سندرم مرگ ناگهانی نوزاد

ماهنامه دنیای سلامت: سندرم مرگ ناگهانی نوزاد (SIDS)، که آن را به عنوان مرگ در ننو نیز می شناسند، به مرگ ناگهانی یک نوزاد که ظاهری کاملا سالم دارد اطلاق می شود. با اینکه بسیاری از والدین از مرگ ناگهانی فرزندشان در طول شب نگران هستند، اما این سندرم بسیار نادر است. برای مثال در کشور انگلستان هر 2000 نوزاد، تنها 1 نوزاد دچار چنین مرگ ناگهانی می شود. این سندرم در ظاهر بسیار وحشتناک است اما از آنجا که والدین گام هایی جهت کاهش این سندرم برداشته اند. میزان ابتلای نوزادان به این سندرم از سال 1991 میلادی حدود 71 درصد کاهش یافته است.

علت وقوع SIDS چیست؟

SIDS یک علت منحصر به فرد و مشخص ندارد. تحقیقات اخیر بر سیستم تنفسی و مکانیزم کنترل دمای نوزاد متمرکز شده اند. این دو سیستم هنگام تولد هنوز به تکامل کافی نرسیده اند، به همین جهت اگر به عللی نظیر کشیده شدن ملحفه روی سر نوزاد او نتواند نفس بکشد، دچار مرگ خواهدشد. برخی عوامل خطر ابتلا به SIDS را افزایش می دهند. برای مثال نوزادانی که مادر آنها در دوران بارداری یا شیردهی سیگار می کشد، بیشتر دچار SIDS می شوند. کودکانی که مادر آن ها در دوران بارداری مراقبت های خاص ندیده است نیز چنین وضعیتی دارند. همچنین مادرانی که سن آنها زیر 20 سال است نیز فرزندان آنها بیشتر دچار این حالت می شوند.


البته در این مورد هم می توان علت اصلی را استعمال دخانیات و کمبود مراقبت دانست. خطر ابتلا به SIDS در کودکانی که هنگام تولد وزن کمی دارند و زودتر از موعد تولد می شوند بیشتر است. به دلایلی که هنوز برای پزشکان معلوم نیست، مرگ در ننو در بین نوزادان آسیایی کمی بیشتر است. همچنین نوزادانی که خواهر یا برادری داشته اند که دچار چنین مرگی شده است نیز بیشتر در معرض ابتلا به این سندرم قرار دارند. عوامل محیطی که احتمال ابتلا به سندرم SIDS را افزایش می دهند عبارتند از افزایش دمای بدن نوزاد، خوابیدن به روی شکم، خوابیدن با اسباب بازی و بالش در تخت خواب و یا خوابیدن بر رختخواب نرم، علاوه بر این، اگر نوزاد در معرض دود دخانیات باشد، احتمال ابتلا به SIDS برای او افزایش می یابد.

آیا این خطر از بین خواهدرفت؟

SIDS در میان شیرخواران با سن ۲ هفته تا یک سال شیوع بیشتر دارد. البته اوج این آمار در سنین ۲-۴ ماه است. در برخی موارد نادر، این نوع مرگ ممکن است. بین سنین ۱۲-۲۴ ماه رخ دهد.

برای کاهش خطر چه کاری می توانم انجام دهم؟

• خبر خوب این است که راه های بسیاری برای کاهش خطر مرگ در ننو وجود دارد.

• همیشه نوزاد تازه متولدشده را به پشت بخوابانید و هیچ گاه او را رو به شکم قرار ندهید. این نکات را به سایر افرادی که می خواهند از فرزند شما نگهداری کنند نیز آموزش دهید. با رسیدن به سن ۶-۹، خطر مرگ در ننو به میزان قابل توجهی کاهش می یابد. هرچند شما همچنان باید کودک را به پشت بخوابانید اما اگر در این سن کودک خود به خود حالت خود را تغییر داد، لازم نیست نگران شوید.

• همیشه از یک تشک سفت و ملحفه هایی دقیقا به اندازه تشک استفاده کنید (اگر تخت خواب فرزندتان را از شخص دیگری قرض گرفته اید، حتما یک تشک نو برای آن بخرید). تمام اسباب بازی ها، بالش ها، روتختی های بزرگ و آزاد و هرگونه وسیله اضافی را از تخت فرزندتان خارج کنید.

• اجازه ندهید دمای اتاق و بدن فرزندتان بیش از اندازه بالا رود. بیش از اندازه به نوزاد لباس نپوشانید و کلاهی بر سر او نگذارید. دمای ایده آل برای اتاق کودک بین ۱۶-۲۰ درجه سانتی گراد است. نصب یک دماسنج در اتاق کودک برای کنترل دمای اتاق فکر خوبی است. کودک را بیش از حد با ملحفه ها و پتوها نپوشانید. شما می توانید کیسه خواب مخصوص کودکان را تهیه کنید.کیسه خواب مخصوص کودک علاوه بر کنترل دمای بدن کودک، مانع از این می شود که کودک به زیر پتوها یا ملحفه ها برود.

• هنگام قرار دادن کودک در تخت خواب، او را به گونه ای قرار دهید که پاهایش با قسمت انتهای تخت تماس داشته باشد. بدین ترتیب او نمی تواند پایین تر رفته و زیر پتو یا ملحفه پوشانده شود. همچنین پتو یا ملحفه را در گوشه های تخت یا زیر تشک فروبرید تا بیش از حد تکان نخورند.

• شش ماه اول پس از تولد کودک، تخت او را در اتاق خودتان قرار دهید.

• هیچ گاه شیشه شیری که با آب داغ پرشده است یا یک پتوی برقی داغ را در تخت خواب فرزندتان قرار ندهید.

• هیچ گاه به خودتان یا دیگران اجازه سیگارکشیدن در خانه ای که نوزاد در آن قرار دارد را ندهید. حتی رفتن به اتاقی دیگر برای استعمال دخانیات نیز نمی تواند مواد سمی ناشی از آن را از کودک دور نگهدارد.

• هرگاه داخل خانه هستید، سر و صورت فرزندتان را باز بگذارید و آن را نپوشانید.

• اگر فرزندتان حال خوبی ندارد یا دمای بدن او بالا است، پتو یا ملحفه اضافی بر روی او نیندازید. درعوض پوشش او را تغییر دهید و لباس های او را نازک تر کنید تا دمای بدن او بیش از اندازه بالا نرود.


دمای اتاق و منسوجات تخت خواب

تعداد پتوهایی که فرزند شما به آن نیاز دارد بستگی به دمای اتاقی دارد که او در آن می خوابد. راهنمای زیر می تواند برای شما مفید باشد:


اگر فرزند شما در تخت شما می خوابد

• مراقب باشید فرزندتان به پشت خوابیده باشد و بالش یا لحاف شما نزدیک او نباشد تا سر او را بپوشاند.

• به جای اینکه لحاف یا پتوی خودتان را بر روی نوزاد بیندازید، او را با یک پتوی سبک و نخی بپوشانید.

• اگر شما یا همسرتان به تازگی سیگار کشیده اید یا داروی خاصی را مصرف کرده اید یا خیلی خسته هستید، فرزندتان را در تخت خواب خودتان نخوابانید.

آیا پستانک می تواند در کاهش احتمال ابتلا به SIDS موثر باشد؟

تحقیقاتی در رابطه با این تاثیر استفاده از پستانک پس از خواباندن کودک بر کاهش احتمال وقوع SIDS برای نوزادان صورت گرفته است. متخصصان هنوز در رابطه با نحوه و علت تاثیر پستانک بر کاهش SIDS مطمئن نیستند، اما اکثر آنها استفاده از پستانک را برای نوزادانی که از شیر مادر تغذیه می کنند بیش از هفته چهارم بعد از تولد پیشنهاد نمی کنند زیرا ممکن است باعث شود نوزاد از قبول پستان مادر خود امتناع کند.

سعی کنید بیش از اندازه نگران نباشید

بسیاری از والدین بیش از اندازه در رابطه با SIDS نگران هستند. این نگرانی می تواند بیش از اینکه به سود کودک باشد، به ضرر او تمام شود. سعی کنید بی جهت نگران نباشد. با وسوسه کنترل کردن تنفس فرزندتان هر دو دقیقه یکبار مبارزه کنید. این کار باعث برهم خوردن الگوی منظم خواب او می شود. نگرانی شما طبیعی است اما اجازه ندهید این نگرانی بر شما غلبه کند. برخی والدین مانتیوری خریداری می کنند که در صورت قطع شدن تنفس کودک، هشدار می دهد. اما اگر این مانیتورها دچار اشکال باشند یا شما مدام آنها را کنترل کنید، ضرر آنها بیش از منفعتشان خواهدبود. اگر شما نگران این سندرم هستید، با پزشک فرزندتان در این رابطه صحبت کنید. آشناشدن با فرایند احیای نوزاد در صورت وقوع شرایط بحرانی نیز می تواند در کاهش نگرانی های شما موثر باشد.