آمبولانس خصوصی بهتر است یا دولتی؟

مجله سیب سبز: بارها شده آمبولانس‌ها با آن صدای بوق بلندشان از کنارمان رد مي‌شوند. در آن لحظه به احتمال زیاد به تنها چیزی که فکر می‌کنیم حال بيمار داخل آمبولانس است و کمتر کنجکاو می‌شویم ببينيم این آمبولانس از کجا آمده و به کجا می‌رود و اینکه خصوصی است یا دولتی؟ اگر شما هم فرق این دو نوع از آمبولانس‌ها را نمی‌دانید و کنجکاوید بدانید موقع حادثه بهتر است به کدام زنگ بزنید این مطلب را از دست ندهید.

دكتر محمدتقي طالبيان، متخصص طب اورژانس، رئیس مرکز مدیریت حوادث و فوریت‌های پزشکی کشور


وقتی دچار حادثه می‌شویم باید با چه شماره‌ای تماس بگيريم؟ ۱۱۵ یا آمبولانس خصوصی؟

براساس قانون، اورژانس ۱۱۵ مسئول رسيدگي به موارد اورژانس و فوريت‌هاي پزشكي است و در سراسر كشور پوشش جاده‌اي و شهري مناسبي دارد، به طوري كه ۱۰۰ درصد‌ آزادراه‌ها،‌ ۸۰درصد بزرگراه‌ها، ۷۰درصد راه‌هاي اصلي و ۱۰درصد راه‌هاي فرعي را پوشش داده و داراي ۲۰۵۶ پايگاه شهري و جاده است. از سوي ديگر تجهيزات آمبولانس ۱۱۵ كامل بوده و نيروها و تكنسين‌هاي آن از تخصص كافي برخوردار هستند. آمبولانس خصوصي متولی خدمات آمبولانسي با شرح وظايف، ماموريت و فرايندهاي كاري متفاوت است،‌ بنابراين مقايسه اين دو سازمان باتوجه به تفاوت‌هاي ساختاري و عملكردي صحيح نیست. اين را هم بگويم كه در سراسر كشور حداقل ۴۱۸۶ دستگاه آمبولانس زمینی، ۵۶ ناوگان اتوبوس آمبولانس، ۶ فروند بالگرد امداد هوايي و ۳ شناور دریایی و بيش از ۱۴هزار تكنسين فوريت‌هاي پزشكي در اورژانس ۱۱۵ حضور دارند. آخرين نكته اينكه خدمات ۱۱۵ رايگان است اما تعرفه آمبولانس خصوصي براي انتقال زير ۳ ساعت ۷۰هزار تومان است.

بیمارستان‌های دولتی بیماران آمبولانس‌های خصوصی را پذیرش می‌کنند؟

درصورتي كه از قبل هماهنگ شده باشد اين امر ميسر خواهد بود.

اگر بیمارستان نزدیک محل حادثه بود، بهتر است خودمان بیمار را منتقل کنیم یا منتظر آمبولانس شویم؟

بسته به شرايط بيمار مي‌توان تصميمات متفاوتي گرفت. در صورتي كه انتقال شخصي بيمار منجر به آسيب بيشتر شود نبايد انتقال صورت بگيرد. از سوي ديگر اگر انتظار براي آمبولانس باعث از دست رفتن زمان طلايي شده و صدمات جاني جبران‌ناپذيري به همراه داشته باشد انتقال سريع بيمار به بيمارستان امري ضروري است.

از زمانی که به اورژانس تلفن می‌زنیم تا رسیدن آمبولانس معمولا چقدر طول می‌کشد؟

زمان بسته به وسعت شهري و ميزان ترافيك متفاوت خواهد بود اما متوسط زمان رسيدن در شهرهاي كوچك زير ۸ دقيقه، در شهرهاي بزرگ ۱۰دقيقه، در استان تهران ۵/۱۲ دقيقه و در جاده‌هاي بين‌راهي ۱۵ دقيقه است.

آمبولانس‌ها معمولا بیمار را به کدام بیمارستان منتقل می‌کنند؟ بیمارستان خصوصی یا دولتی یا نزدیک‌ترین بیمارستان؟

براساس قوانين و شرايط موجود (تعداد بالاي ماموريت‌ها با متوسط ۵۶۰۰ ماموريت در روز در سراسر كشور همچنين كمبود نيروي انساني و آمبولانس)، ‌اورژانس ۱۱۵ موظف است بيماران را به مراكز درماني دولتي مرتبط منتقل كند. در صورت انتقال بيمار به مراكز درماني مدنظر بيمار يا همراهانش، تنها تعداد اندكي از بيماران رضايت خواهند داشت اما همين باعث مي‌شود كه تعداد ماموريت‌ها و ارائه خدمات به ديگران محدود شود و نارضايتي آحاد مردم را به‌دنبال خواهد داشت. به علت كمبود آمبولانس همچنين تعداد بالاي ماموريت‌ها و ترافيك در شهر تهران، مسئولان امر، شهر تهران را بر اساس طرح ارجاع به ۵ ناحيه تقسيم كرده‌اند كه در اين راستا كدهاي اورژانسي موظف به انتقال بيمار به نزديك‌ترين مركز درماني مرتبط در ناحيه خود هستند و هيچ كدام اجازه خروج از ناحيه عملكردي خود را نخواهند داشت. البته در این طرح ارجاع استثنايي هم وجود دارد. براساس قانون درصورتي كه شرایط بیمار ناگوار و تهدیدکننده حیات وی باشد يا تحت احياي ‌قلبي - ريوي قرار داشته باشد، كد اعزامي اورژانس ۱۱۵ مي‌تواند با هماهنگي با مركز تلفن اورژانس، هماهنگي با واحد پذيرش بيمارستان و اخذ رضايت از بيمار يا همراهانش، وي را به نزديك‌ترين مركز درماني اعم از دولتي و خصوصي منتقل كند.

امکان اینکه بیمار را به بیمارستان درخواستی ما منتقل کنند وجود دارد؟

اورژانس ۱۱۵ در شرايطي خاص همچون سابقه جراحي در بيمارستان درخواستي، محدوده طرح ارجاع و مواقعي كه بيمار در شرايط بحراني به‌سر مي‌برد و مسئوليت انتقال را خود بيمار يا همراهان وي بپذيرند،‌ او را به بيمارستان درخواستي منتقل خواهند كرد.


دکتر محمدامین زارع، متخصص طب اورژانس، استادیار دانشگاه علوم پزشكی تهران

سوختگی‌ها

لباس چسبیده به پوست را هرگز جدا نکنید

بهترین کار برای به حداقل رساندن اثرات مخرب سوختگی و جلوگیری از عوارض بعدی، خنک کردن محل سوختگی است. بهترین روش سرد کردن هم استفاده از آب است. توصیه مي‌شود اندام یا عضو سوخته را بلافاصله زیر آب بگیرید و اجازه دهید به‌تدریج خنک شود. آبی که استفاده مي‌كنيد نباید خیلی گرم یا خیلی سرد باشد و بهتر است ولرم به سمت خنک باشد. آب خیلی سرد ممکن است باعث افزایش درد و علائم شود. درصورتی که هنگام سوختگی، لباس فرد به بدنش بچسبد باید اجازه داد لباس روی پوست باقی بماند و بعد فورا به مرکز درمانی منتقل شود. اگر لازم باشد لباس از بدن خارج شود باید آن قسمتی که به پوست چسبیده را در محل رها کنید و دور تا دورش را با قیچی ببريد و بقیه لباس را خارج کنید.

برق گرفتگی

اول فیوز را قطع کنید!

مهم‌ترین اصل در کمک به بيمار برق گرفته، قطع جریان برق است. هیچ‌وقت توصیه نمي‌شود قبل از قطع برق به بيمار دست بزنید. ابتدا باید منبع برق از فیوز یا جای نزدیک‌تر قطع شود. اگر هم نتوانستید آن را قطع کنید باید حتما کفش عایق بپوشید و حواس‌تان باشد روی محیط‌های خیس پا نگذارید. سپس می‌توانید از یک وسیله عایق مانند یک تکه چوب خشک برای جدا کردن فرد از جریان برق استفاده کنید. اما اگر فشار برق قوی باشد ممکن است چوب هم خاصیت رسانایی پیدا کند. در چنین مواقعی توصیه مي‌شود تا زمانی که پرسنل مجرب نرسیده‌اند به فرد دست نزنید. به طور حتم اورژانس خدمات تخصصی‌تری ارائه می‌کند تا اینکه خود شما بخواهید بيمار را به مراکز درمانی برسانید. همیشه توصیه مي‌شود با اورژانس در تماس باشید حتی اگر خودتان بخواهید بيمار را به بیمارستان ببرید. به هرحال در برق گرفتگی اصطلاحی وجود دارد مبنی بر اینکه یا بیمار در محل فوت می‌کند یا اینکه مشکل خاصی برایش ایجاد نمي‌شود.

دردهای قلبی و سکته

درد قفسه سینه را هرگز دست‌کم نگیرید!

به محض اینکه فرد در قفسه سینه، دست چپ، شکم و... احساس درد کرد باید به مراکز درمانی مراجعه کند تا تحت نظر قرار بگیرد. اگر فکر مي‌كنيد اورژانس سریع‌تر مراجعه می‌کند یا اگر بيمار بدحال است و مرکز درمانی دور است، بهتر است با اورژانس انتقال داده شود چراکه اورژانس حین انتقال هم می تواند خدماتی ارائه دهد. اما اگر مرکز درمانی نزدیک است و امکان انتقال خیلی سریع فراهم است، می‌توانید با اتومبیل شخصی بیمار را منتقل کنید. به کار بردن اصطلاح سکته برای تمام دردهای قلبی درست نیست. تشخیص اینکه سکته اتفاق افتاده است یا خیر به‌عهده پزشکان است. معمولا اصطلاح سکته قلبی برای کسانی استفاده مي‌شود که دچار درد قفسه سینه، تنگی نفس و سایر علائم سکته می‌شوند. افراد عادی از روی علائم بیمار نمی‌توانند از وقوع سکته مطمئن شوند. در این مواقع هم توصیه مي‌شود ابتدا با اورژانس تماس بگیرید. با این کار متخصصان اورژانس حداقل چند سؤال از شما می پرسند و براساس پاسخ‌های‌تان چند توصیه مفید می‌کنند و در صورت لزوم برای انتقال بیمار به محل مورد نظر مراجعه می‌کنند.

شکستگی‌ها

آتل بستن کار شما نیست!

نوع کمک‌های اولیه در زمان شکستگی بستگی به عامل شکستگی دارد. گاهی اوقات دست و پا بر اثر زمین خوردن، برخورد با یک تکه چوب، بازی کردن یا افتادن یک جسم سنگین روی آنها می‌شکنند. در چنین مواردی ضربه مستقیما به دست یا پا وارد شده است. در این صورت می‌توانید بيمار را تکان دهید و به نزدیک‌ترین درمانگاه یا بیمارستان برسانید. توصیه مي‌شود حین جابه‌جایی، اندام آسیب‌دیده بالاتر نگه داشته شود و تا جایی که ممکن است بی‌حرکت باشد. اگر هم شکل اندام عوض شده باشد باید در همان شکل به مرکز درمانی منتقل شود. آتل بستن یک کار نسبتا تخصصی است و افراد عادی نباید این کار را انجام دهند. گاهی اوقات شکستگی بر اثر تصادف یا مانند آن اتفاق می‌افتد. در چنین مواردی هیچ‌وقت توصیه نمي‌شود فرد را جابه‌جا کنید چرا که ممکن است همزمان با شکستگی، بقیه اندام‌ها هم آسیب‌دیده باشند.