همه چیز درباره حجامت

اگر تصميم گرفتيد از حجامت به‌عنوان يك شيوه درماني براي درمان بيماري يا اختلالي خاص استفاده كنيد يا اين شيوه را به‌عنوان روشي براي پيشگيري از ابتلا به بيماري خود انتخاب كرده ايد، بهتر است اين مطلب را با دقت بخوانيد تا با بايدها و نبايدها، قوت‌ها و ضعف‌هاي اين شيوه درماني كه زيرمجموعه مكتب طب سنتي ايران قرار مي‌گيرد، آشنا شويد. آنچه مي‌خوانيد توصيه‌هاي دكتر مهرداد كريمي دستيار طب سنتي دانشگاه علوم پزشكي تهران و دانشجوي دكتراي طب سنتي دانشگاه تهران درباره حجامت است.



حجامت يكي از روش‌هايي است كه درمانگران طب سنتي به واسطه آن به درمان بيماري‌ها مي‌پردازند. در حقيقت حجامت جزئي از مكتب طب سنتي ايران است كه درمانگران با كمك آن مي‌توانند براي درمان برخي از بيماري‌ها اقدام كنند. بنابراين اين ادعاي بزرگي است اگر درمانگري مدعي شود كه تنها با كمك حجامت قادر است بيماري‌هاي متنوعي مانند ميگرن، فشارخون، چربي خون و... را درمان كند.

اگر چه حجامت قادر است بر درمان بيماري تاثير گذاشته و روند درماني را تسهيل كند اما به تنهايي نمي‌تواند مانند يك درمان قطعي براي درمان فشارخون يا چربي خون مورد استفاده قرار گيرد. از اين‌رو ميان حجامت درماني و حجامت به‌عنوان بخش يا جزئي از مكتب طب سنتي ايران تفاوت‌هايي وجود دارد و اينگونه نيست كه درمانگري در يك فهرست مفصل از 200 بيماري به‌عنوان بيماري‌هاي قابل درمان با كمك حجامت ياد كند و مدعي شود كه تمامي اين بيماري‌ها با كمك حجامت قابل درمانند اما استثنا‌‌هايي در اين زمينه وجود دارد.



اگر درمانگر حجامت را بدون قاعده و بدون آشنايي با مباني و اصول طب سنتي ايران انجام دهد ممكن است عوارض جانبي را با اين روش درماني خود به بيمار تحميل كند. در حقيقت اگر درمانگر حجامت را بدون لحاظ كردن قواعد ويژه آن براي فردي تجويز و ارائه كند ممكن است، موجب ريزش ماده صفراوي به داخل معده بيمار شده و او را به اختلال عملكرد معده مبتلا كند. به اين ترتيب، بيمار كه براي درمان بيماري‌اش به پزشك يا درمانگر مراجعه كرده فارغ از آن‌كه بيماري‌اش درمان شده يا نه به بيماري ديگري كه در اصطلاح سوءمزاج معده است مبتلا مي‌شود. اين بيماري با بروز اختلال در عملكرد معده در بيمار نمايان مي‌شود.



افرادي كه بدن‌شان رطوبت زياد دارد بهتر است از حجامت براي درمان يا پيشگيري استفاده نكنند. افراد سالمند و زنان و مرداني كه بالاتر از 60 سال دارند در اين گروه قرار مي‌گيرند، زيرا با افزايش سن به مرور رطوبت بدن افزايش پيدا مي‌كند. اين گروه براي آن‌كه بتوانند از حجامت به‌عنوان يك شيوه درماني استفاده كنند بايد پيش از هر چيز با مشاوره متخصص خود بعد از اصلاح مزاجي از اين شيوه براي درمان استفاده كنند. اگر چه قوانين سني حجامت توسط بسياري از درمانگران رعايت مي‌شود اما گاهي ديده شده كه برخي ازآنها به سادگي از كنار آن مي‌گذرند.



در برخي از متون قديمي طب سنتي ايران از سوي حكما و قدماي طب سنتي به اين نكته اشاره شده است كه حجامت جلوي سر و پشت سر نزديك به گردن، با احتمال كاهش فعاليت‌هاي ذهني همراه است. بنابراين حجامت اين ناحيه به درمانگران توصيه نشده و تنها در شرايطي خاص درمانگران را مجاز به اين نوع از حجامت دانسته‌اند. زيرا رعايت نكردن نكات و اصول لازم در حجامت اين ناحيه ممكن است موجب ابتلاي بيمار به مشكلات و اختلالات حافظه و ابتلا به فراموشي شود.


براساس ديدگاه‌هاي برخي از حكما و قدماي طب سنتي سرطان نوعي خلط غليظ است كه در برخي موارد سرد و خشك نيز هست. بنابراين استمرار حجامت درصورتي كه اين خلط در بدن وجود داشته باشد و شناسايي نشود موجب غليظ‌تر شدن خلط و انباشتگي آن مي‌شود. در نتيجه ممكن است حجامت مكرر منجر به انباشتگي خلط‌هاي غليظ و افزايش حرارت آن‌ها شده و در نهايت منجر به بروز برخي از سرطان‌ها در اندام‌هاي بدن شود. بنابراين بايد دقت داشت كه حجامت نزد فردي حاذق كه مورد تاييد مراكز رسمي درماني است، انجام شود.



تاثير حجامت بر تسكين دردهاي مفصلي- استخواني، دردهاي سياتيك ناشي از ناراحتي‌هاي عصبي به درمانگران و بيماران ثابت شده است. اين شيوه حتي براي درمان تورم ناشي از نقرس، درمان خونريزي بواسير، دردها و اختلالات عملكردي مثانه و رحم نيز به شرط لحاظ كردن قواعد و اصول طب سنتي ايراني بسيار موثر است. بهتر است به اين نكته توجه داشته باشيد كه اگر به درمانگر يا متخصصي مراجعه كرديد و او ابتداي به ساكن حجامت را به‌عنوان درمان به شما معرفي كرد اين شيوه، شيوه بسيار غلطي است. البته اين به تصور برخي از بيماران نيز مربوط مي‌شود كه تصورشان از درمان‌هاي طبيعي و سنتي، حجامت است. با وجود اين پيش از هر تجويز درمانگر نياز به بررسي و معاينه وضعيت و گرفتن شرح حال بيمار را دارد.