عکس: لورنس عربستان

فرادید: "ادوارد لورنس" یکی از مشهورترین شخصیت های تاریخ معاصر انگلستان است که نقش تعیین کننده ای در تجزیه امپراتوری عثمانی و گسترش نفوذ استعماری انگلستان در کشورهای عربی داشت.

"ادوارد لورنس" که برخی او را جاسوس و عامل استعمار بریتانیا می‌دانند، یک محقق، ماجراجو و باستان شناس بود که در جوانی به فرهنگ ملل شرقی علاقمند شد و زمانی که ۲۱ سال بیشتر نداشت زادگاهش را برای سفر به ممالک عثمانی ترک کرد. در اولین سفر او که گفته می‌شود با دو چرخه صورت گرفت از لبنان، سوريه و فلسطين بازدید کرد و در کنار مطالعه فرهنگ اعراب سعی کرد یاد بگیرد چطور مانند آنها زندگی کند. دومین ماجراجویی او در سال ۱۹۱۰ با سفر به عراق آغاز شد. او در این سفر به تحقیق در سوریه‌، فلسطین و منطقه بین النهرین پرداخت.

تحقیقات لورنس در این منطقه با آغاز جنگ جهانی اول همزمان شد؛ نقشه هایی که او از منطقه سینا در نزدیكى مرزهاى عثمانى تهیه کرده بود که در جنگ بین انگلستان و عثمانی مفید واقع شد.

لورنس با آغاز جنگ براى اعزام به منطقه نام نویسى كرد و از آنجایى كه در امور اعراب تخصص بالایى داشت به عنوان افسر اطلاعات به قاهره اعزام شد. او بیش از یك سال در مصر به فعالیت هاى اطلاعاتى خود ادامه داد و در سال ۱۹۱۶ یك دیپلمات انگلیسى را براى مذاكره با حسین بن على امیر مكه كه علیه قوانین عثمانى اعلان شورش كرده بود همراهى كرد. لورنس مقامات ارشد خود را متقاعد كرد كه شورش طرفداران امیر مكه را حمایت كنند و خود نیز به عنوان افسر رابط «ارتش حسین بن فیصل» امیر مكه را همراهى كرد.

نیرو هاى اعراب تحت راهنمایى لورنس توانستند طى یكسرى جنگ هاى نامنظم خسارات فراوانى به خطوط نیرو هاى ترك وارد كنند؛ پیروزی در این جنگ نبوغ لورنس در عملیات نظامی را به مقامات انگلیسی نشان داد و از سوی دیگر موجب محبوبیت او در بین اعراب شد. نقش لورنس در شکست قوای عثمانی در عربستان و سوریه باعث شد تا اعراب لقب لورنس عربستان را به او بدهند.

با وجود وعده های او به اعراب برای استقلال اما پس از اتمام جنگ در کنفرانس صلح پاریس به سال ۱۹۱۹ عراق، فلسطین و اردن به مستعمره انگلیس تبدیل شد و فرانسه نیز بر لبنان و سوریه تسلط یافت. همین امر باعث شد وی که به دلیل اقداماتش به شخصیتى افسانه اى تبدیل شده بود کار را رها کرده و به نوشتن خاطراتش بپردازد.

با این حال چندی بعد در سال ۱۹۲۱ ویـنستون چـرچیل او را به عنوان مشاور امور اعراب اداره مستعمرات فرا خواند اما سیاست های دولت انگلیس باعث شد این همکاری بیش از یکسال ادامه نیابد و وی در سال ۱۹۲۳ از مناصب خود کناره گیری کند.

لورنس در ۱۹ می ۱۹۳۵ زمانی که با نام مستعار "شاو" زندگی می کرد در یک سانحه موتورسیکلت در منطقه‌ "مورتون‌" در ناحیه "شایر" انگستان‌ جان‌ خود‌ را از دست داد. عکس های زیر که مربوط به مدت حضور او در عربستان و فلسطین است خصوصا به دلیل ارتباط او با هربرت ساموئل یکی از بنیانگذاران صهیونیسم و کشور مستقل یهود جالب توجه هستند.