عکس: کابوس آوارگی ...

فرارو: در بهار سال ۱۹۹۱ نزدیک به ۲میلیون نفر از کردهای ساکن عراق از ترس جان و مال خود از این کشور آواره و به نقاط مرزی ایران و ترکیه پناهنده شدند.

کوچ تاریخی کردهای عراق که به «کۆرەوە مەزنەکە» در میان این قوم مشهور است یکی از جنایات رژیم صدام به شمار می رود که طی آن نزدیک به ۲میلیون نفر از موطن خود آواره شدند.

پس از شکست صدام حسین در جنگ خلیج فارس کردهاي عراق با سازمان دادن قيامي فراگير در مارس ۱۹۹۱ مناطق کردنشين عراق از «زاخو» در مرز ترکيه تا «کرکوک» را از تسلط دولت عراق خارج و دولت محلی در آن تشکیل دادند؛ پاسخ دولت صدام بمباران هوایی و زمینی مناطق کرد نشین بود.

نزدیک به ۲ میلیون کرد از ترس تکرار حمله شيميايي سال ۱۹۸۸ که منجر به کشته شدن ۱۸۲ هزار نفر در عمليات موسوم به «انفال» شد به طور دسته جمعي در اواخر اسفند سال ۱۳۶۹ راهي مرزهاي ايران و ترکيه شدند که منجر به صدور قطعنامه سازمان ملل در ایجاد منطقه پرواز ممنوع در حمایت از آوارگان شد.

این حملات آوارگان را به مرزهای ایران و ترکیه سرازیر کرد؛ گرچه ایران از اوارگان استقبال کرد و آنان را مورد حمایت خود قرار داد ولی گفته می شود بسیاری از آوارگان کرد که به نقاط شرقی و جنوب شرقی ترکیه پناه برده بودند به دلیل عدم حمایت دولت این کشور در شرایط وخیمی قرار گرفتند و تعدادی زیادی از آوارگان به ویژه کودکان به دلیل شرایط نامساعد بهداشتی، درمانی و نبود آذوقه و محل اسکان مناسب جان خود را از دست دادند.

دولت ترکیه پس از چندی حتی تعداد زیادی از آوارگان کرد را به عراق بازگرداند تا آنجا که عفوبين‌الملل در گزارشی اعلام کرد در فاصله ماه‌های مارس و ژوئن ۱۹۹۱ حدود ۲۵۸۴ آواره به بهانه عفو عمومی اعلام شده حكومت صدام به آن كشور بازگردانده شدند. "برونو باربی" عکاس فرانسوی-مراکشی جنگ که پیش از آن به عنوان عکاس خبری وقایع جنگ خلیج فارس را پوشش می داد با حضور در مناطق جنوب و جنوب شرقی ترکیه شرایط وخیم کردهای ترکیه را به تصویر کشید. او که در جنگ ویتنام نیز به عنوان عکاس خبری حضور داشت از تجربه اش برای به تصویر کشیدن فاجعه انسانی که در حال وقوع بود استفاده کرد و تصاویر تکاندهنده ای از زندگی کردهای آواره به ثبت رساند.