امروز در تاريخ؛ یکم خرداد

روزنامه اطلاعات: کوروش بزرگ در لشکرکشي سال ۵۴۵ پيش از ميلاد به عمر دولت ليدي (آناتولياي غربي) پايان داد و به اين ترتيب تمامي آناتوليا (ترکيه امروز) به تصرف ايران درآمد. شهر بندري ازمير که ساکنانش يوناني زبان بودند در ماه مي اين سال وارد قلمرو ايران شد. همه اين سرزمين تا سال ۳۳۳ پيش از ميلاد بخشي از قلمرو ايران را تشکيل مي داد و توسط ساتراپ هاي ايراني اداره مي شد. اسکندر مقدوني پس از دو پيروزي نظامي بر ايران در گرانيکوس و ايسوس، اين مناطق را متصرف شد.

اين مناطق پس از انهدام سلوکي ها (جانشينان اسکندر) دوباره به دست ايرانيان افتاد.

روميان بعدا با تصرف يونان با ايران همسايه شدند و ازمير و مناطق ساحلي آناتوليا تا پايان عصر ساسانيان به مدت بيش از هشت قرن ميان روم و ايران دست به دست مي شدند و صحنه نبردهاي نظامي و مبارزات سياسي دو ابرقدرت وقت بودند. «ازمير» دومين بندر بزرگ جمهوري ترکيه است

نبرد ري

دهه سوم ماه مي در سال ۸۱۳ ميلادي نيرويي مركب از ۳۰ هزار داوطلب ايراني كه از خراسان به حركت آمده بود تا مأمون را كه از جانب مادر، ايراني بود خليفه عباسي كند و به اين ترتيب، ايران به استقلال خود نزديك شود، در حاشيه شهر ري (تهران امروز) سپاه امين به فرماندهي علي بن عيسي بن ماهان را درهم شكست و به همدان فراري داد.

اين داوطلبان ايراني كه مجال نشان دادن شايستگي، دلاوري و ميهن دوستي يافته بودند در جنگ ۱۲ ژوئن ۸۱۳ ميلادي در همدان نيز ارتش ۹۰ هزار نفري اعراب را تار و مار كردند كه ضمن آن علي بن عيسي كشته شد.

داوطلبان ايراني سربازان فراري امين را تا بغداد دنبال كردند و ۲۵ سپتامبر سال ۸۱۳، پايتخت عباسيان را تصرف و امين را كه در حال فرار بود دستگير كردند و سر او را براي مأمون به خراسان فرستادند و به اين ترتيب مأمون خليفه شد، اما به وعده هايي كه داده بود عمل نكرد. انگيزه واقعي اين داوطلبان كسب استقلال وطن بود ـ نه نشانيدن مامون برجاي امين.

ورود نخستين چاپخانه مدل گوتنبرگ به ايران

تاريخ ورود نخستين چاپخانه به ايران را ۲۲ مي سال ۱۶۴۰ ميلادي (۳۷۰ سال پيش، يکم خرداد) نوشته اند. اين ماشين چاپ (مدل گوتنبرگ) توسط يك ايراني ارمني به منظور نصب در جلفاي اصفهان وارد ايران شده بود. در آن زمان شهر اصفهان پايتخت ايران و شاه صفي رئيس كشور بود.

يوهانس گوتنبرگ آلماني که يک زرگر بود دستگاه چاپ خود را در دهه ۱۴۴۰ تکميل کرد. قرن ها پيش از او چيني ها دستگاه چاپ بلوکي (بلاک پرينتينگ)را ساخته بودند.

اعزام محصل به فرنگ

يكم خرداد سال ۱۳۰۷ قانون اعزام محصل به اروپا به تصويب مجلس شورا رسيد. طبق اين قانون قرار شده بود كه هر سال دست كم يكصد محصل ايراني براي تحصيل در دانشگاه هاي كشورهاي اروپايي به اين قاره اعزام شوند.

اين قانون سال ها اجرا شد، ولي محصلان اعزامي عمدتا از خانواده هايي بودند كه ثروتي داشتند.

از اين محصلان پس از بازگشت استفاده لازم به عمل نيامد و دست هايي در كار بود كه اين فارغ التحصيلان به جاي فعاليت در رشته تحصيلي خود، به امور سياسي و سياستبازي درگير شوند يا در پي كسب مقام اداري باشند و از تخصص آنان استفاده نشود و عملا هرز و هدر روند.

ديگر رويدادهاي ۲۲ مي

۱۹۶۰: زمين لرزه اي به شدت ۹ و نيم ريشتر در جنوب شيلي روي داد. اين شديدترين زمين لرزه اي كه در تاريخ ثبت شده است.

۱۹۶۱: در اين روز از ماه مي سال ۱۹۶۱ ماهواره شوروي «ونرا ـ۱ Venera » به عنوان نخستين شيئ ساخت بشر به ستاره ونوس رسيد و اطلاعات جالبي از مواد متشكله اطراف ونوس را به زمين مخابره كرد.

ده سال بعد در همين روز روس ها ماهواره «مارس ـ۲» را به سوي مريخ فرستادند