کوچولوی من تپل است يا چاق؟!

آرتين ۶ ساله قدش از هم‌سن‌هايش بلند‌تر است. اگرچه كمي هم تپلي به‌نظر مي‌آيد اما به‌نظر نمي‌رسد اضافه‌وزن داشته باشد و هنوز نمي‌شود به او گفت: «چاق». سينا هم كه دوست آرتين است، ۶ سال دارد ولي يك سر و گردن از آرتين كوتاه‌تر است ولي خيلي از آرتين تپل‌تر است. كدام‌ يك از اين بچه‌ها بيشتر در معرض اضافه‌وزن و چاقي قرار دارند؟ پاسخ اين است كه هر دوي اين كودكان در معرض چاقي قرار دارند. ولي تشخيص اين نكته فقط با يك نگاه امكان‌پذير نيست. آكادمي پزشكان متخصص كودك آمريكا پيشنهاد مي‌كند كه همه بچه‌ها، حتي اگر لاغر و متناسب به‌نظر مي‌رسند، سالي يك بار از نظر وزن و تناسب اندام مورد معاينه قرار گيرند.



نكته مهمي كه بايد بدانيد اين است كه اضافه‌وزن بچه‌ها با افزايش سن از بين نمي‌رود و متاسفانه بچه‌هاي چاق اغلب اين اضافه‌وزن و چاقي را تا بزرگسالي با خود دارند. بچه‌ها هم علاوه بر بزرگسالان در معرض عواقب ناشي از چاقي هستند كه از آن جمله مي‌توان به ديابت، افزايش فشار خون، افزايش چربي خون و مشكلات استخواني ناشي از چاقي اشاره كرد. متاسفانه سن بروز اين بيماري‌ها رو به كاهش است و حتي بچه‌ها نيز در سنين بلوغ دچار پرفشاري خون مي‌شوند. خوشبختانه امروزه پزشكان دانش زيادي در اين باره دارند و مي‌توانند بهتر از قبل پيش‌بيني كنند كه آيا فرزند شما در خطر چاقي قرار دارد يا خير. همين دانش به شما كمك مي‌كند تا درصورتي كه فرزندتان در معرض اين خطر قرار دارد، يا همين حالا اضافه‌وزن دارد، هر چه زودتر با آن مبارزه كنيد.



بعضي از عواملي كه به چاقي در آينده كودكان منجر مي‌شوند، قابل تغيير نيستند؛ مثلا عوامل ژنتيك و به‌ويژه چاقي والدين. اگر يكي از والدين اضافه‌وزن داشته باشد، خطر چاقي براي كودك بالا مي‌رود و اگر هر دوي والدين اضافه‌وزن داشته باشند، اين خطر به ۲برابر افزايش مي‌يابد البته نقش والدين چاق به جز ژنتيك در نحوه تغذيه و محيطي كه براي فرزندشان فراهم مي‌كنند نيز هست.



خوشبختانه تعداد زيادي از عواملي كه باعث چاقي كودكان مي‌شوند، تغيير پذير هستند و با كمي دقت و تلاش مي‌توان آنها را به نفع كودك تغيير داد. نحوه تغذيه، ميزان فعاليت روزانه كودك، ميزان خواب او، الگويي كه كودك از والدين برمي‌دارد، استرس و عوامل محيطي ديگري كه كودك را به پرخوري تشويق مي‌كنند همگي قابل تغيير هستند. به‌عنوان يك اصل ساده اگر كودكي بيش از حد كالري دريافت كرده و كمتر از حد معمول كالري مصرف ‌كند، در معرض چاقي و اضافه‌وزن قرار دارد.



پزشك فرزندتان به شما مي‌گويد كه او اضافه‌وزن يا در معرض چاق شدن قرار دارد يا خير؟ هر بار كه فرزندتان را براي چك‌آپ نزد پزشك مي‌بريد، از او بخواهيد تا BMI كودك‌تان را حساب و با BMI مناسب براي سن او، مقايسه كند. اين دقيق‌ترين راه براي پيشگيري از چاق شدن فرزندتان است اما نكته مهم در مورد BMI اين است كه سن و جنس كودك نيز بايد براي تصميم‌گيري در مورد آن لحاظ شود و تنها با يك عدد نمي‌توان درباره اضافه‌وزن كودك قضاوت كرد؛ به اين دليل كه چربي موجود در بدن كودكان با تغيير سن تغيير كرده و در مورد دختران با پسران تفاوت دارد. اگر وزن كودك شما از ۸۵ درصد كودكاني كه هم‌سن، هم‌جنس و هم‌قد او هستند بيشتر است، يعني او اضافه‌وزن دارد. پزشك متخصص كودكان با جداولي كه در اختيار دارد، مي‌تواند اين درصد را براي شما تعيين كند. خوشبختانه اصلاح چاقي در كودكي با تغييرات كوچكي كه در زندگي روزمره فرزندتان مي‌‌دهيد، مانند بيشتر كردن فعاليت و محدود كردن غذاهاي پركالري براي او به راحتي اتفاق مي‌افتد. اما بهتر است سعي كنيد اين كار را تحت نظر متخصص كودكان يا تغذيه انجام دهيد تا ضمن اينكه كودك‌تان وزن كم مي‌كند، مواد‌غذايي مورد نياز براي رشد بدنش را نيز تامين كنيد.