چرا آفت می زنیم؟ درمانش چیست؟

هفته نامه سلامت- دکتر علی مرسلی: بسیاری از مراجعان به دندان پزشکی، ادعا می کنند که بعد از مراجعه به دندان پزشک و انجام کار دندان پزشکی دهانشان آفت زده است. برخی از آنها وسایل و ابزارآلات آلوده را دلیل بروز آفت می دانند، در حالی که بروز آفت بعد از درمان های دندان پزشکی هیچ ربطی به آلوده بودن یا نبودن وسایل ندارد و علل متفاوت است.

آفت ها زخم های کوچکی از 2-1 میلی متر تا 1 سانتی متر هستند که رنگ زرد یا سفید یا حاشیه ای قرمز رنگ دارند. آفت 3 نوع مینور، ماژور و هرپتیک دارد. شیوع آفت خیلی بالاست به طوری که گفته می شود 20-15 درصد مردم در سرتاسر دنیا به شایع ترین نوع آفت (یعنی آفت مینور) مبتلا می شوند.


چرا آفت می زنیم؟

- تا به حال علت مشخصی برای آفت دهانی مشخص نشده است. درمجموع می توان گفت در افراد مختلف علت های متفاوتی می تواند زخم هایی از نوع آفت ایجاد کند؛ ژنتیک، تغذیه و واکنش های غیرطبیعی دستگاه ایمنی به طور کلی زمینه های بروز آفت را فراهم می کنند. آلرژی به مواد غذایی و برخی داروها می تواند علت برخی آفت های دهانی باشد. در بیمارانی که شیمی درمانی می شوند هم بعد از دوره های درمان و افراد سیگاری بعد از ترک سیگار گاهی آفت های دهانی مشاهده می شود.

محرک آفت چیست؟

- استرس ها و تغییرات هورمونی (مانند دوران بارداری یا دوره های ماهیانه) می توانند آفت را تشدید کنند. مواد غذایی مختلف مانند بادمجان، موز، کیوی، گردو، توت فرنگی، ادویه و... نیز می توانند محرک بروز آفت باشند. گازگرفتن قسمتی از گونه و زبان یا آسیب برنده یا کوفتگی زبان یا ناحیه ای دهان هم می تواند به صورت زخم های آفتی خود را نشان دهد. به علاوه، تعدادی از مراجعان دندان پزشکی بعد از کار دندان پزشکی آفت می زنند.

آفت بعد از کار روی دندان، علت های مختلفی می تواند داشته باشد؛ از تحریک و کشش بافتی با وسایل دندان پزشکی و تروماتیزه شدن نواحی دهان گرفته تا حساسیت به موادی که داخل دهان استفاده شده است. استرس نیز عامل تشدید آفت است و چه بسا بیماران پراسترس که از درمان های دندان پزشکی وحشت دارند، حتی قبل از مراجعه به دندان پزشکی دچار آفت می شوند.

نکته مهم این است که در نظر داشته باشیم زخم های دهانی که بعد از مراجعه به دندان پزشکی به صورت آفت ممکن است ظاهر شود، عفونت و قارچ و... نیست. نقش ویروس ها هم در بروز آفت نشان داده نشده است. بروز آفت ربطی به استریل بودن یا نبودن وسایل دندان پزشکی یا خود درمان دندان پزشکی ندارد. اگر این عارضه واقعا آفت باشد، ظرف ۲ هفته معمولا برطرف می شود.

در صورتی که بعد از درمان دندان، زخم دهانی در مدت ۲ هفته برطرف نشود، باید به دندان پزشک مراجعه کرد و مشکل را با او در میان گذاشت. آفت ها می توانند از علائم بیماری های عومی بدن باشند. در بروز آفت های مکرر دهانی به همراه زخم های ناحیه تناسلی یا هرگونه علائم درگیری چشمی مراجعه سریع خیلی مهم است چون مجموع این علائم می تواند نشانگان بهجت را به عنوان یک گزینه تشخیصی مطرح کند. اما به طور کلی آفت های عادی که در تعداد زیادی از افراد جامعه دیده می شود، گذرا هستند و ذاتا خطری برای افراد ندارند.

درمان آفت چیست؟

- امروزه علت عمده ایجاد آفت، عملکرد دستگاه ایمنی است. بنابراین برای آفت درمان مشخص و قطعی وجود ندارد. محلول های تجاری برای درمان آفت در بازار وجود دارند که البته بیشتر نقش تسکینی و کاهش درد یا حداکثر کاهش دوره آفت را دارند.

دندان پزشکان به طور سنتی شربت آلومینیوم ام جی را به صورت دهانشویه برای ماسکه کردن آفت ها (گاهی در ترکیب با یک کورتون و شربت دیفن هیدرامین) پیشنهاد می کنند.

کورتون ها مانند پمادهای تریامسینولون که با اسم های تجاری مختلف برای درمان آفت به بازار عرضه شده اند هم تا اندازه ای مخصوصا در شروع آفت، در کاهش درد و دوره بیماری موثرند. با وجود همه درمان ها، آفت ها معمولا با پایان دوره شان خود به خود برطرف می شوند حتی اگر درمان نشوند.