بریتانیایی است که نمونه ای بی نظیر را در جهان پدید آورده و از زمان استعمار انگلیس به یادگار مانده است. این پایانه به سبک گوتیک و به نام پایانه ویکتوریا ساخته شد که پس از استقلال هند آن را به پایانه چاتراپاتی شیواجی تغییر نام دادند.

شرکت معماری SOM در ساخت سقف این فرودگاه خلاقیت منحصر به فرد و در عین حال ساده ای را به کار گرفته است؛ تغییر اشکال و فرم های همیشگی، و با این کار سازه ای خاص و مدرن در شهری قدیمی ساخته که به یکی از جاذبه های بمبئی تبدیل شده است.