دستتو نشون بده تا بگم چِته

ماهنامه همشهری تندرستی: دکترها فالگیر نیستند ولی با نگاه کردن به دستتان می توانند بگویند که جسمتان در چه وضعیتی است و آینده تان به کجا ختم می شود.


۱- لرزش دست

اگر دست هایتان می لرزد و این لرزش از کنترل شما خارج است، در وهله اول آرامشتان را حفظ کنید! یک توضیح بسیار ساده برای لرزش دست ها می تواند مصرف بیش از حد کافئین و نوشیدنی های کافئین دار باشد. البته مصرف یک سری داروهای خاص از جمله داروهای ضدآسم یا ضدافسردگی هم به عنوان یکی دیگر از دلایل لرزش دست مطرح می شود؛ اما اگر هیچ کدام از این دلایل در مورد شما صدق نمی کند یا اگر لرزش دستتان به مرور بیشتر شده است، حتما به پزشک مراجعه کنید.

یکی از علل نادر اما مهم لرزش دست، ابتلا به بیماری پارکینسون است که متاسفانه این روزها آمار مبتلایانش هم در حال افزایش است. پارکینسون نوعی اختلال سیستم عصبی است. قبلا تصور می شد که پارکینسون فقط سراغ سالمندان می رود، ولی امروز متخصصان در خصوص ابتلای جوانان به این بیماری هشدار می دهند.

لرزش دست و پا در شرایط استراحت یکی از چهار علامت اصلی این بیماری است. یادتان باشد لرزش دست ناشی از پارکینسون در مراحل اولیه معمولا یک طرفه و ملایم است و نیازی به درمان حس نمی شود، ولی به مرور که بیماری پیشرفت می کند، فرد مجبور است مدام وسیله ای را توی دستش نگه دارد تا بتواند این ارتعاش ها را کنترل کند. گاهی اوقات شدت لرزش به قدری است که اصلا کنترل آن ها از اختیار فرد خارج می شود.

۲- ناخن های رنگ پریده یا سفید

این نوع تغییر رنگ ناخن ها می تواند نشانه کم خونی باشد و معنایش این است که بدن شما نمی تواند گلبول های قرمز کافی برای انتقال اکسیژن به بافت های مختلف بسازد. این کمبود اکسیژن هم خودش را با رنگ پریدگی یا سفیدشدن پوست و ناخن ها نشان می دهد. برای اینکه بدانید کم خون هستید یا نه، لازم نیست خیلی خودتان را به دردسر بیندازید. یک آزمایش خون ساده هم می تواند احتمال وجود این بیماری را تایید یا رد کند. اگر کم خون باشید، با مصرف مکمل آهن وضعیتتان بهبود پیدا می کند، ولی تجویز دوز مناسب و نوع مکمل به عهده پزشک معالج است، پس خوددرمانی نکنید!

۳- خشکی و خارش پوست دست

اگر پوستتان دائما خشک است و می خارد و هیچ کرم یا لوسیونی هم نتوانسته شما را از این وضعیت نجات دهد، احتمالا دچار اگزما شده اید. اگزما نوعی بیماری پوستی است که با خارش، خشکی و بروز راش(؟) یا جوش های قرمزرنگ همراه می شود، پس خوددرمانی نکنید و برای درمان بجا و مناسب با لوسیون های موضعی از یک متخصص پوست کمک بگیرید. البته ممکن است پوست شما خشک باشد، اما علامت های ذکرشده را نداشته باشید یا پزشک تشخیص دهد که دچار اگزما نشده اید.

در این وضعیت احتیاج دارید از مرطوب کننده هایی استفاده کنید که حاوی ویتامین آ هستند. شست و شوی مکرر پوست، تماس زیاد با کاغذ و... از جمله دلایلی هستند که پوست را خشک می کنند، بنابراین شب ها به دستتان کرم هایی بزنید که ویتامین «ای» دارند تا لایه های شاخی سطح پوست را از بین ببرد. یادتان باشد که این کار را حتما قبل از خواب انجام دهید، چون طی شب دست هایتان را نمی شویید و این یعنی مواد مغذی داخل کرم فرصت کافی دارند که به پوست شما نفوذ کنند.


۴- آبی شدن نوک انگشت ها

تغییر رنگ ناخن ها از سفید به آبی و سپس قرمز می تواند علامت سندرم رینود (Reynod) باشد. این سندرم باعث سردی نوک انگشتان دست و پا شده و به مرور احساس درد، بی حسی و سوزن سوزن شدن در دست ها ایجاد می شود. متخصصان معتقدند که این سندرم به دلیل اسپاسم یا گرفتگی عروق خونی و کاهش جریان خون ایجاد می شود، اما علت دقیق آن هنوز ناشناخته است. بهترین درمان در این حالت این است که دستکش و جوراب بپوشید، استرس نداشته باشید، در معرض هوای سرد قرار نگیرید و در صورت لزوم با نظر پزشک دارو مصرف کنید.

یادتان باشد که علائم سندرم رینود در همان مراحل اولیه باید جدی گرفته شود، وگرنه باعث عفونت های مزمن اطراف ناخن ها می شود. یکی دیگر از نکات مهم برای پیشگیری و درمان این بیماری خداحافظی همیشگی با سیگار و دود است. رینود در غیرسیگاری ها نادر است اما سیگار کشیدن یا حتی قرار گرفتن در معرض دود دست دوم (دودی که ناشی از سیگارکشیدن دیگران بوده و شما فقط در معرض آن هستید) بیماری را فعال می کند.

۵- لکه های تیره روی ناخن

اگر روی بستر ناخنتان لکه تیره ای ایجاد شده است، فورا به پزشک مراجعه کنید چون این علامت می تواند جزو نشانه های اولیه ملاتوم یا سرطان پوست باشد. البته این نوع سرطان در بستر ناخن خیلی شایع نیست و فقط یک تا سه درصد از ملاتوم ها ممکن است در این موضع ایجاد شوند، با این حال لازم است که توسط پزشک متخصص معاینه شوید و حتما قبل از معاینه ناخن هایتان را کاملا پاک کنید تا پزشک بهتر بتواند شما را معاینه کند.

۶- ناخن های ضعیف و شکننده

اگر ناخن هایتان از یک جام بلوری نازک تر است، پس احتمالا دچار کمبود «روی» شده اید. روی از جمله مواد معدنی است که به رشد و دوباره سازی سلول های پوستی کمک می کند. اگر می خواهید این نقص هرچه زودتر برطرف شود، به فکر غنی کردن رژیمتان با منابع حاوی روی باشید. شما به راحتی می توانید این عنصر را در جگر گوساله، گوشت گاو، عدس، نان سبوس دار یا نان کامل، زرده تخم مرغ، جوی دوسر، ماهی و... پیدا کنید. علاوه بر این، جوانه گندم و آجیل هم جزو منابع خوب روی در برنامه غذایی روزانه هستید.


۷- لکه های قهوه ای

این لکه های قهوه ای که به مرور زمان روی دست ایجاد می شوند، ناشی از بالا رفتن سن یا اختلال در عملکرد کبد هستند. اگرچه قرار گرفتن در معرض اشعه مستقیم خورشید نیز در بلندمدت می تواند زمینه ساز بروز این لکه ها باشد. یکی از شرایطی که می تواند باعث تشدید این لکه ها شود، رانندگی در شرایطی است که دستکش نداشته یا ضدآفتاب به پوستتان نمالیده باشید. از آنجا که هنگام رانندگی تماس نور خورشید با پوست طولانی است، حتما از ضدآفتاب استفاده با اس.پی.اف بالاتر استفاده کنید تا دستتان زود پیر نشود و از قیافه نیفتد!

۸- نرم شدن ناخن ها

ناخن های نرمی که به راحتی خم می شوند، یکی از نشانه های مهم کمبود کلسیم بدن هستند. هر چند که کمبود پروتئین هم می تواند این علامت را در بدن ایجاد کند. در شرایطی که کمبود کلسیم وجود داشته باشد، پوست و مو نیز خشک و شکننده می شوند و کمبود پروتئین نیز می تواند شیارهای عمودی را روی ناخن شما ایجاد کند. رعایت رژیم غذایی غنی از لبنیات به ویژه نوع کم چرب آن، گنجاندن ساردین و اسفناج در برنامه غذایی روزانه و... می تواند نیاز شما را به این دو ماده مغذی رفع کند و در نتیجه استحکام ناخن هایتان را به حد مطلوبی برساند.