آلرژی؛ از علائم، پیشگیری تا درمان

ماهنامه همشهری تندرستی: آلرژی یکی از شایع ترین موارد مشکل ساز برای بشر در دنیاست، به شکلی که ۲۰ تا ۲۵ درصد افراد از نظر ژنتیکی در معرض آن هستند. مشکلی که چند هزار سال طبیبان سنتی را سردرگم کرده و تنها دو قرن است که مورد مطالعه جدی قرار گرفته است.

با ورود مواد شیمیایی به محیط زندگی ما در چند دهه اخیر این مشکل تشدید هم شده است اما تاریخچه خانوادگی، کلید مسئله آلرژی است. طبق یافته های آکادمی «آلرژی، آسم و ایمونولوژی» اگر یکی از والدین دچار آلرژی باشد، احتمال ابتلای کودک به آلرژی ۴۸ درصد است و اگر پدر و مادر هر دو به آلرژی در نسل های بعدی به شمار می رود. برای مقابله با این اختلال با ما همراه باشید.

یکی از تئوری های جدید و درعین حال بحث انگیز در مورد آلرژی، فرضیه بهداشت است. بدن ما طوری طراحی شده تا مهاجمان خارجی و دشمنان را دفع کند و این کار از طریق مبارزه با آن ها انجام می شود. مطالعات نشان داده که کودکان روستایی- که در میان حیوانات اهلی و باکتری های مربوط به آن ها زندگی می کنند- بسیار کمتر از کودکان شهری دچار آلرژی می شوند.

شاید آلرژی یک سیستم دفاعی شامل سلول های نگهبانی است که در بینی، چشم ها، ریه و مسیر روده تکثیر می شوند و وقتی مشکل ایجاد می شود آن ها هیستامین و مواد شیمیایی دیگری تولید می کنند که موجب بروز علائمی مشابه آلرژی می شود اکثر افراد نمی دانند که فقط پروتیین ها می توانند موجب عکس العمل های آلرژیک شوند. برخی خانم ها در زمان بارداری علائمی شبیه آلرژی دارند. داروهایی مثل داروی خاص فشار خون بالا یا مصرف بیش از حد اسپری های بینی بدون تجویز پزشک باعث این علائم می شوند. مشکلات عفونی مثل عفونت سینوس یا بیماری های مزمن که در سنین میانسالی ایجاد می شوند.

چه اتفاقی می افتد

طی فرایند آلرژی در بدن- هنگامی که یک سامانه ایمنی افراطی در معرض یک ماده حساسیت زا قرار می گیرد:

اول: بدن برای مبارزه با ماده مذکور، شروع به تولید نوع خاصی پادتن می کند که IgE نام دارد. کشف این پادتن به درک مکانیسم آلرژی کمک کرد.

دوم: این پادتن ها به نوعی سلول خونی که ماست سل mast cell نام دارد متصل می شوند. ماست سل ها در دستگاه تنفسی و دستگاه گوارشی، که محل اصلی ورود عوامل آلرژی زا است، فراوانند.

سوم: ماست سل ها با انفجار خود مواد شیمیایی مختلفی از جمله هیستامین و اینترلوکین آزاد می کنند که عامل اصلی بروز بسیاری از علائم آلرژی است از جمله خارش گلو، آب ریزش بینی، اشک ریزش، عطسه و سرفه. اگر ماده حساسیت زا در هوا باشد، واکنش آلرژیک در چشم ها، بینی و ریه رخ می دهد و اگر این ماده، خورده شود، واکنش آلرژیک در دهان، معده و سایر بخش های دستگاه گوارش بروز می کند.

علایم

نشانه ها به سه دسته خفیف، متوسط و حاد تقسیم می شوند. عکس العمل خفیف، نشانه هایی است که یک ناحیه را از بدن تحت تاثیر قرار می دهد مثل التهاب، خارش و آبریزش از چشم. در بعد متوسط آلرژی، حساسیت در بخش های مختلف بدن منتشر می شود و خارش چشم ممکن است به خارش گلو و تنگی نفس هم منجر می شود. عکس العمل حاد که آنافیلاکسیس (anaphylaxis) نام دارد، بسیار خطرناک است و در میان فوریت های پزشکی قرار دارد.

در این حالت، آلرژی در تمام بدن منتشر می شود. علائم هم با مجموعه ای از حملات خارش چشم و صورت آغاز می شود و در عرض چند دقیقه، به سرعت در تمام بدن پخش می شود و علائم جدی تری چون درد معده، گرفتگی عضلات، تهوع و اسهال را به دنبال دارد.

افراد در خطر

هر کسی می تواند هر زمانی دچار آلرژی شود. شیوع آلرژی در آمریکا تقریبا بین ۹ تا ۱۶ درصد است. هر چند، بعضی حساسیت های غذایی در کودکی (مثل تخم مرغ یا مرکبات) ممکن است با بزرگ تر شدن توسعه یابد. عواملی از قبیل وراثت، کودکانی که از شیر مادر تغذیه نشده اند، استفاده زودهنگام بعضی مواد آلرژی زا مثل خوردن بادام هندی برای کودکان زیر دو سال می تواند بر این نتیجه تاثیر بگذارد که آیا شما در آینده دچار آلرژی می شوید یا خیر.

تشخیص
کنترل موثر بیماری آلرژی وابسته به تشخیص دقیق آن است. آزمایش حساسیت می تواند به تایید یا رد آلرژی کمک کند. تشخیص درست، مشاوره و توصیه های پیشگیری، می توانند نشانه های حساسیت را کاهش دهند و نیاز به داروهای ضدحساسیت را کم کنند. دو روش متفاوت برای تشخیص وجود آنتی بادی و نوع حساسیت در بدن وجود دارند:

آزمایش از طریق پوست و آزمایش خون که هر دوی این روش ها معتبر هستند و توصیه می شوند. تشخیص زودهنگام و دقیق موجب کاهش هزینه های مشاوره، جلوگیری از مراقبت های ثانویه، تشخیص اشتباه و پیشامدهای حاد و اورژانسی می شود. تست های منظم در رابطه با آلرژن ها، اطلاعاتی را درخصوص تغییرات بیماری و مدیریت آن و در نتیجه بهبود وضعیت زندگی و سلامت بیمار می دهد. معمولا برای تشخیص این که آیا حساسیت به مواد غذایی چون شیر، تخم مرغ، سویا و گندم تشدید شده است یا خیر از تست های سالیانه استفاده می شود و برای ارزیابی میزان تشدید حساسیت عواملی چون بادام زمینی، ماهی و صدف ها، آزمایش هایی با فاصله زمانی دو تا سه ساله انجام می شوند ولی این آزمایش ها ۱۰۰ درصد قابل اطمینان نیستند.

پزشک همچنین با خراش دادن قسمت کوچکی از پوست و تزریق مقدار بسیار کمی از آن آلرژی به این نکته واقف می شود. در بعضی موارد آزمایشات خون هم می تواند برای شناسایی آلرژی های پرخطر و کشنده تر استفاده شود. می شوند.

پیشگیری

مادران در دوران بارداری می توانند با رژیم هایی، هم این احتمال را بالا ببرند و هم کاهش دهند. مصرف غذاهای مختلف مثل کرفس، مرکبات، فلفل خام، مارگارین و روغن نباتی با ابتلاء به اگزما در ارتباط است. مصرف بالای آنتی اکسیدان ها، زینک و سلنیوم در دوران بارداری می تواند از ابتلا به آلرژی جلوگیری کند و احتمال دچار شدن به آسم، خس خس سینه و اگزما را در خردسالی کاهش می دهد. پس از تولد و قبل از 17 هفتگی، استفاده زودهنگام از غذاهای سفت و متنوع می تواند خطر ابتلای نوزاد را به آلرژی افزایش دهد.

قهرمانی به نام عسل

افراد درگیر با آلرژی می تواند با کمک عسل درمانی و به وسیله داروهای خانگی و کاملا طبیعی آلرژی و حساسیت خود را رفع کنند. زنبور عسل تمام گرده هایی که با خود حمل می کند را به عسل منتقل می کند. پس می توان گفت هنگامی که شما عسل محلی مصرف می کنید، سیستم ایمنی بدن تان را در باربر یک آلرژن طبیعی قرار می دهید. این کار موجب می شود که سیستم ایمنی بدن شما به مرور زمان در مقابل این آلرژن مقاوم شود. اگر یک ماه قبل از آغاز فصل گرده افشانی، عسل مصرف کنید کمک می کند تا از آلرژی های فصلی و تب یونجه در امان باشید. برای کاهش بیشتر علایم آلرژی، یک تکه موم کوچک نیز را به همراه آن بجوید. عسل خواص ضدباکتریایی دارد و در مبارزه با عفونت موثر است.

قرص سرکه سیب

قرص سرکه سیب یک آنتی بیوتیک و آنتی هیستامین قدرتمند است و از شدت علایم آلرژی می کاهد. این قرص با جلوگیری از ترشح هیستامین از بروز علایم آلرژی پیشگیری می کند. این قرص را به همراه یک قاشق غذاخوری آب لیمو و عسل ترکیب کرده و مصرف کنید.

پماد عسل
یکی از شکل های دیگر استفاده ای عسل هم این گونه است که قبل از خواب پمادی طبیعی با افزودن مقداری وازلین و روغن گل سرخ با یک فنجان عسل تهیه کنید و آن را بر موضع حساس بدن قرار دهید. مکان ماد را صبح با آب ولرم و صابون شست و شو دهید. در زمان درمان از خوردن غذاها و میوه هایی که آلرژی و حساسیت ایجاد می کنند، مانند: گوجه فرنگی، انبه، ماهی، تخم مرغ، بادمجان، انواع ادویه و فلفل پرهیز کنید.