خواستگاری هدیه تهرانی از امین حیایی شرعی بود؟

مجله زندگی ایده آل: چند سالی می‌شود که بحث خواستگاری دختران از پسران موضوع اصلی خیلی از فیلم‌ها یا حتی سوژه‌های گزارش در روزنامه‌ها و مجلات شده است. موضوعی جذاب و البته بحث‌برانگیز. تا به همین حالا جامعه‌شناسان و روانشناسان زیادی در مورد این مسئله حرف زدند و به نتیجه‌های متفاوتی رسیده‌اند. ما به اینکه خواستگاری دختران از پسران چقدر مرسوم است اصلا کاري نداریم. نمی‌خواهیم این مسئله را از لحاظ روانشناسی بررسی کنیم. می‌خواهیم فیلم‌هایی که در آن دختران از پسران خواستگاری کرده‌اند را بشماریم و تمرکزمان هم روی معروف‌ترین آنهاست. «دختر ایرونی» فیلمی است به کارگردانی محمدحسین لطیفی که فیلمنامه‌اش را ایرج طهماسب بر اساس طرحی از محمدحسین لطیفی نوشته است.


چند شایعه بزرگ

اگر در گوگل جمله «خواستگاری دختر از پسر» را جست‌وجو کنید، در کنار تمام تحقیقات و بررسی‌های جامعه‌شناسی که در این مورد انجام شده است، به داستان‌های عجیب و غریبی برمی‌خورید که نمی‌توانید خیلی به صحت و سقم آنها اعتماد کنید. داستان‌هایی که پسران در وبلاگ‌ها و انجمن‌های اجتماعی گذاشته‌اند و از خوانندگان می‌خواهند که به آنها جواب بدهند. آیا باید پیشنهاد ازدواج دختران را رد کرد؟ در خیلی از این پست‌ها مردم عادی نگاه خیلی معمولی به این پدیده داشتند، با نقدهای ساده سعی داشتند بگویند که پذیرفتن این مسئله برای آنها خیلی سخت نیست. با دیدن این فیلم خیلی از دختران وسوسه شدند که از پسران مورد علاقه‌شان خواستگاری کنند. درخواست تعداد زیادی از آنها با موافقت روبه‌رو شده بود و پیشنهادات عده‌ای دیگر خیلی جدی گرفته نشده بود! ۱۰، ۱۲ سالی می‌شود که فیلم «دختر ایرونی» ساخته و به اکران عمومی در آمده است، اما هنوز که هنوز است، در ذهن بسیاری مانده و به عنوان اولین فیلمی که این تابو را شکسته شناخته می‌شود.

داستان نامتعارف مریم و علی شوتی!

داستان از این قرار است، مریم که نقش آن را هدیه تهرانی بر عهده دارد دختری مستقل و متکی به نفس است. او پس از بازنشستگی پدرش اداره کارگاه مجسمه‌سازی او را به عهده می‌گیرد. با وجود خواستگاران زیادش حاضر به ازدواج نیست، اما دختردایی‌اش نغمه، چون خواستگار ندارد دچار افسردگی شده و دست به خودکشی می‌زند که نجاتش می‌دهند. وقتی مریم پی به وضعیت بحرانی نغمه می‌برد به دایی‌اش می‌گوید باید برای دخترش به خواستگاری برود. حرف‌های مریم جنجالی بزرگ در خانواده به وجود می‌آورد و او تصمیم می‌گیرد برای راضی کردن دایی‌اش به یک خواستگاری صوری برای خودش برود. در این میان بهترین گزینه برای خواستگاری پسری است به نام علی (امین حیایی) ملقب به «علی فرشته» و «علی شوتی» که در کارگاه مریم کار می‌کند. در میانه خواستگاری ساختگی بودن ماجرا لو می‌رود و دایی با عصبانیت همراه با دخترش مجلس را ترک می‌کند. در همان جریان خواستگاری، مریم پی می‌برد که علی در واقع به او علاقه‌مند است. پدر مریم علی را اخراج می‌کند و مریم که به طور اتفاقی به خانه علی رفته به حرف‌های او که گفته پسری فقیر است، شک می‌کند. به حساب بانکی او سر می‌زند و از این طریق با پدر و مادر ثروتمند علی و سرگذشت او آشنا می‌شود و می‌فهمد عشق علی به او باعث شده از همه چیز ببرد. مریم که حالا به علی علاقه‌مند شده، او و خانواده‌اش را به خانه دعوت می‌کند و حسابی تحویلش می‌گیرند. علی که از این تغییر موضع یکباره دیگران آزرده شده با خانواده‌اش آنجا را ترک می‌کند و به مریم جواب رد می‌دهد. دایی مریم که در تدارک ازدواج دخترش نغمه‌است وقتی حال افسرده مریم را می‌بیند، اصرار می‌کند که آنها به خواستگاری علی بروند. در مراسم، ابتدا علی به تحقیر مریم می‌پردازد و بعد مریم حرف‌های دلش را می‌زند و با حالت قهر آنجا را ترک می‌کند. علی در پایان شب، مجسمه مریم را که خودش ساخته به همراه یک دسته گل و نامه‌ای عاشقانه به در منزل او می‌برد. این داستان کلی فیلم است. خیلی‌ها بعد از دیدن فیلم عقیده داشتند خب اگر دختران توان «نه» شنیدن را ندارند، بهتر است فکر انجام چنین کاری را از سرشان بیرون کنند.

پشت پرده یک خواستگاری سینمایی

لطیفی غیر از این فیلم تبحرش را در ساختن مجموعه‌های دیدنی و پرمخاطب «همسایه‌ها» و «سفر سبز» ثابت كرده است. او در ساخته‌های قبلي خود همچون «سرعت» و «عینك دودی» نشان داد با استفاده از قصه‌ای جذاب و بازیگران شناخته شده، تماشاگران زیادی را به سالن‌های سینما می‌كشاند. لطیفی در «دختر ایرونی» باز هم به دنبال قصه‌گویی و جذب بیش از حد مخاطب بوده؛ امتیازی كه هر ۲ فیلم قبلی و مجموعه‌های تلویزیونی‌اش از آن بی‌بهره نبودند. «دختر ایرونی» یك فیلم ایرانی به تمام معناست و تماشاگر این روزها هم این‌گونه فیلم را دوست دارد و می‌پسندد. او در عینك دودی و دختر ایرونی توجه زیادی به زنان نشان داده و از آنها به‌عنوان قهرمان‌های محوری فیلم‌هایش استفاده كرده است.« عینك دودی» موضوع ازدواج دختری را به نمایش گذاشت كه به هیچ وجه از شوهرش راضی نبود و علاقه‌ای به زندگی با او نداشت و این بار هم موضوع حساس‌تری را ارائه می‌دهد؛ دختری كه برای دوستش به خواستگاری می‌رود. مریم خودش خواستگاران زیادی دارد ولی هیچ علاقه‌ای به ازدواج ندارد اما حادثه‌ خودكشی دختردايی‌اش به دلیل نداشتن خواستگار، مریم را وادار می‌كند كه برای او به خواستگاری برود و این خواستگاری رفتن موجب حوادث جالبی برای زندگی خودش می‌شود. تا به حال به این موضوع حساس و جذاب در سینمای ایران پرداخته نشده بود. تقابل سنت و مدرنیته و پشت پا به تمام آداب و رسوم قدیم نشانگر فیلمنامه‌ نو و متفاوت ایرج طهماسب، چهره‌ شناخته شده‌ سال‌های اخیر است كه از حیث تازگی و نو بودن بسیار ستودنی است. لطیفی بیش از حد روی شخصیت مریم متمركز شده. نام مریم و نسبت دادن او به فرشته كمی اغراق‌آمیز و به دور از شخصیت‌پردازی حساب‌شده را نشان می‌دهد. مریم می‌خواهد تمام قواعد و رسوم كهنه را به هم بریزد و اندیشه‌ جدیدش را جایگزین آن كند. دوستان و خانواده‌‌اش را متقاعد می‌كند كه برای اولین بار خانواده‌ دختر به خواستگاری پسر بروند ولی در آخر خودش در دام ازدواج می‌افتد.


چند خواستگاری معروف

تمام اینها مربوط به همان دوره است. حالا ۱۰، ۱۲ سالی می‌شود که از ساخت این فیلم گذشته است، آدم‌ها عوض شده‌اند و اكنون نگاه عادی‌تری نسبت به این اتفاق دارند. آنقدر اتفاق‌های عجیب و غریب‌تر افتاده است و فیلم‌های زیادی در این مورد ساخته شده که به قولی سختی آن را از بین برده است. نمونه ایرانی دیگرش فیلم «تو و من» است. فیلمی که تا همین سال گذشته روی پرده سینماها بود و کم و بیش هم با استقبال روبه‌رو شد. فیلمی که کارگردانی آن را محمد بانکی برعهده داشت و الناز شاکردوست و محمدرضا گلزار بازیگران اصلی‌اش بودند. درست است که نام فیلم «تو و من» بود اما فیلم به طور کامل کپی‌برداري از روی فیلم هالیوودی «درخواست» با بازی رایان رینولدز و ساندرا بولاک بود. در این فیلم هم دختر داستان به سنتی‌ترین شیوه ممکن زانو می‌زند و از قهرمان مرد داستان خواستگاری می‌کند. در هر ۲ فیلم همین صحنه اتفاق می‌افتد. در ورژن هالیوودی حال و هوای قصه یک تم کاملا غربی دارد و حال و هوای فیلم «تو و من» کاملا ایرانیزه شده است. در هر حال خواستگاری دختران از پسران سوژه‌ای است که فیلمسازان و حتی نویسندگان زیادی سراغش می‌روند. سوژه‌ای که هیچ وقت تکراری نشده و همیشه با استقبال روبه‌رو می‌شود.

پاسخ ۵ نفر از مراجع عظمی

آیا خواستگاری دختر از پسر اشکال شرعی دارد؟

مجله زندگي ايده​آل براي اولين بار از طريق پايگاه اينترنتي دفاتر مراجع عظام، اين سؤال را پرسيد که پاسخ آن به شرح زير است:

آیت‌الله العظمی خامنه‌ای

فی‌نفسه اشکال ندارد.

آیت‌الله العظمی مکارم‌شیرازی

خواستگاري رفتن دخترها نيز اگر با واسطه باشد (مخصوصا اگر آن واسطه به پسر نگويد که دختر من را فرستاده است) اشکال ندارد. لازم است بيشتر از اينها به خداوند اطمينان و حسن‌ظن و توکل داشته باشيد. مشکل‏ترين کارها به اراده حق ‏تعالي حل مي‌‏شود.

آیت‌الله العظمی صافی‌گلپایگانی

عرفی نیست اما از نظر شرعی اشکالی ندارد. فقط لازم است موازین شرعی در این مورد رعایت شود و بهتر است از طریق خانواده‌ها باشد.

آیت‌الله العظمی وحید خراسانی

خیر، اشکالی ندارد.

آیت الله العظمی شاهرودی

چنانچه موجب گناه نشود اشکال ندارد.